o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym
Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r., Dz.U. 1958 nr 11 poz. 37, 22 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Art. 1.
Uchyla się dekret z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego
(Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 z późniejszymi zmianami).
Art. 2.
Przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem
państwowym ustanowionym na podstawie dekretu, o którym mowa w art. 1 (zwane w dalszym
ciągu „przedsiębiorstwami”), przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że
nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie.
Art. 3.
Podlegają zwrotowi na rzecz właścicieli przedsiębiorstwa nieczynne w dniu wejścia
w życie ustawy, o ile nie są przeznaczone do uruchomienia.
Art. 4.
W wyjątkowych przypadkach mogą być zwrócone właścicielom drobne przedsiębiorstwa wprawdzie
czynne, ale których dalsze prowadzenie przez jednostki gospodarki uspołecznionej jest
gospodarczo niecelowe ze względu na niemożność należytego wykorzystania albo rodzaj
produkcji lub usług, wykonywanych przy pomocy prostych narzędzi.
Art. 5.
1.
Zwrot przedsiębiorstw nieczynnych (art. 3) następuje na podstawie decyzji właściwego
ministra, wydanej na wniosek właściciela, zgłoszony prezydium właściwej wojewódzkiej
rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa).
2.
Na podstawie art. 4 może zwrot przedsiębiorstwa zarządzić właściwy minister na wniosek
prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego
z województwa), zgłoszony za zgodą właściciela.
Art. 6.
Nie może nastąpić zwrot przedsiębiorstwa, którego wartość na skutek poczynionych trwałych
nakładów wzrosła o ponad 25% w stosunku do wartości w dniu ustanowienia zarządu państwowego.
Art. 7.
1.
Wnioski przewidziane w art. 5 powinny być złożone właściwym ministrom w zawitym terminie
do dnia 31 maja 1958 r.
2.
Wnioski powinny być rozpatrzone i zaopiniowane przez komisje powołane przez ministrów.
W skład komisji powinni wchodzić przedstawiciele prezydiów wojewódzkich rad narodowych
(rad narodowych miast wyłączonych z województw), właściwych organizacji gospodarczych
i branżowych Związek zawodowyDobrowolna i samorządna organizacja ludzi pracy powołana do reprezentowania oraz obrony ich praw i interesów zawodowych i socjalnych. Jest niezależna od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
3.
Decyzja ministra powinna być wydana nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od daty
złożenia wniosku. Decyzja nie uwzględniająca wniosku w całości lub w części powinna
zawierać uzasadnienie.
4.
Decyzje dotyczące przedsiębiorstw stanowiących własność obywateli państw obcych wydawane
będą w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych.
Art. 8.
1.
Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania za obniżenie wartości lub za
ubytek majątku przedsiębiorstwa, zwróconego mu na podstawie art. 3 lub 4, chyba że
obniżenie wartości lub ubytek majątku nastąpiły po dniu wejścia w życie niniejszej
ustawy.
2.
Właściciel wolny jest od obowiązku zwrotu wartości nakładów zwiększających wartość
zwróconego przedsiębiorstwa.
Art. 9.
1.
Przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa następuje bez odszkodowania, w stanie
wolnym od obciążeń i zobowiązań powstałych przed objęciem przedsiębiorstwa z wyjątkiem
Służebność gruntowaPrawo obciążające nieruchomość na rzecz każdoczesnego właściciela innej nieruchomości. Ma zwiększać użyteczność nieruchomości uprawnionej, na przykład przez umożliwienie przejazdu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz zobowiązań mających swoje źródło w Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub
odpowiedzialności za Czyn niedozwolonyBezprawne i zawinione działanie albo zaniechanie wyrządzające drugiej osobie szkodę. Sprawca co do zasady ma obowiązek ją naprawić.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
2.
Podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach
publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących
składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa, jest orzeczenie ministra stwierdzające
przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa.
Art. 10.
Właścicielom przedsiębiorstw nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie za korzystanie,
zużycie lub zniszczenie tych obiektów przez państwowe jednostki organizacyjne lub
inne jednostki sprawujące zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem.
Art. 11.
ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu podatkowe oraz wszelkie inne zobowiązania właścicieli przedsiębiorstw
wobec Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i państwowych jednostek organizacyjnych, mające związek z tymi
obiektami, podlegają z mocy prawa umorzeniu z dniem wejścia w życie ustawy. Należności
już uiszczone nie podlegają zwrotowi.
Art. 12.
1.
Właścicielom, których przedsiębiorstwo zostało przejęte na własność Państwa, przysługuje
prawo do renty inwalidzkiej przewidzianej w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin - dla pracowników, którzy stali się inwalidami
z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub Choroby zawodoweChoroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli można stwierdzić ich związek z warunkami pracy albo sposobem wykonywania pracy. Ich rozpoznanie może stanowić podstawę świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, jeżeli bądź osiągnęli
wiek starczy przewidziany dla pracowników II kategorii zatrudnienia, bądź są inwalidami,
przy czym nie posiadają niezbędnych środków utrzymania, a przejęte przedsiębiorstwo
stanowiło podstawę ich utrzymania.
2.
Członkom rodziny pozostałym po osobach wymienionych w ust. 1 przysługuje prawo do
Renta rodzinnaŚwiadczenie z ubezpieczeń społecznych dla uprawnionych członków rodziny osoby zmarłej, która miała ustalone prawo do świadczenia albo spełniała warunki jego uzyskania. Krąg uprawnionych określa ustawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, przewidzianej w przepisach, o których mowa w ust. 1, dla członków
rodziny po pracowniku zmarłym z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba
zawodowa, jeżeli spełniają warunki do renty rodzinnej przewidzianej w tych przepisach
i nie posiadają niezbędnych środków utrzymania, a przejęte przedsiębiorstwo stanowiło
podstawę utrzymania ich żywiciela.
3.
Podstawę wymiaru renty określi Rada Ministrów na wniosek Ministra Pracy i Opieki Społecznej.
4.
Szczegółowe przepisy co do zasad przyznawania, ustalania wymiaru i wypłaty rent oraz
trybu postępowania określi w drodze rozporządzenia Minister Pracy i Opieki Społecznej
w ciągu miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy.
5.
Z upływem terminu określonego w art. 7 ust. 1 wstrzymuje się wypłatę wszelkiego rodzaju
świadczeń wypłacanych właścicielom przedsiębiorstw przez zarządców państwowych przed
dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 13.
Sprawy o zwrot przedsiębiorstw oraz o odszkodowanie określone w art. 10 nie podlegają
rozpoznaniu w Droga sądowaMożliwość dochodzenia sprawy przed sądem powszechnym. Jest dopuszczalna w sprawach cywilnych, chyba że ustawa przekazuje daną sprawę właściwości innego organu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu. Postępowanie sądowe i egzekucyjne w tych sprawach ulega
umorzeniu z mocy prawa.
Art. 14.
Przepisy art. 8, 10, 11 i 13 ustawy stosuje się odpowiednio do przypadków uchylenia
zarządu państwowego przed dniem wejścia jej w życie.
Art. 15.
1.
Domniemywa się, że właścicielem przedsiębiorstwa jest osoba, która prowadziła je we
własnym imieniu przed ustanowieniem zarządu państwowego.
2.
Jeżeli właścicielem jest nieznany lub nieobecny, z przysługujących mu uprawnień określonych
w niniejszej ustawie może korzystać osoba, która była posiadaczem przedsiębiorstwa.
Art. 16.
1.
Ministrami właściwymi w rozumieniu ustawy są:
1)
w zakresie przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowym jednostek państwowych
- minister, któremu podlega dana jednostka lub który sprawuje nad nią zwierzchni nadzór,
2)
w zakresie przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowym sprawowanym przez
jednostki niepaństwowe:
a)
w dziedzinie obrotu towarowego i produkcji piekarniczej - Minister Handlu Wewnętrznego,
b)
w dziedzinie usług komunalnych oraz hoteli i pensjonatów - Minister Gospodarki Komunalnej,
c)
w pozostałych dziedzinach - Minister Przemysłu Drobnego i Rzemiosła.
2.
Decyzje ministrów, których właściwość określona została w ust. 1 pkt 2, podlegają
uzgodnieniu z właściwymi centralnymi organizacjami jednostek sprawujących zarząd przymusowy.
Art. 17.
Postanowienia niniejszej ustawy stosuje się również do:
1)
zakładów elektrycznych, objętych w zarząd na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej
(Dz. U. Nr 52, poz. 271),
2)
a)
przedsiębiorstw,
b)
innego mienia,
których władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i
które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, chyba
że to władanie opiera się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych innych,
aniżeli wymienione w art. 1 lub pkt 1 niniejszego artykułu.
Art. 18.
Mienie, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. b), podlega zwrotowi na rzecz właściciela
w trybie określonym w art. 5 ust. 1 oraz art. 7. Nie podlegają zwrotowi maszyny, urządzenia
produkcyjne oraz inne mienie ruchome, jak również nieruchomości lub ich części, które
zostały trwale włączone do czynnych przedsiębiorstw albo są niezbędne dla zaspokojenia
społecznych potrzeb socjalnych i kulturalnych.
Art. 19.
1.
W przypadku przejścia na własność Państwa na podstawie niniejszej ustawy domu jednorodzinnego,
działki budowlanej albo innego mienia stanowiącego własność osobistą (art. 18) właścicielowi
przysługuje prawo do odszkodowania.
2.
Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, przypadające za nieruchomości ustala prezydium
wojewódzkiej rady narodowej przy odpowiednim zastosowaniu zasad i trybu obowiązującego
przy wywłaszczaniu nieruchomości, odszkodowanie zaś za ruchomości ustala minister
według cen rynkowych. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość
mienia według stanu z dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, bez uwzględnienia jednak
wzrostu wartości spowodowanego trwałymi nakładami, poczynionymi po utracie przez osobę
uprawnioną władania obiektem. Odszkodowanie za przejętą działkę budowlaną ustala się
za powierzchnię rzeczywistą działki, jednak nie powyżej norm powierzchni przewidzianych
dla działek sprzedawanych przez Państwo pod budowę domu jednorodzinnego.
Art. 20.
Przepisy ustawy dotyczące ministrów stosuje się odpowiednio do kierowników urzędów
centralnych.
Art. 21.
Tracą moc przepisy art. 6, 7, 8, 9 i 10 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej
(Dz. U. Nr 52, poz. 271) w zakresie uregulowanym niniejszą ustawą.
Art. 22.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.