o fundacjach
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r., tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 166, 22 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Art. 1.
Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej
Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak:
ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka,
opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami.
Art. 2.
1.
Fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i Miejsce zamieszkaniaMiejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest tożsama wyłącznie z adresem zameldowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu bądź Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu mające siedziby w Polsce lub za granicą.
2.
Siedziba fundacji powinna znajdować się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 3.
1.
Oświadczenie woliZachowanie, które wyraża wolę wywołania skutku prawnego. Może być wyrażone wprost albo przez inne zachowanie, chyba że ustawa wymaga szczególnej formy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu o ustanowieniu fundacji powinno być złożone w formie Akt notarialnyDokument urzędowy sporządzony przez notariusza w formie określonej prawem, obejmujący czynność prawną lub inne zdarzenie wymagające udokumentowania. W przypadkach wskazanych w ustawie jego forma jest konieczna do ważności czynności.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
Zachowania tej formy nie wymaga się, jeżeli ustanowienie fundacji następuje w testamencie.
2.
W oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji fundator powinien wskazać cel fundacji
oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację.
3.
Składnikami majątkowymi, o których mowa w ust. 2, mogą być pieniądze, Papiery wartościoweDokumenty lub zapisy, z którymi prawo wiąże określone prawa majątkowe, a ich realizacja albo przeniesienie następuje na zasadach właściwych dla danego papieru. Mogą mieć postać dokumentową albo zdematerializowaną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości.
Art. 4.
Fundacja działa na podstawie przepisów niniejszej ustawy i statutu.
Art. 5.
1.
Fundator ustala statut fundacji, określający jej nazwę, siedzibę i majątek, cele,
zasady, formy i zakres działalności fundacji, skład i organizację zarządu, sposób
powoływania oraz obowiązki i uprawnienia tego organu i jego członków. Statut może
zawierać również inne postanowienia, w szczególności dotyczące prowadzenia przez fundację
działalności gospodarczej, dopuszczalności i warunków jej połączenia z inną fundacją,
zmiany celu lub statutu, a także przewidywać tworzenie obok zarządu innych organów
fundacji.
1a.
Do korzystania ze środków komunikacji elektronicznej w głosowaniu władz fundacji stosuje
się odpowiednio przepisy art. 10 ust. 1a-1d ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach.
1b.
Rozwiązania, o których mowa w ust. 1a, stosuje się w przypadku wprowadzenia stanu
zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych
u ludzi
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, 2280, 2674, 2705 i 2770).
1c.
Jeżeli kadencja zarządu fundacji lub jej innych organów, o których mowa w ust. 1,
upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii,
o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych
u ludzi, lub do 30 dni po odwołaniu danego stanu, podlega ona przedłużeniu do czasu wyboru
zarządu fundacji lub jej innych organów na nową kadencję, jednak nie dłużej niż do
60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
2.
Fundator może wskazać ministra właściwego ze względu na cele fundacji. Oświadczenie
fundatora w tej sprawie powinno być dołączone do statutu i przekazane sądowi prowadzącemu
rejestr fundacji.
3.
Fundacja, która ma prowadzić działalność na terenie jednego województwa, powinna mieć
siedzibę na terenie województwa objętego działalnością tej fundacji.
4.
Jeżeli w statucie określa się przeznaczenie środków majątkowych fundacji po jej likwidacji,
środki te powinny być przeznaczone na cele, o których mowa w art. 1.
5.
Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji
jej celów. Jeżeli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, wartość środków majątkowych
fundacji przeznaczonych na działalność gospodarczą nie może być mniejsza niż tysiąc
złotych.
6.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może określić ulgi i zwolnienia z tytułu
przeznaczenia zysków z działalności gospodarczej fundacji na realizację jej zadań
statutowych, inne niż ulgi i zwolnienia określone w innych ustawach.
Art. 6.
1.
Fundator może odstąpić od osobistego ustalenia statutu i upoważnić do jego ustalenia
inną osobę fizyczną lub prawną.
2.
Do ustalenia statutu, stosownie do przepisu ust. 1, mają zastosowanie przepisy dotyczące
ustalenia statutu przez fundatora.
3.
Jeżeli fundator ustanowił fundację w testamencie, a nie ustalił jej statutu i nie
upoważnił do tej czynności innej osoby, stosuje się odpowiednio przepisy księgi IV Kodeksu cywilnego o poleceniu.
Art. 7.
1.
Fundacja podlega obowiązkowi wpisu do Krajowy rejestr sądowyJawny rejestr prowadzony przez sądy rejestrowe, zawierający dane o przedsiębiorcach, stowarzyszeniach, fundacjach i innych podmiotach podlegających wpisowi. Umożliwia sprawdzenie podstawowych informacji o podmiocie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
2.
Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.
Art. 9.
1.
Sąd dokonuje wpisu do Krajowy rejestr sądowyJawny rejestr prowadzony przez sądy rejestrowe, zawierający dane o przedsiębiorcach, stowarzyszeniach, fundacjach i innych podmiotach podlegających wpisowi. Umożliwia sprawdzenie podstawowych informacji o podmiocie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu fundacji po stwierdzeniu, że Czynność prawnaDziałanie, przez które ktoś świadomie wywołuje skutki prawne, przede wszystkim przez złożenie oświadczenia woli, np. zawarcie umowy, sporządzenie testamentu albo wypowiedzenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu stanowiące podstawę wpisu zostały podjęte przez uprawnioną osobę lub organ
i są ważne. Postanowienie o wpisaniu fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego sąd wydaje
ponadto po stwierdzeniu, że cel i statut fundacji są zgodne z przepisami prawa.
2.
O wpisaniu fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego sąd zawiadamia ministra właściwego
ze względu na zakres jego działania oraz cele fundacji, zwanego dalej „właściwym ministrem”,
oraz właściwego ze względu na siedzibę fundacji starostę, przesyłając jednocześnie
statut.
3.
Jeżeli cele fundacji wkraczają w zakres działania dwóch lub więcej ministrów, sąd
zawiadamia o wpisaniu fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego, wraz z przesłaniem
statutu, właściwego ministra, z którego zakresem działania wiążą się główne cele fundacji.
Art. 10.
Zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz.
Art. 11.
1.
Podjęcie przez fundację działalności gospodarczej nieprzewidzianej w statucie wymaga
uprzedniej zmiany statutu.
2.
Zmiana statutu fundacji wymaga wpisania do Krajowy rejestr sądowyJawny rejestr prowadzony przez sądy rejestrowe, zawierający dane o przedsiębiorcach, stowarzyszeniach, fundacjach i innych podmiotach podlegających wpisowi. Umożliwia sprawdzenie podstawowych informacji o podmiocie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu. Przepisy art.
9 stosuje się odpowiednio.
Art. 12.
1.
O zgodności działania fundacji z przepisami prawa i statutem oraz z celem, w jakim
fundacja została ustanowiona, orzeka sąd w Postępowanie nieprocesoweTryb postępowania cywilnego stosowany w sprawach, w których sąd działa z udziałem uczestników, a nie stron sporu. Dotyczy między innymi spraw spadkowych, rodzinnych i rejestrowych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na wniosek właściwego
ministra lub starosty.
2.
Fundacja składa corocznie właściwemu ministrowi sprawozdanie ze swojej działalności
obejmujące najważniejsze informacje o działalności fundacji w okresie sprawozdawczym,
pozwalające ocenić prawidłowość realizacji przez fundację jej celów statutowych.
2a.
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do fundacji posiadających status organizacji pożytku
publicznego, które zamieściły na stronie podmiotowej Narodowego Instytutu Wolności
- Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w Biuletynie Informacja publicznaInformacja o sprawach publicznych, w szczególności o działalności władz publicznych i gospodarowaniu majątkiem publicznym. Co do zasady podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
sprawozdanie merytoryczne z działalności oraz sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1327, 1265 i 1812).
2b.
Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 2, sporządza się w postaci elektronicznej, na formularzu
udostępnionym w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego
Ministra Sprawiedliwości, oraz opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym,
podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
3.
Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 2, jest przez fundację udostępnione do publicznej
wiadomości.
4.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych
określi, w drodze rozporządzenia, jednolity wzór formularza sprawozdania, o którym
mowa w ust. 2, mając na względzie potrzebę zapewnienia informacji pozwalających ocenić
prawidłowość realizacji przez fundację jej celów statutowych oraz ujednolicenia sprawozdań.
Art. 13.
Właściwy minister lub starosta może wystąpić do sądu o Uchylenie uchwałyUsunięcie skutków uchwały przez sąd z powodu jej sprzeczności z umową lub statutem albo dobrymi obyczajami i jednoczesnego naruszenia interesu spółki lub wspólnika.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu zarządu fundacji,
pozostającej w rażącej sprzeczności z jej celem albo z postanowieniami statutu fundacji
lub z przepisami prawa. Organ ten może jednocześnie zwrócić się do sądu o wstrzymanie
wykonania uchwały do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
Art. 14.
1.
Jeżeli działanie zarządu fundacji w istotny sposób narusza przepisy prawa lub postanowienia
jej statutu albo jest niezgodne z jej celem, organ, o którym mowa w art. 13, może
wyznaczyć odpowiedni termin do usunięcia tych uchybień w działalności zarządu albo
może żądać dokonania w wyznaczonym terminie zmiany zarządu fundacji.
2.
Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, albo w razie dalszego uporczywego
działania zarządu fundacji w sposób niezgodny z prawem, statutem lub celem fundacji,
organ, o którym mowa w art. 13, może wystąpić do sądu o zawieszenie zarządu fundacji
i wyznaczenie zarządcy przymusowego.
3.
Zarządca przymusowy reprezentuje fundację w sprawach wynikających z zarządu, w tym
również w postępowaniu sądowym; jest on obowiązany wykonywać czynności potrzebne do
prawidłowego działania fundacji.
4.
Sąd uchyli swe postanowienie o zawieszeniu zarządu fundacji i wyznaczeniu zarządcy
przymusowego na wniosek zarządu fundacji, jeżeli z okoliczności wynika, że działania,
o których mowa w ust. 1, zostaną zaniechane.
Art. 14a.
1.
Organ, o którym mowa w art. 13, sprawuje kontrolę nad działalnością fundacji będącej
instytucją obowiązaną w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu Pranie pieniędzyPrzestępstwo polegające na przyjmowaniu, posiadaniu, przekazywaniu lub podejmowaniu innych działań dotyczących środków pochodzących z przestępstwa, aby ukryć ich bezprawne pochodzenie. Potocznie bywa nazywane praniem brudnych pieniędzy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz
finansowaniu terroryzmu w zakresie zgodności jej działania z przepisami tej ustawy.
2.
Do kontroli, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 12 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu
(Dz. U. z 2022 r. poz. 593, 655, 835, 2180 i 2185).
Art. 15.
1.
W razie osiągnięcia celu, dla którego fundacja była ustanowiona, lub w razie wyczerpania
środków finansowych i majątku fundacji, fundacja podlega likwidacji w sposób wskazany
w statucie.
2.
Jeżeli statut nie przewiduje likwidacji fundacji lub jego postanowienia w tym przedmiocie
nie są wykonywane, w wypadkach wymienionych w ust. 1 organ, o którym mowa w art. 13,
zwraca się do sądu o likwidację fundacji.
3.
W wypadkach innych niż przewidziane w ust. 1 likwidacja fundacji może nastąpić tylko
na mocy przepisu ustawy.
4.
Jeżeli statut fundacji nie określa przeznaczenia środków majątkowych pozostających
po jej likwidacji, sąd orzeka o przeznaczeniu tych środków z uwzględnieniem celów,
którym fundacja służyła.
Art. 15a.
1.
W stosunku do fundacji korzystającej ze środków publicznych i prowadzącej działalność
na obszarze całego kraju, w zakresie działalności prowadzonej na obszarze Właściwość miejscowaWskazanie sądu właściwego ze względu na obszar, z którym sprawa lub jej strony są związane. Co do zasady powództwo wytacza się przed sąd miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu samorządu powiatowego, starosta wykonuje uprawnienia wynikające z przepisów
art. 12-15.
2.
Zadania starosty, o których mowa w ustawie, są zadaniami z zakresu administracji rządowej.
Art. 16.
Nabycie przez fundację w drodze spadku, zapisu lub DarowiznaNieodpłatne przysporzenie majątkowe dokonane przez darczyńcę na rzecz obdarowanego kosztem własnego majątku. Oświadczenie darczyńcy co do zasady wymaga formy aktu notarialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu pieniędzy lub innych
rzeczy ruchomych albo praw majątkowych jest wolne od podatku od spadków i darowizn.
Art. 17.
Spory majątkowe, w których stroną jest fundacja, rozpoznaje sąd.
Art. 18.
Ilekroć w ustawie jest mowa o właściwym ministrze, rozumie się przez to również kierownika
właściwego urzędu centralnego.
Art. 19.
1.
Fundacje zagraniczne mające siedzibę za granicą mogą tworzyć PrzedstawicielstwoDziałanie przedstawiciela w imieniu innej osoby, którego skutki prawne powstają bezpośrednio dla reprezentowanego. Umocowanie może wynikać z ustawy albo z oświadczenia reprezentowanego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Utworzenie przedstawicielstwa wymaga zezwolenia, które oznacza jednocześnie zgodę
na podjęcie działalności określonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje minister właściwy
ze względu na zakres swego działania oraz cele utworzenia przedstawicielstwa.
3.
Zezwolenie może być wydane, jeżeli utworzenie przedstawicielstwa ma służyć realizacji
celów określonych w art. 1; jeżeli przedstawicielstwo ma prowadzić także działalność
gospodarczą, stosuje się odpowiednio przepis art. 5 ust. 5 zdanie pierwsze.
4.
Przedstawicielstwo jest obowiązane przestrzegać przepisów prawa obowiązującego na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
5.
Minister właściwy ze względu na zakres swego działania oraz cele utworzenia przedstawicielstwa
może cofnąć zezwolenie, jeżeli przedstawicielstwo nie dotrzymuje warunków określonych
w zezwoleniu lub w istotny sposób narusza przepisy prawa obowiązującego na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej albo interes państwa.
6.
Jeżeli przedstawicielstwo lub reprezentowana przez nie fundacja naraża na SzkodaUszczerbek w majątku poszkodowanego. Obejmuje straty, które poniósł, i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Krzywda niemajątkowa jest objęta zadośćuczynieniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu bezpieczeństwo
lub inny ważny interes państwa, właściwy minister może zawiesić zezwolenie. Zawieszenie
zezwolenia powoduje - do czasu podjęcia decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia - bezzwłoczne
zaprzestanie działalności objętej zezwoleniem bez odszkodowania z tego tytułu.
7.
W sprawach działalności gospodarczej przedstawicielstwa stosuje się ponadto przepisy
odrębne, dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej przez przedstawicielstwa podmiotów zagranicznych.
Art. 20.
Przepisy niniejszej ustawy nie naruszają przepisów prawa prywatnego międzynarodowego.