o scalaniu i wymianie gruntów
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r., Dz.U. 1982 nr 11 poz. 80, 33 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Art. 1.
Scalanie gruntów ma na celu poprawę struktury obszarowej Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, racjonalne
ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń
melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu.
Art. 2.
1.
Scaleniem obejmuje się grunty położone w jednej lub kilku wsiach bądź w ich częściach.
2.
Scaleniu nie podlegają grunty:
1)
na których znajdują się zakłady górnicze i przemysłowe oraz prowadzona jest eksploatacja
kopalin,
2)
na których znajdują się zabytki historyczne, architektoniczne i rezerwaty przyrody,
3)
użytkowane na cele gospodarki rybackiej,
4)
przeznaczone na cele specjalne.
3.
Grunty zabudowane mogą być scalane tylko na wniosek właściciela i pod warunkiem rozbiórki
lub przeniesienia przez niego zabudowań w oznaczonym terminie.
4.
Za grunty stanowiące WspółwłasnośćStan, w którym prawo własności tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Może mieć charakter ułamkowy albo łączny, zależnie od podstawy prawnej.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu można, za zgodą współwłaścicieli, wydzielić odrębne
dla każdego z nich grunty odpowiadające wartości udziałów we współwłasności.
Art. 3.
1.
Postępowanie scaleniowe wszczyna się na wniosek większości właścicieli Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub właścicieli gruntów, których obszar przekracza połowę gruntów całej wsi.
2.
Postępowanie scaleniowe może być, po uprzedniej pozytywnej opinii właściwej komisji
gminnej rady narodowej, wszczęte z urzędu, jeżeli:
1)
grunty Państwowego Funduszu Ziemi, których powierzchnia przekracza 10% obszaru wsi,
nie mogą być racjonalnie zagospodarowane bez scalenia albo 2) o scalenie wystąpi z
wnioskiem osoba, której grunty wymagają poprawienia rozłogu, a jednocześnie nie nastąpi
pogorszenie warunków gospodarowania innych rolników.
Art. 4.
Jeżeli postępowaniem scaleniowym mają być objęte grunty położone na terenie dwóch
lub więcej gmin, właściwy do wszczęcia postępowania jest naczelnik gminy, na terenie
której znajduje się większy obszar gruntów objętych scaleniem.
Art. 5.
Scalenie gruntów przeprowadza naczelnik gminy na koszt Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
Art. 6.
1.
Uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas
posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nie przekraczającej
3%.
2.
W wypadkach gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej
wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę
wartości szacunkowej przekraczającą 3%.
3.
Na wniosek uczestnika scalenia przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w razie wydzielenia
gruntów o innej wartości szacunkowej.
4.
Wysokość dopłat ustala się według cen określonych, w drodze uchwały, przez uczestników
scalenia.
5.
Dopłaty są wypłacane przez Bank Gospodarki Żywnościowej jednorazowo, w terminie dwóch
miesięcy po zakończeniu scalenia.
6.
Uczestnik scalenia zobowiązany do dopłaty uiszcza ją w terminie dwóch miesięcy po
zakończeniu scalenia Bankowi Gospodarki Żywnościowej, z tym że bank jest obowiązany,
na wniosek zainteresowanego, do udzielenia mu kredytu na ten cel w wysokości 90% dopłaty;
kredyt ten jest spłacany w równych ratach półrocznych, w okresie 10 lat od wydania
decyzji o scaleniu.
Art. 7.
1.
Przy ustalaniu wartości szacunkowej gruntów uwzględnia się ich klasy bonitacyjne oraz
rolniczą przydatność gleb.
2.
Uczestnicy scalenia, w drodze uchwały, mogą określić odrębne zasady szacunku porównawczego
gruntów lub uznać te grunty za jednakowej wartości. Jeżeli naczelnik gminy uzna, że
szacunek ten byłby sprzeczny ze słusznym interesem uczestnika, stosuje się przepis
ust. 1.
3.
Bez zgody uczestnika scalenia różnica powierzchni wydzielanych mu gruntów nie może
przekraczać 20%, a w wypadku gruntów uznanych przez uczestników scalenia za grunty
o szczególnie wysokiej rolniczej przydatności - 10% dotychczasowej powierzchni gruntów
objętych scaleniem.
Art. 8.
1.
Uchwały, o których mowa w art. 6 ust. 4 i art. 7 ust. 2, podejmują uczestnicy scalenia
na zebraniu zwołanym przez naczelnika gminy na wniosek rady lub rad uczestników scalenia.
2.
Jeżeli scaleniem objęte są grunty położone na obszarze dwóch lub więcej gmin, zebranie
zwołuje naczelnik gminy, na terenie której znajduje się większy obszar gruntów objętych
scaleniem.
3.
Każdemu uczestnikowi postępowania scaleniowego przysługuje jeden głos; wszystkim współwłaścicielom
przysługuje jeden głos.
4.
Zebraniu przewodniczy osoba wybrana przez uczestników scalenia.
Art. 9.
Uchwały uczestników scalenia zapadają bezwzględną większością trzech czwartych głosów
w obecności co najmniej połowy liczby uczestników scalenia; naczelnik gminy jest obowiązany
do sprawdzenia prawidłowości podejmowanych uchwał pod względem formalnym.
Art. 10.
1.
Wartość szacunkową lasów stanowi wartość szacunkowa gruntów leśnych ustalona w sposób
określony w art. 7 oraz wartość drzewostanu ustalona na podstawie przepisów o zasadach
i trybie wywłaszczania nieruchomości, z tym że wartość szacunkową drzewostanów ustala
się z dokładnością do 10%.
2.
Jeżeli scaleniem objęte zostały grunty leśne o tej samej wartości z drzewostanami
o jednakowych elementach szacunkowych, można zaniechać szacowania drzewostanów.
Art. 11.
1.
W zamian za objęte scaleniem lasy i grunty leśne, sady, ogrody, chmielniki oraz inne
uprawy specjalne wydziela się użytki możliwie tego samego rodzaju i tej samej jakości,
a jeżeli nie jest to możliwe, wydziela się inne użytki i stosuje dopłatę pieniężną
odpowiadającą różnicy wartości drzewostanów i innych części składowych, z wyjątkiem
zabudowań; za zgodą uczestnika scalenia można wydzielić inne użytki odpowiadające
wysokości dopłaty.
2.
Wartość drzewostanów i innych części składowych nieruchomości określa się z zastosowaniem
przepisów o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Art. 12.
1.
Z chwilą wszczęcia postępowania scaleniowego, obejmującego lasy i grunty leśne, wstrzymuje
się wydawanie zezwoleń na wyrąb drzew do czasu zakończenia postępowania, a nie zrealizowane
zezwolenia tracą moc.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy cięć sanitarnych.
Art. 13.
1.
Na wniosek rolniczej spółdzielni produkcyjnej, zgłoszony na podstawie uchwały walnego
zgromadzenia członków, wydziela się grunty stanowiące wkład Członek spółdzielniOsoba fizyczna lub podmiot, który został przyjęty do spółdzielni i wykonuje prawa oraz obowiązki wynikające z członkostwa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu jako
jedną nieruchomość, z określeniem wielkości udziału w niej każdego z członków. Udział
ten ustala się według szacunku porównawczego gruntów poddanych scaleniu.
2.
Na wniosek członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, który z niej występuje po zakończeniu
postępowania scaleniowego, wydziela się grunty odpowiadające jego udziałowi w nieruchomości,
o której mowa w ust. 1, przy zachowaniu zwartości kompleksu gruntów spółdzielczych.
Wydzielenie gruntów następuje na podstawie decyzji naczelnika gminy.
Art. 14.
1.
Grunty niezbędne na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi
nie leżące w ciągu dróg państwowych można wydzielić z gruntów Państwowego Funduszu
Ziemi, jeśli nie jest to sprzeczne z interesem osób korzystających z tych gruntów.
2.
Jeżeli na terenie objętym scaleniem nie ma gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, grunty
na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi wydziela się bez
odszkodowania z gruntów uczestników scalenia, a każdemu z nich zmniejsza się przysługujący
mu obszar gruntów o część, której wartość szacunkowa odpowiada stosunkowi wartości
szacunkowej gruntów przeznaczonych na wymienione cele do wartości wszystkich scalanych
gruntów.
3.
Grunty wydzielone na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi
przechodzą na własność Państwa.
Art. 15.
1.
Jeżeli objęte scaleniem grunty zmeliorowane poddano ponownej klasyfikacji gleboznawczej
przed dokonaniem szacunku i jeśli przypadły one w wyniku scalenia innemu uczestnikowi,
opłata melioracyjna z tych gruntów obciąża w całości dotychczas zobowiązanego.
2.
Jeżeli grunty zmeliorowane nie zostały poddane ponownej klasyfikacji przed dokonaniem
szacunku i przypadły w wyniku scalenia innemu uczestnikowi, jest on zobowiązany do
spłat bieżących rat z tytułu opłaty melioracyjnej.
3.
Zaległe raty z tytułu opłat melioracyjnych, o których mowa w ust. 2, za okres do dnia
objęcia w posiadanie przez innego uczestnika obciążają dotychczas zobowiązanego.
4.
Raty, o których mowa w ust. 2, wpłacone przedterminowo przez dotychczas zobowiązanego,
przypadające za okres od dnia objęcia w posiadanie gruntów przez innego uczestnika,
podlegają zaliczeniu na inne należności Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu przypadające od dotychczas
zobowiązanego i objęte Zobowiązania pieniężneZobowiązania, w których świadczenie polega na zapłacie określonej sumy pieniężnej. W razie opóźnienia wierzyciel może co do zasady żądać odsetek.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, a w razie nieistnienia takiego ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
- podlegają zwrotowi dotychczas zobowiązanemu.
Art. 16.
Jeżeli Służebność gruntowaPrawo obciążające nieruchomość na rzecz każdoczesnego właściciela innej nieruchomości. Ma zwiększać użyteczność nieruchomości uprawnionej, na przykład przez umożliwienie przejazdu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu obciążające grunty objęte scaleniem utraciły dla nieruchomości
władnącej wszelkie znaczenie, znosi się je bez odszkodowania.
Art. 17.
Stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa
się według danych ewidencji gruntów.
Art. 18.
1.
Państwowe biuro notarialne, na wniosek naczelnika gminy, uczyni w Księga wieczystaPubliczny rejestr przedstawiający stan prawny nieruchomości oraz niektórych praw. Zawiera między innymi dane o właścicielu, obciążeniach i hipotekach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
wzmiankę o wszczęciu postępowania scaleniowego, ruchomość nie ma urządzonej księgi
wieczystej, wniosek składa się do zbioru dokumentów.
2.
Wzmianka w księdze wieczystej lub złożenie wniosku do zbioru dokumentów ma ten skutek,
że wszystkie późniejsze zmiany stanu własności jak i obciążeń pozostają bez wpływu
na przebieg postępowania scaleniowego, chyba że dokonane zostały za zgodą naczelnika
gminy.
Art. 19.
Postępowanie scaleniowe prowadzi się z udziałem członków rady uczestników scalenia,
jako społecznego organu doradczego w liczbie od 3 do 7 osób wybieranych i odwoływanych
przez uczestników z każdej wsi objętej scaleniem.
Art. 20.
Przy sporządzaniu projektu scalenia biorą udział z głosem doradczym:
1)
przedstawiciele Związek zawodowyDobrowolna i samorządna organizacja ludzi pracy powołana do reprezentowania oraz obrony ich praw i interesów zawodowych i socjalnych. Jest niezależna od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu rolników,
2)
osoby wyznaczone przez naczelników gmin, na terenie których położone są grunty objęte
scaleniem,
3)
przedstawiciele jednostek gospodarki uspołecznionej będących uczestnikami scalenia,
4)
członkowie rady lub rad uczestników scalenia.
Art. 21.
1.
Projekt scalenia wyznacza się na gruncie i okazuje uczestnikom scalenia.
2.
Projekt scalenia określa warunki objęcia w posiadanie wydzielonych gruntów, z uwzględnieniem
następujących zasad:
1)
plony upraw jednorocznych zbiera dotychczasowy właściciel gruntów,
2)
plony upraw wieloletnich zbiera dotychczasowy właściciel gruntów w okresie do dnia
1 września następnego roku po zakończeniu scalenia, z tym że dotychczasowy właściciel
gruntów powinien na ten okres zezwolić uczestnikowi scalenia, któremu przypadły te
grunty, na korzystanie z odpowiedniego obszaru swoich gruntów lub dokonać rozliczeń
z tego tytułu w inny sposób,
3)
dotychczasowy właściciel gruntów zabudowanych, do czasu rozbiórki lub przeniesienia
zabudowań, powinien zezwolić uczestnikowi scalenia, któremu przypadły te grunty, na
korzystanie z odpowiedniego obszaru swoich gruntów lub dokonać rozliczeń z tego tytułu
w inny sposób,
4)
sposób rozliczeń za pozostałe części składowe gruntów, które przypadły innym uczestnikom
scalenia, może być ustalony na zgodny wniosek zainteresowanych.
Art. 22.
1.
Uczestnicy scalenia w terminie 14 dni od dnia okazania projektu mogą zgłaszać naczelnikowi
gminy pisemne zastrzeżenia, które opiniuje powołana przez niego społeczna komisja.
Do udziału w komisji naczelnik gminy zaprasza po jednym przedstawicielu:
1)
Związek zawodowyDobrowolna i samorządna organizacja ludzi pracy powołana do reprezentowania oraz obrony ich praw i interesów zawodowych i socjalnych. Jest niezależna od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu rolników,
2)
rady lub rad uczestników scalenia,
3)
jednostek gospodarki uspołecznionej będących uczestnikami scalenia.
2.
Powołanie członków komisji wymaga zgody większości uczestników scalenia.
3.
Komisja wybiera przewodniczącego spośród swoich członków.
4.
Naczelnik gminy, na wniosek komisji, może powołać do jej składu rzeczoznawców.
5.
Opiniowanie zastrzeżeń do projektu scalenia odbywa się w obecności zainteresowanych
uczestników scalenia.
6.
W razie potrzeby komisja lub upoważnieni przez nią członkowie dokonują oględzin.
7.
O terminie i miejscu posiedzenia komisji oraz dokonywania oględzin powiadamia się
na piśmie zainteresowanych uczestników scalenia.
8.
Nieobecność członków komisji lub zainteresowanych uczestników scalenia na posiedzeniach
komisji lub przy dokonywaniu oględzin nie ma wpływu na przebieg jej czynności, jeżeli
zostali zawiadomieni i wezwani do udziału w tych czynnościach.
Art. 23.
Każdorazowe zmiany, wprowadzane do projektu scalenia po jego wyznaczeniu na gruncie
i okazaniu uczestnikom scalenia, wymagają ponownego wyznaczenia na gruncie i okazania
uczestnikom.
Art. 24.
Decyzja o scaleniu gruntów, poza wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna zawierać:
1)
określenie obszaru gruntów objętych scaleniem,
2)
określenie warunków i sposobu objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia,
3)
określenie sposobu rozliczeń z tytułu dopłat, o których mowa w art. 6,
4)
wzmiankę o zniesieniu Służebność gruntowaPrawo obciążające nieruchomość na rzecz każdoczesnego właściciela innej nieruchomości. Ma zwiększać użyteczność nieruchomości uprawnionej, na przykład przez umożliwienie przejazdu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
Art. 25.
1.
Decyzja o scaleniu gruntów stanowi tytuł do ujawnienia nowego stanu własności w Księga wieczystaPubliczny rejestr przedstawiający stan prawny nieruchomości oraz niektórych praw. Zawiera między innymi dane o właścicielu, obciążeniach i hipotekach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych
im gruntów. Decyzja ta nie przesądza tytułu własności gruntów wydzielonych w zamian
za grunty posiadane przed scaleniem.
2.
Obciążenia wpisane do ksiąg wieczystych przenosi się z gruntów poddanych scaleniu
na grunty wydzielone w wyniku scalenia.
Art. 26.
Wprowadzenie uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych gruntów następuje na zebraniu
uczestników, zwołanym przez naczelnika gminy. Za datę objęcia w posiadanie przez uczestników
scalenia nowo wydzielonych gruntów uważa się termin zebrania; termin ten jest skuteczny
także w stosunku do uczestników scalenia nie biorących udziału w zebraniu.
Art. 27.
O wszczęciu postępowania scaleniowego, terminie okazania projektu scalenia, terminie
zebrań uczestników scalenia oraz wydaniu decyzji o scaleniu naczelnik gminy zawiadamia
uczestników scalenia przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości
sposób publicznego ogłaszania.
Art. 28.
Postępowanie scaleniowe lub wymienne, prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy, podlega
zakończeniu według dotychczasowych przepisów.
Art. 29.
W ustawie z dnia 17 lutego 1960 r. o utracie mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych
(Dz. U. Nr 11, poz. 67, z 1962 r. Nr 39, poz. 169 i z 1968 r. Nr 3, poz. 13) wprowadza się następujące zmiany:
1)
art. 1 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1.
1.
Prowadzone dotychczas Księga wieczystaPubliczny rejestr przedstawiający stan prawny nieruchomości oraz niektórych praw. Zawiera między innymi dane o właścicielu, obciążeniach i hipotekach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nieruchomości ziemskich objętych postępowaniem
scaleniowym tracą moc prawną i podlegają zamknięciu z chwilą wydania decyzji o scaleniu.
2.
Jeżeli scaleniem gruntów objęto mniej niż połowę ogólnej powierzchni danej nieruchomości,
księga wieczysta założona dla tej nieruchomości po dniu 1 stycznia 1947 r. nie traci
mocy prawnej.
”
;
2)
w art. 2 w ust. 1 w zdaniu drugim wyrazy: „lub orzeczenia o wymianie gruntów albo też odpowiednie wyciągi z tych dokumentów” zastępuje się wyrazami: „lub odpowiedni wyciąg z tego dokumentu oraz sporządzone w toku postępowania scaleniowego
dokumenty pomiarowe (mapa i rejestr).”;
3)
w art. 3 wyrazy: „również na wniosek organu wymienionego w art. 2 ust. 1” zastępuje się wyrazami: „z urzędu”.
Art. 30.
W art. 5 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
(Dz. U. Nr 28, poz. 169) dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Podział wspólnoty gruntowej następuje wyłącznie w razie objęcia jej gruntów scaleniem,
za zgodą bezwzględnej większości osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie.
”
Art. 31.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
gruntach bez bliższego określenia - rozumie się przez to nieruchomości rolne, grunty
leśne, grunty pod wodami, drogami i terenami kolejowymi oraz nieużytki,
2)
zabudowaniach - rozumie się przez to budynki mieszkalne, gospodarcze i inne urządzenia
dla potrzeb produkcji rolnej,
3)
naczelniku gminy - rozumie się przez to także pozostałe terenowe organy administracji
państwowej stopnia podstawowego,
4)
gminie - rozumie się przez to także pozostałe jednostki podziału administracyjnego
stopnia podstawowego,
5)
wsi - rozumie się przez to również miasta,
6)
właścicielu - rozumie się przez to również Posiadacz samoistnyOsoba, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel, bez względu na to, czy jest nim w rzeczywistości.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
Art. 32.
Traci moc ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów
(Dz. U. Nr 3, poz. 13).
Art. 33.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
