Prawo o adwokaturze
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r., tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1564, 172 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I. Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw
i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa.
2.
Adwokatura zorganizowana jest na zasadach samorządu zawodowego.
3.
Adwokat w wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych podlega tylko ustawom.
4.
Tytuł zawodowy „adwokat” podlega ochronie prawnej.
Art. 2.
Adwokaturę stanowi ogół adwokatów i aplikantów adwokackich.
Art. 3.
1.
Zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest:
1)
tworzenie warunków do wykonywania ustawowych zadań adwokatury;
2)
reprezentowanie adwokatury i ochrona jej praw;
3)
sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata;
4)
doskonalenie zawodowe adwokatów i kształcenie aplikantów adwokackich;
5)
ustalanie i krzewienie zasad etyki zawodowej oraz dbałość o ich przestrzeganie;
5a)
współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w zapewnianiu udzielania nieodpłatnej
pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
obywatelskim oraz edukacji prawnej
(Dz. U. z 2021 r. poz. 945 oraz z 2024 r. poz. 928);
6)
sprawowanie zarządu majątkiem samorządu adwokackiego i rozporządzanie nim.
2.
Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządu w zakresie i
formach określonych ustawą.
Art. 4.
1.
Zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu
porad prawnych, sporządzaniu Opieka prawnaInstytucja służąca ochronie osoby, która nie pozostaje pod władzą rodzicielską i potrzebuje przedstawiciela ustawowego. Opiekun wykonuje obowiązki określone przez prawo pod nadzorem sądu opiekuńczego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, opracowywaniu projektów aktów prawnych
oraz występowaniu przed sądami i urzędami.
1a.
(utracił moc)
1b.
Adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym
oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać
podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również
godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki
lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu.
2.
Pomoc prawna świadczona jest osobom fizycznym, podmiotom gospodarczym oraz jednostkom
organizacyjnym.
3.
Przez jednostkę organizacyjną rozumie się organ państwowy lub samorządowy, Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
organizację społeczną lub polityczną oraz inny podmiot nieposiadający osobowości prawnej.
Art. 4a.
1.
Adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz w spółce:
1)
cywilnej lub jawnej, w której wspólnikami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy
PatentPrawo wyłączne udzielane na wynalazek spełniający ustawowe warunki. Uprawniony może korzystać z wynalazku zawodowo lub zarobkowo oraz zakazywać innym takiego korzystania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na
podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej
w Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz. U. z 2020 r. poz. 823);
2)
partnerskiej, w której partnerami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi,
doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie
przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej
w Rzeczypospolitej Polskiej;
3)
komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, w której komplementariuszami są adwokaci, radcowie
prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący
stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej
w Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Wyłącznym przedmiotem działalności spółek, o których mowa w ust. 1, jest świadczenie
pomocy prawnej.
Art. 4b.
1.
Adwokat nie może wykonywać zawodu:
1)
jeżeli pozostaje w Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
2)
(uchylony)
3)
jeżeli został uznany za trwale niezdolnego do wykonywania zawodu;
4)
jeżeli został ubezwłasnowolniony;
5)
w razie orzeczenia kary zawieszenia w czynnościach zawodowych albo tymczasowego zawieszenia
w wykonywaniu czynności zawodowych.
2.
(uchylony)
3.
Zakaz przewidziany w ust. 1 pkt 1 nie dotyczy pracowników badawczych i badawczo-dydaktycznych.
Art. 4c.
1.
O trwałej niezdolności do wykonywania zawodu orzeka okręgowa rada adwokacka.
2.
Uchwała zapada po wysłuchaniu adwokata i jego pełnomocnika ustanowionego spośród adwokatów
oraz po zaznajomieniu się z opiniami lub orzeczeniami lekarskimi. Okręgowa rada adwokacka
wyznacza pełnomocnika z urzędu, jeżeli adwokat go nie ustanowi.
3.
W razie wszczęcia postępowania o stwierdzenie trwałej niezdolności do wykonywania
zawodu, okręgowa rada adwokacka może zawiesić adwokata tymczasowo w wykonywaniu czynności
zawodowych. To samo uprawnienie przysługuje okręgowej radzie adwokackiej wtedy, gdy
przeciwko adwokatowi zostało wszczęte postępowanie o UbezwłasnowolnienieOrzeczenie sądu pozbawiające osobę pełnej albo ograniczające jej zdolność do czynności prawnych z powodu stanu zdrowia uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego kierowanie swoim postępowaniem. Skutkiem jest ustanowienie opiekuna albo kuratora.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
Art. 4d.
1.
Adwokat zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych nie może występować przed sądami
lub organami państwowymi i samorządowymi. W okresie zawieszenia adwokat może wykonywać
inne czynności, na które uzyskał zezwolenie dziekana.
2.
Czynne i bierne prawo wyborcze do organów samorządu adwokackiego nie przysługuje adwokatowi
zawieszonemu w wykonywaniu czynności zawodowych.
Art. 5.
Adwokat przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych składa wobec dziekana
ślubowanie treści następującej:
„
Ślubuję uroczyście w swej pracy adwokata przyczyniać się ze wszystkich sił do ochrony
praw i wolności obywatelskich oraz umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej,
obowiązki swe wypełniać gorliwie, sumiennie i zgodnie z przepisami prawa, zachować
tajemnicę zawodową, a w postępowaniu swoim kierować się zasadami godności, uczciwości,
słuszności i sprawiedliwości społecznej.
”
.
Art. 6.
1.
Adwokat obowiązany jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku
z udzielaniem pomocy prawnej.
2.
Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie.
3.
Adwokata nie można zwolnić od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów,
o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.
4.
Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji:
1)
udostępnianych na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu Pranie pieniędzyPrzestępstwo polegające na przyjmowaniu, posiadaniu, przekazywaniu lub podejmowaniu innych działań dotyczących środków pochodzących z przestępstwa, aby ukryć ich bezprawne pochodzenie. Potocznie bywa nazywane praniem brudnych pieniędzy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz finansowaniu
terroryzmu,
2)
przekazywanych na podstawie przepisów rozdziału 11a działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879)
- w zakresie określonym tymi przepisami.
Art. 7.
1.
Adwokat podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych korzysta z ochrony
prawnej podobnie jak sędzia i prokurator.
2.
Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, określi strój urzędowy adwokatów
biorących udział w rozprawach sądowych, uwzględniając uroczysty charakter stroju,
odpowiedni do powagi sądu i utrwalonej tradycji.
Art. 8.
1.
Adwokat przy wykonywaniu zawodu adwokackiego korzysta z wolności słowa i pisma w granicach
określonych przez zadania adwokatury i przepisy prawa.
2.
Nadużycie tej wolności, stanowiące ściganą z oskarżenia prywatnego ZniewagaZachowanie wyrażające pogardę wobec innej osoby, na przykład przez słowa, gest lub wizerunek. Jest odrębne od zniesławienia, które polega na pomawianiu o określone postępowanie lub właściwości.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub zniesławienie
strony, jej pełnomocnika lub obrońcy, kuratora, świadka, biegłego lub tłumacza, podlega
ściganiu tylko w drodze dyscyplinarnej.
Art. 8a.
1.
Adwokat podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu od Odpowiedzialność cywilnaObowiązek poniesienia skutków naruszenia prawa lub niewykonania zobowiązania w sferze prawa prywatnego. Najczęściej polega na obowiązku naprawienia szkody albo spełnienia należnego świadczenia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu za SzkodaUszczerbek w majątku poszkodowanego. Obejmuje straty, które poniósł, i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Krzywda niemajątkowa jest objęta zadośćuczynieniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
wyrządzone przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 4 ust. 1.
2.
Obowiązek określony w ust. 1 nie dotyczy adwokatów niewykonujących zawodu.
3.
Okręgowa rada adwokacka właściwa ze względu na Miejsce zamieszkaniaMiejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest tożsama wyłącznie z adresem zameldowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu adwokata jest
obowiązana do przeprowadzania kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia,
o którym mowa w ust. 1. Spełnienie tego obowiązku ustala się na podstawie okazanej
przez adwokata polisy lub innego dokumentu ubezpieczenia, potwierdzającego zawarcie
umowy tego ubezpieczenia, wystawionego przez zakład ubezpieczeń.
4.
Minister Sprawiedliwości nadzoruje wykonywanie przez okręgowe rady adwokackie zadań
określonych w ust. 3. Dziekani okręgowych rad adwokackich obowiązani są do składania
Ministrowi Sprawiedliwości raz w roku, w terminie do dnia 15 marca, sprawozdań z kontroli
przeprowadzonych w poprzednim roku kalendarzowym.
Art. 8b.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości,
po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Polskiej Izby Ubezpieczeń,
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego,
o którym mowa w art. 8a, termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę
gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwagę specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres
realizowanych zadań.
Art. 9.
1.
Organami adwokatury są: Krajowy Zjazd Adwokatury, Naczelna Rada Adwokacka, Wyższy
Sąd Dyscyplinarny, Rzecznik Dyscyplinarny Adwokatury oraz Wyższa Komisja Rewizyjna.
2.
Członkami organów adwokatury mogą być tylko adwokaci.
Art. 10.
Naczelna Rada Adwokacka, izby adwokackie i zespoły adwokackie mają osobowość prawną.
Art. 11.
1.
Wybory do organów adwokatury oraz organów izb adwokackich i zespołów adwokackich odbywają
się w głosowaniu tajnym przy nieograniczonej liczbie kandydatów.
2.
Kadencja organów adwokatury, organów izb adwokackich i zespołów adwokackich trwa cztery
lata, jednakże są one obowiązane działać do czasu ukonstytuowania się nowo wybranych
organów.
3.
W Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i w prezydiach okręgowych rad adwokackich nie
można sprawować tej samej funkcji dłużej niż przez dwie następujące po sobie kadencje.
Ograniczenie to odnosi się także do kierowników zespołów adwokackich, z tym jednak
że w szczególnie uzasadnionych wypadkach zebranie zespołu może wybrać kierownika zespołu
na następną kadencję.
4.
Poszczególni członkowie organów, o których mowa w ust. 1, mogą być odwołani przed
upływem kadencji przez organ, który ich wybrał.
5.
Nie można łączyć mandatów ustawowych organów samorządu adwokackiego. Ograniczenie
to nie dotyczy kierownika zespołu adwokackiego.
Art. 12.
1.
Uchwały organów adwokatury, organów izb adwokackich i organów zespołów adwokackich,
dotyczące bezpośrednio poszczególnych osób, powinny zawierać Uzasadnienie faktyczneCzęść uzasadnienia orzeczenia albo pisma procesowego przedstawiająca ustalone fakty i dowody lub okoliczności, na których oparto żądanie. Od uzasadnienia prawnego różni się tym, że nie dotyczy wykładni i zastosowania przepisów.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
i prawne.
2.
Termin do wniesienia Środki odwoławczeŚrodki zaskarżenia służące kontroli nieprawomocnych orzeczeń przez sąd wyższej instancji. W postępowaniu karnym należą do nich apelacja i zażalenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu przewidzianych w ustawie wynosi czternaście
dni od dnia doręczenia orzeczenia lub uchwały.
Art. 13.
Naczelna Rada Adwokacka składa Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej coroczne sprawozdanie
z działalności adwokatury oraz przedstawia informacje problemowe.
Art. 13a.
Organy adwokatury oraz organy izb adwokackich przesyłają Ministrowi Sprawiedliwości
odpis każdej uchwały w terminie 21 dni od daty jej podjęcia.
Art. 14.
1.
Minister Sprawiedliwości zwraca się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z
prawem uchwał organów adwokatury i organów izb adwokackich w terminie 3 miesięcy od
dnia ich doręczenia. Jeżeli zaskarżona uchwała rażąco narusza prawo, termin ten wynosi
6 miesięcy.
2.
Sąd Najwyższy utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy lub uchyla uchwałę i przekazuje
sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu organowi adwokatury albo organowi izby
adwokackiej, ustalając wytyczne co do sposobu jej załatwienia. Skargę spóźnioną Sąd
Najwyższy pozostawia bez rozpoznania.
3.
Naczelna Rada Adwokacka, na wniosek Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, uchyla sprzeczną
z prawem uchwałę zgromadzenia izby, w terminie 6 miesięcy od daty jej doręczenia.
Art. 15.
Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Krajowego Zjazdu Adwokatury lub do Naczelnej
Rady Adwokackiej o podjęcie uchwały w określonej sprawie należącej do ich właściwości.
Uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej powinna być podjęta w terminie jednego miesiąca.
Art. 16.
1.
Opłaty za czynności adwokackie ustala umowa z klientem.
2.
Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej
Rady Radców Prawnych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za czynności
adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości, stanowiących podstawę do zasądzenia
przez sądy kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich, mając na względzie,
że ustalenie opłaty wyższej niż stawka minimalna, o której mowa w ust. 3, lecz nieprzekraczającej
sześciokrotności tej stawki, może być uzasadnione rodzajem i zawiłością sprawy oraz
niezbędnym nakładem pracy adwokata.
3.
Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej
Rady Radców Prawnych, określi, w drodze rozporządzenia, stawki minimalne za czynności
adwokackie, o których mowa w ust. 1, mając na względzie rodzaj i zawiłość sprawy oraz
wymagany nakład pracy adwokata.