o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego
Ustawa z dnia 4 lipca 1991 r., tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 544, 61 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, zwany dalej „Kościołem”, stanowi część
Powszechnego Kościoła Prawosławnego i zachowuje z nim jedność w sprawach dogmatycznych
i kanonicznych. Jest niezależny od jakiejkolwiek pozakrajowej władzy duchownej i świeckiej.
Art. 2.
1.
Kościół rządzi się w swych sprawach wewnętrznych własnym prawem, swobodnie wykonuje
władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami.
2.
Kościół w swej działalności wewnętrznej posługuje się językiem staro-cerkiewno-słowiańskim
i językami ojczystymi swych wyznawców.
Art. 3.
1.
Ustawa określa zasady stosunku Państwa do Kościoła, w tym sytuację prawną i majątkową
Kościoła.
2.
W sprawach odnoszących się do Kościoła, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje
się ustawę z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1435 i 1700).
Art. 4.
1.
Problemy związane ze stosunkami między Państwem a Kościołem oraz sprawy interpretacji
niniejszej ustawy rozpatrują wspólne zespoły składające się z upoważnionych przedstawicieli
Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Świętego Soboru Biskupów, na zasadzie parytetu.
2.
Przepis ust. 1 nie narusza właściwości organów państwowych oraz organów Kościoła.
Rozdział 2. Osoby prawne Kościoła i ich organy
Art. 5.
1.
W skład struktury organizacyjnej Kościoła wchodzą Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu wymienione w art. 6.
2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o władzy kościelnej, rozumie się przez to organ właściwej
kościelnej osoby prawnej.
Art. 6.
1.
Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu Kościoła, z zastrzeżeniem art. 10 ust. 1, są:
1)
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny jako całość (Metropolia);
2)
diecezje;
3)
Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego;
4)
parafie;
5)
klasztory;
6)
prawosławne seminaria duchowne;
7)
szkoły ikonografii lub śpiewu cerkiewnego;
8)
Prawosławny Metropolitalny Ośrodek Miłosierdzia;
9)
prawosławne diecezjalne ośrodki miłosierdzia;
10)
Bractwo Młodzieży Prawosławnej;
11)
bractwa cerkiewne.
2.
Organami osób prawnych wymienionych w ust. 1 są:
1)
dla Kościoła jako całości - Sobór Lokalny, Święty Sobór Biskupów, Prawosławny Metropolita
Warszawski i Całej Polski, zwany dalej „Metropolitą”;
2)
dla diecezji - biskup diecezjalny;
3)
dla Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego - Prawosławny Ordynariusz Wojskowy;
4)
dla parafii - proboszcz;
5)
dla klasztoru - przełożony (przełożona);
6)
dla prawosławnego seminarium duchownego - rektor;
7)
dla szkół ikonografii i śpiewu cerkiewnego - dyrektorzy;
8)
dla Prawosławnego Metropolitalnego Ośrodka Miłosierdzia - dyrektor;
9)
dla prawosławnego diecezjalnego ośrodka miłosierdzia - dyrektor;
10)
dla Bractwa Młodzieży Prawosławnej - przewodniczący;
11)
dla bractwa cerkiewnego - przewodniczący.
3.
Sobór Lokalny, będący Soborem Krajowym Kościoła, jest jego najwyższą władzą.
4.
Kompetencje Soboru Lokalnego, Świętego Soboru Biskupów i Metropolity ustala Statut
Wewnętrzny Kościoła, który uchwala Sobór Lokalny. Postanowienia Statutu nie mogą być
sprzeczne z niniejszą ustawą.
5.
Kompetencje biskupa diecezjalnego przysługują również Metropolicie i arcybiskupom
w kierowanych przez nich diecezjach.
6.
W sprawach majątkowych Kościół jako całość reprezentuje Metropolita.
7.
Przełożeni (przełożone) klasztorów mogą używać innych, tradycyjnych nazw.
Art. 7.
Inne jednostki organizacyjne Kościoła mogą, na wniosek Świętego Soboru Biskupów, uzyskać
osobowość prawną w drodze rozporządzenia Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów .
Art. 8.
Kościelna Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nie odpowiada za ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu innej kościelnej osoby prawnej.
Art. 9.
Kościelne wydawnictwa, zakłady wytwórcze, usługowe i handlowe, zakłady charytatywno-opiekuńcze,
szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze, nieposiadające osobowości prawnej, działają
w ramach kościelnych Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, które je powołały.
Art. 10.
1.
Kościelne jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-11, nabywają
osobowość prawną z chwilą powiadomienia właściwego organu administracji rządowej o
ich utworzeniu przez władzę kościelną.
2.
Właściwym organem jest:
1)
odnośnie Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 2, 3, 8 i 10 - minister właściwy do spraw wyznań religijnych ;
2)
w pozostałych przypadkach - wojewoda.
3.
Powiadomienie powinno zawierać:
1)
nazwę kościelnej osoby prawnej;
2)
jej siedzibę;
3)
w odniesieniu do diecezji i parafii - ich zasięg terytorialny.
4.
Właściwa władza kościelna powiadamia niezwłocznie organ administracji rządowej wymieniony
w ust. 2 o:
1)
zmianach dotyczących nazwy i siedziby kościelnej osoby prawnej oraz o zmianie jej
granic;
2)
połączeniu, podziale i zniesieniu kościelnych osób prawnych.
5.
Odpis powiadomienia, o którym mowa w ust. 3 i 4, z umieszczonym na nim potwierdzeniem
odbioru, jest dowodem uzyskania osobowości prawnej.
6.
O powołaniu i odwołaniu osoby sprawującej funkcje organu osoby prawnej władza kościelna
powiadamia właściwy organ administracji rządowej. Powiadomienie obejmuje imię i nazwisko,
obywatelstwo oraz Miejsce zamieszkaniaMiejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest tożsama wyłącznie z adresem zameldowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu danej osoby.
Art. 11.
1.
Utworzenie lub zniesienie jednostki organizacyjnej Kościoła za granicą Rzeczypospolitej
Polskiej może nastąpić przy zachowaniu przepisów prawa państwa, na którego terytorium
ma ona swoją siedzibę.
2.
Przed utworzeniem jednostki organizacyjnej Kościoła, o której mowa w ust. 1, Święty
Sobór Biskupów zasięga opinii Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów . Niezgłoszenie uzasadnionych zastrzeżeń w terminie 60 dni od daty powiadomienia uważa
się za wyrażenie zgody.
