Przejdź do treści

o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Ustawa z dnia 26 października 1982 r., Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230, 51 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 1.

1.

Organy władzy i administracji państwowej są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy.

2.

Organy, o których mowa w ust. 1, popierają także tworzenie i rozwój organizacji społecznych, których celem jest krzewienie trzeźwości i abstynencji, oddziaływanie na osoby nadużywające alkoholu oraz udzielanie pomocy ich rodzinom, jak również zapewniają warunki sprzyjające działaniom tych organizacji.

3.

Organy, o których mowa w ust. 1, współdziałają również z Kościołem Katolickim i innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi w zakresie wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi.
69 orzeczeń, najnowsze II SA/Ke 459/24 z 14.11.2024; do ust. 1: 41, do ust. 2: 2 Strona przepisu

Art. 2.

1.

Zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności:

1)

tworzenie warunków sprzyjających realizacji potrzeb, których zaspokajanie motywuje powstrzymywanie się od spożywania alkoholu,

2)

działalność wychowawczą i informacyjną,

3)

ustalanie odpowiedniego poziomu i właściwej struktury produkcji napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w kraju,

4)

ograniczanie dostępności alkoholu,

5)

leczenie i rehabilitację osób uzależnionych od alkoholu,

6)

zapobieganie negatywnym następstwom nadużywania alkoholu i ich usuwanie.

2.

Zadania, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się w planach społeczno-gospodarczych.
62 orzeczenia, najnowsze II SA/Ke 459/24 z 14.11.2024 Strona przepisu

Art. 3.

1.

Przy Radzie Ministrów działa Komisja do Spraw Przeciwdziałania Alkoholizmowi jako organ doradczy i opiniodawczy Rady Ministrów i Prezesa Rady Ministrów. Do jej zadań należy ocena realizacji programów w zakresie wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi oraz opiniowanie projektów aktów prawnych z tego zakresu.

2.

Komisja współdziała z organizacjami społecznymi, o których mowa w art. 1, oraz zapewnia ich udział w opracowywaniu opinii, ocen i wniosków.

3.

Prezes Rady Ministrów powołuje przewodniczącego i jego zastępców oraz członków Komisji i nadaje regulamin określający szczegółowo zakres, organizację oraz tryb działania Komisji. Przewodniczącego Komisji powołuje się spośród wiceprezesów Rady Ministrów.
4 orzeczenia, najnowsze I OSK 2030/17 z 12.10.2017; do ust. 1: 3, do ust. 2: 1 Strona przepisu

Art. 4.

1.

Przy terenowych organach administracji państwowej działają powoływane przez te organy komisje do spraw przeciwdziałania alkoholizmowi.

2.

Do zadań komisji działających przy terenowych organach administracji państwowej stopnia wojewódzkiego należy planowanie, inicjowanie, koordynowanie i ocena działalności w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi na obszarze województwa.

3.

Do zadań komisji działających przy terenowych organach administracji państwowej stopnia podstawowego należy współdziałanie z innymi organami administracji państwowej i organizacjami społecznymi w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi, podejmowanie czynności zmierzających do objęcia leczeniem i rehabilitacją osób uzależnionych od alkoholu, udzielanie pomocy tym osobom i członkom ich rodzin oraz kierowanie, w trybie określonym w przepisach ustawy, na badania dotyczące ustalenia uzależnienia od alkoholu.

4.

Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, w porozumienia z Ministrami: Sprawiedliwości, Spraw Wewnętrznych oraz Zdrowia i Opieki Społecznej, w drodze rozporządzenia, określa tryb powoływania, skład i szczegółowy zakres działania komisji.

5.

Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w porozumieniu z Ministrami: Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Finansów, w drodze rozporządzenia, określa zasady finansowania działalności komisji.
8 orzeczeń, najnowsze III SA/Łd 105/24 z 29.05.2024; do ust. 1: 2, do ust. 3: 1 Strona przepisu

Art. 5.

Minister Oświaty i Wychowania uwzględnia problem trzeźwości i abstynencji wśród celów wychowania oraz zapewnia w programach nauczania wiedzę o szkodliwości alkoholizmu dla jednostki oraz w życiu rodzinnym i społecznym.
1 orzeczenie, najnowsze III SA/Kr 843/21 z 03.12.2021 Strona przepisu

Art. 6.

Ministrowie: Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, a także Oświaty i Wychowania zapewniają kształcenie niezbędnej liczby specjalistów z zakresu działalności profilaktycznej i leczniczej oraz podejmowanie badań nad alkoholem i związanymi z nim problemami.
Strona przepisu

Art. 7.

Ministrowie: Kultury i Sztuki oraz Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Przewodniczący Komitetu do Spraw Radia i Telewizji „Polskie Radio i Telewizja” oraz inne właściwe organy i instytucje podejmują odpowiednie działania w zakresie rozwijania i popierania różnorodnych form działalności informacyjnej, kulturalnej i naukowej, mających na celu uświadamianie o szkodliwości nadużywania alkoholu dla jednostki oraz życia rodzinnego i społecznego, krzewienia trzeźwości i abstynencji oraz wykorzeniania szkodliwych zwyczajów i sposobów picia alkoholu.
Strona przepisu

Art. 8.

1.

Rada Ministrów ustala na każdy rok plan sprzedaży napojów alkoholowych w kraju.

2.

Plan, o którym mowa w ust. 1, powinien być dostosowany do zadań ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz kształtowania właściwej struktury ich spożycia.
1 orzeczenie, najnowsze II GSK 2320/13 z 20.01.2015 Strona przepisu

Art. 9.

1.

Dystrybucja, obrót i zbyt napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży prowadzone są w kraju przez wyodrębnione przedsiębiorstwo państwowe.

2.

Sprzedaż detaliczną napojów zawierających powyżej 4,5% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, prowadzi się w wyodrębnionych punktach sprzedaży.

3.

Przedsiębiorstwo, o którym mowa w ust. 1, powołuje Minister Handlu Wewnętrznego i Usług w trybie przepisów o przedsiębiorstwach państwowych.
57 orzeczeń, najnowsze III SA/Kr 1171/23 z 24.01.2024; do ust. 1: 5, do ust. 2: 4, do ust. 3: 1 Strona przepisu

Art. 10.

1.

Struktura cen napojów alkoholowych powinna wpływać na ograniczanie spożycia tych napojów, a w szczególności napojów zawierających powyżej 18% alkoholu. Ceny tych napojów powinny być ustalane na poziomie wyprzedzającym wzrost dochodów ludności.

2.

Sprzedaż napojów alkoholowych do spożycia na miejscu następuje po cenach pokrywających koszty związane z tą sprzedażą, nie wyższych jednak niż o 25% ceny detalicznej, z wyłączeniem niektórych przedsiębiorstw turystycznych, które określa Przewodniczący Głównego Komitetu Turystyki w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego i Usług, Ministrem Finansów i Ministrem do Spraw Cen.

3.

Zasady ustalania cen napojów alkoholowych oraz tryb rozliczeń przedsiębiorstw gastronomicznych w tym zakresie, w drodze rozporządzenia, określa Minister Handlu Wewnętrznego i Usług w porozumieniu z Ministrem Finansów i Ministrem do Spraw Cen.

4.

Od wpływów pieniężnych ze sprzedaży napojów alkoholowych nie mogą zależeć oceny wyników działalności przedsiębiorstw ani też wynagrodzenia ich pracowników.
2 orzeczenia, najnowsze K 2/89 z 27.09.1989; do ust. 3: 1, do ust. 4: 2 Strona przepisu

Art. 11.

1.

Na wydatki związane z przeciwdziałaniem alkoholizmowi przeznaczane są corocznie z budżetu państwa środki w wysokości do 3% wartości sprzedaży w skali rocznej napojów alkoholowych, stosownie do corocznie ustalanych programów działania.

2.

Środki te przeznaczone są w szczególności na Leczenie odwykoweLeczenie osoby uzależnionej od alkoholu, prowadzone w celu ograniczenia skutków uzależnienia i przywrócenia zdolności do prawidłowego funkcjonowania. W przypadkach przewidzianych ustawą może zostać orzeczone zobowiązanie do poddania się leczeniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i jego rozwój oraz inne formy pomocy dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin, działalność informacyjną i wychowawczą, kształcenie specjalistów i prowadzenie badań naukowych nad alkoholem.

3.

Rada Ministrów określa corocznie wysokość stawki procentowej i wskaźnik wydatków, o których mowa w ust. 1, na cele wymienione w tym przepisie.
16 orzeczeń, najnowsze III SA/Wr 366/23 z 23.04.2024; do ust. 1: 3, do ust. 2: 2 Strona przepisu

Art. 12.

1.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa liczbę punktów sprzedaży napojów alkoholowych w kraju proporcjonalnie do liczby mieszkańców, ustalając jednocześnie liczbę tych punktów na poszczególne województwa (miasta stopnia wojewódzkiego). Liczba punktów sprzedaży powinna być dostosowana do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu.

2.

Ustalenia liczby miejsc sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży w miastach i gminach w ramach województwa dokonuje wojewoda (prezydent miasta stopnia wojewódzkiego) po zasięgnięciu opinii organizacji społecznych, o których mowa w art. 1, i po uzgodnieniu z właściwymi komisjami rady narodowej stopnia wojewódzkiego, a w miejscowościach, w których są rozmieszczone jednostki wojskowe, także po zasięgnięciu opinii właściwych dowódców garnizonów.
180 orzeczeń, najnowsze III SA/Kr 1562/24 z 16.01.2025; do ust. 1: 63, do ust. 2: 18 Strona przepisu

Art. 13.

1.

Napoje alkoholowe dostarcza się do miejsc sprzedaży tylko w naczyniach zamkniętych, z oznaczeniem nazwy producenta, rodzaju i ilości napoju oraz jego mocy.

2.

W miejscach sprzedaży napojów alkoholowych powinna być uwidoczniona informacja o szkodliwości spożywania alkoholu.

3.

Zabrania się prowadzenia na obszarze kraju reklamy napojów alkoholowych.
9 orzeczeń, najnowsze I SA/Ol 35/24 z 21.02.2024; do ust. 1: 2, do ust. 2: 1, do ust. 3: 2 Strona przepisu

Art. 14.

1.

Zabrania się sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych:

1)

na terenie szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych i domów studenckich,

2)

na terenie zakładów pracy oraz miejsc zbiorowego żywienia pracowników,

3)

w miejscach i czasie masowych zgromadzeń,

4)

w środkach i obiektach komunikacji krajowej,

5)

w lokalach gastronomicznych i innych miejscach sprzedaży w godzinach od 6 do 13,

6)

w obiektach zajmowanych przez organy Wojskowe i Spraw wewnętrznych, jak również w rejonie obiektów koszarowych i zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych.

2.

Zabrania się sprzedaży, podawania i spożywania napojów zawierających więcej niż 18% alkoholu (z wyjątkiem koniaków i likierów) w kawiarniach i cukierniach.

3.

Zabrania się sprzedaży, podawania i spożywania napojów zawierających więcej niż 18% alkoholu w ośrodkach szkoleniowych.

4.

Zabrania się sprzedaży i podawania napojów zawierających więcej niż 18% alkoholu w domach wypoczynkowych.

5.

Sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów zawierających więcej niż 4,5% alkoholu może się odbywać na imprezach na otwartym powietrzu tylko za zezwoleniem.

6.

W innych, nie wymienionych miejscach, ze względu na charakter obiektu lub miejsca, może być wprowadzony regulaminowy zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych.

7.

Minister Komunikacji oraz Minister - Kierownik Urzędu Gospodarki Morskiej, w drodze rozporządzenia, określą zasady i warunki sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych na morskich statkach handlowych w żegludze międzynarodowej, w pociągach i samolotach komunikacji międzynarodowej oraz w międzynarodowych portach morskich i lotniczych.

8.

Minister Spraw Zagranicznych określa wypadki i okoliczności, w których ze względu na zwyczaje międzynarodowe dopuszczalne jest podawanie i spożywanie nieznacznej ilości napojów alkoholowych.
113 orzeczeń, najnowsze IV Ka 958/25 z 16.12.2025; do ust. 1: 42, do ust. 2: 34, do ust. 3: 3, do ust. 4: 2, do ust. 5: 2, do ust. 6: 19 Strona przepisu

Art. 15.

Zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych:

1)

osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości,

2)

osobom do lat 18,

3)

na kredyt lub pod ZastawOgraniczone prawo rzeczowe zabezpieczające wierzytelność na rzeczy ruchomej lub prawie. Wierzyciel zastawniczy może zaspokoić się z przedmiotu zastawu z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
45 orzeczeń, najnowsze II SA/Ke 458/24 z 04.12.2024 Strona przepisu

Art. 16.

1.

Zabrania się wnoszenia napojów alkoholowych na teren zakładów pracy, obiektów wymienionych w art. 14 ust. 1 pkt 6, jak również stadionów i innych obiektów, w których odbywają się masowe imprezy sportowe i rozrywkowe, a także obiektów lub miejsc objętych regulaminowym zakazem wnoszenia napojów alkoholowych.

2.

Osoby posiadające przy sobie napoje alkoholowe mają obowiązek przekazania ich do depozytu pod rygorem niewpuszczenia bądź usunięcia z terenu obiektów lub miejsc, o których mowa w ust. 1.

3.

Napoje alkoholowe wnoszone przez żołnierzy na teren obiektów wymienionych w art. 14 ust. 1 pkt 6 ulegają odebraniu i przepadkowi z mocy prawa.

4.

Ministrowie Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych, w porozumieniu z właściwymi ministrami, każdy w swoim zakresie działania, w drodze rozporządzeń, określają szczegółowe zasady i tryb postępowania w wypadkach, o których mowa w ust. 2 i 3, oraz wysokość opłaty za PrzechowanieUmowa, w której przechowawca zobowiązuje się zachować w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie. Rzecz powinna zostać zwrócona na żądanie składającego, chyba że umowa określa inny termin.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu napojów alkoholowych w depozycie.
12 orzeczeń, najnowsze IV K 110/22 z 16.07.2024 Strona przepisu

Art. 17.

1.

Kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek niedopuszczenia do pracy pracownika, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w Czas pracyCzas, w którym pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy albo innym wyznaczonym miejscu. Przepisy określają normy czasu pracy oraz okresy odpoczynku.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu. Okoliczności stanowiące podstawę decyzji powinny być podane pracownikowi do wiadomości.

2.

Uprawnienia kierownika zakładu pracy, o którym mowa w ust. 1, służą również organowi nadrzędnemu nad danym zakładem pracy oraz organowi uprawnionemu do przeprowadzenia kontroli zakładu pracy.

3.

Na żądanie pracownika, o którym mowa w ust. 1, kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona jest obowiązana zapewnić przeprowadzenie badania stanu trzeźwości pracownika.
53 orzeczenia, najnowsze VI P 274/22 z 10.07.2025; do ust. 1: 30, do ust. 2: 2, do ust. 3: 21 Strona przepisu

Art. 18.

1.

Sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwego wojewodę (prezydenta miasta stopnia wojewódzkiego) po zasięgnięciu opinii odpowiednich komisji rady narodowej stopnia wojewódzkiego oraz organizacji społecznych, o których mowa w art. 1, w granicach liczby punktów sprzedaży ustalonej dla danego województwa (miasta stopnia wojewódzkiego) zgodnie z art. 12 ust. 1.

2.

Nie wydaje się zezwolenia na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych w pobliżu szkół i innych placówek oświatowo-wychowawczych i opiekuńczych, obiektów kultu religijnego, domów studenckich, hoteli pracowniczych, zakładów opieki zdrowotnej i społecznej, izb wytrzeźwień, dworców kolejowych, autobusowych, lotniczych i portowych, zakładów przemysłowych, obiektów zajmowanych przez organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości, zakładów dla nieletnich, zakładów karnych i aresztów śledczych oraz ośrodków przystosowania społecznego, obiektów wojskowych, sportowych, plaż, basenów i kąpielisk oraz innych miejsc masowych zgromadzeń.

3.

Sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w miejscach znajdujących się pod zarządem wojskowym lub jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych - położonych poza obiektami wymienionymi w art. 14 ust. 1 pkt 6 - może być prowadzona jedynie za zezwoleniem, o którym mowa w ust. 1, a ponadto za zgodą organów wojskowych określonych przez Ministra Obrony Narodowej lub organów resortu spraw wewnętrznych określonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych.

4.

Przedstawiciele organizacji społecznych wymienionych w art. 1 mogą uczestniczyć w kontroli dotyczącej czasu, miejsca i warunków sprzedaży napojów alkoholowych na podstawie odpowiednich przepisów prawa.

5.

Minister Handlu Wewnętrznego i Usług, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady usytuowania punktów sprzedaży napojów alkoholowych i tryb wydawania zezwoleń, o których mowa w ust. 1.
467 orzeczeń, najnowsze XXV C 702/24 z 25.02.2026; do ust. 1: 93, do ust. 2: 15, do ust. 3: 23, do ust. 5: 4 Strona przepisu

Art. 19.

1.

Rada Ministrów, ze względu na bezpieczeństwo i porządek publiczny, w drodze rozporządzenia, może wprowadzać na czas określony na obszarze całego kraju albo jego części całkowity lub częściowy zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych.

2.

W sytuacjach wymagających niezwłocznego działania Rada Ministrów może wprowadzić zakaz, o którym mowa w ust. 1, w innym trybie.
3 orzeczenia, najnowsze XIV K 624/14 z 15.12.2015 Strona przepisu

Art. 20.

1.

Rada Ministrów składa corocznie Sejmowi sprawozdanie z wykonania niniejszej ustawy.

2.

Terenowe organy administracji państwowej składają corocznie właściwej radzie narodowej sprawozdanie z wykonania zadań wynikających z niniejszej ustawy.
Strona przepisu

Wczytuję stronę

To zwykle trwa kilka sekund.