o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r., tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 305, 90 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I. Przepisy ogólne
Art. 1.
Żołnierzom zwolnionym z zawodowej Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu przysługuje z budżetu państwa, na zasadach określonych w ustawie, zaopatrzenie emerytalne z tytułu wysługi lat lub w razie całkowitej niezdolności do służby, a członkom ich rodzin - w razie śmierci żywiciela.
Art. 2.
W ramach zaopatrzenia emerytalnego przysługują na zasadach określonych w ustawie:
1)
świadczenia pieniężne:
a)
Emerytura wojskowaŚwiadczenie emerytalne przysługujące żołnierzowi zawodowemu po spełnieniu warunków określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
b)
wojskowa renta inwalidzka,
c)
wojskowa Renta rodzinnaŚwiadczenie z ubezpieczeń społecznych dla uprawnionych członków rodziny osoby zmarłej, która miała ustalone prawo do świadczenia albo spełniała warunki jego uzyskania. Krąg uprawnionych określa ustawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
d)
dodatki do emerytury lub renty,
e)
Zasiłek pogrzebowyJednorazowe świadczenie z ubezpieczenia społecznego przeznaczone na pokrycie kosztów pogrzebu osoby ubezpieczonej, emeryta, rencisty albo członka ich rodziny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
2)
inne świadczenia i uprawnienia:
a)
świadczenia lecznicze,
b)
świadczenia socjalne,
c)
prawo do umieszczenia w domu emeryta wojskowego.
Art. 3.
1.
Użyte w ustawie bez bliższego określenia pojęcia oznaczają:
1)
emerytura - Emerytura wojskowaŚwiadczenie emerytalne przysługujące żołnierzowi zawodowemu po spełnieniu warunków określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
2)
emeryt - emeryta wojskowego;
3)
renta inwalidzka - wojskową rentę inwalidzką;
4)
Renta rodzinnaŚwiadczenie z ubezpieczeń społecznych dla uprawnionych członków rodziny osoby zmarłej, która miała ustalone prawo do świadczenia albo spełniała warunki jego uzyskania. Krąg uprawnionych określa ustawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu - wojskową rentę rodzinną;
5)
rencista - rencistę wojskowego;
6)
renta - wojskową rentę inwalidzką lub wojskową rentę rodzinną;
7)
wysługa emerytalna - okresy Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w Wojsku Polskim i im równorzędne, łącznie z okresami, o których mowa w art. 14 i 16;
8)
uposażenie - uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym i miesięczną równowartością dodatkowego uposażenia rocznego, należnych żołnierzowi zawodowemu stosownie do przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248, z późn. zm. );
9)
najniższa emerytura lub renta - kwotę najniższej emerytury lub renty w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674), zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”;
10)
okresy składkowe i nieskładkowe - okresy uregulowane ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
11)
(uchylony) 12) płatnik składek - płatnika składek, o którym mowa w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych;
13)
wojskowy organ emerytalny - organ emerytalny właściwy w sprawach ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, określony przez Ministra Obrony Narodowej;
14)
dom emeryta wojskowego - placówkę całodobową dla osób uprawnionych do zaopatrzenia emerytalnego oraz członków ich rodzin, prowadzoną przez Ministra Obrony Narodowej, świadczącą usługi bytowe i opiekuńcze na poziomie obowiązującego standardu określonego dla domów pomocy społecznej.
2.
Emerytem wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do emerytury wojskowej.
3.
Rencistą wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do wojskowej renty inwalidzkiej.
Art. 4.
Okresy służby żołnierzy, którzy nie nabywają prawa do zaopatrzenia emerytalnego na podstawie ustawy, oraz służby określonej w art. 13 ust. 2 uważa się za Okresy składkowe i nieskładkoweOkresy uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokości. Okresy składkowe wiążą się zasadniczo z opłacaniem składek, a nieskładkowe są uwzględniane na podstawie ustawy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w myśl przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Art. 5.
1.
Podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie należne żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz art. 32b.
1a.
Świadczenia teleinformatycznego, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o szczególnych zasadach wynagradzania osób realizujących zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1662), nie wlicza się do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej, o której mowa w ust. 1.
1b.
Świadczenie za długoletnią służbę wojskową, o którym mowa w art. 449a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wlicza się do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej po osiągnięciu 32 lat wysługi emerytalnej.
2.
Podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej w przypadku żołnierzy, którzy nie otrzymują uposażenia, o którym mowa w ust. 1, albo otrzymują je w niepełnej wysokości, stanowi pełna kwota uposażenia należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokości powstałych w okresie, w którym żołnierz nie otrzymywał uposażenia lub otrzymywał je w niepełnej wysokości.
3.
Jeżeli w okresie między zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego a ustaleniem prawa do emerytury i renty inwalidzkiej przypadały waloryzacje emerytur i rent inwalidzkich, przy ustalaniu podstawy wymiaru tych świadczeń uwzględnia się wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w tym okresie.
Art. 6.
Emerytury i renty oraz podstawy ich wymiaru podlegają WaloryzacjaDostosowanie wysokości świadczenia pieniężnego do zmiany siły nabywczej pieniądza albo innych określonych mierników. Może wynikać z ustawy, umowy albo orzeczenia sądu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na zasadach i w terminach przewidzianych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tym że:
1)
waloryzacja, o której mowa w art. 88 tej ustawy, obejmuje emerytury i renty osób:
a)
którym prawo do świadczenia ustalono przed dniem 1 marca,
b)
które nabyły prawo do Renta rodzinnaŚwiadczenie z ubezpieczeń społecznych dla uprawnionych członków rodziny osoby zmarłej, która miała ustalone prawo do świadczenia albo spełniała warunki jego uzyskania. Krąg uprawnionych określa ustawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu po żołnierzach zawodowych zmarłych nie później niż w ostatnim dniu lutego. 2) (uchylony)
Art. 6a.
1.
Jeżeli żołnierz zwolniony z czynnej służby nie spełnia warunków do nabycia prawa do Emerytura wojskowaŚwiadczenie emerytalne przysługujące żołnierzowi zawodowemu po spełnieniu warunków określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub wojskowej renty inwalidzkiej, od uposażenia wypłaconego żołnierzowi po dniu 31 grudnia 1998 r. do dnia zwolnienia ze służby, od którego nie odprowadzono składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, przekazuje się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki za ten okres przewidziane w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, 863, 1243 i 1615).
2.
Przez uposażenie stanowiące Podstawa wymiaru składkiKwota, od której oblicza się wysokość składki na ubezpieczenie społeczne. Sposób jej ustalenia zależy od tytułu ubezpieczenia i przepisów dotyczących danej grupy ubezpieczonych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1)
kwotę najniższego wynagrodzenia ustalaną na podstawie odrębnych przepisów - za okres Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego przed dniem 1 stycznia 2003 r.;
2)
kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów - za okres służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego po dniu 31 grudnia 2002 r.;
3)
uposażenie stanowiące podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18 ustawy, o której mowa w ust. 1 - za pozostałe okresy służby.
2a.
Świadczenia teleinformatycznego, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o szczególnych zasadach wynagradzania osób realizujących zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa, nie wlicza się do uposażenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, o którym mowa w ust. 2.
3.
Składki, o których mowa w ust. 1, przekazuje się również w przypadku, gdy żołnierz spełnia jedynie warunki do nabycia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Przekazanie składek następuje na wniosek żołnierza.
4.
Składki podlegają waloryzacji wskaźnikiem waloryzacji składek określonym na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
5.
Przy obliczaniu kwoty należnych składek, waloryzowanych na podstawie ust. 4, stosuje się odpowiednio art. 19 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, o której mowa w ust. 1.
6.
Przepisy ust. 1–5 stosuje się również do żołnierza, który pozostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., jeżeli po zwolnieniu ze służby, pomimo spełnienia warunków do nabycia prawa do emerytury wojskowej, zgłosił wniosek o przyznanie emerytury z tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym.
7.
W przypadku, o którym mowa w ust. 6, kwotę należnych, zwaloryzowanych składek przekazuje się niezwłocznie na podstawie zawiadomienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o nabyciu przez żołnierza prawa do emerytury przewidzianej w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
8.
Kwota należnych, zwaloryzowanych składek stanowi przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
9.
Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, określi, w drodze rozporządzenia, tryb i terminy przekazywania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek, o których mowa w ust. 1, 3, 4 i 7, oraz jednostki do tego właściwe, mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego, niezwłocznego wykonywania czynności związanych z przekazywaniem tych składek. 10. (uchylony)
Art. 7.
W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych w ustawie z prawem do:
1)
emerytury lub renty przewidzianych w odrębnych przepisach albo 2) uposażenia w stanie spoczynku lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach, albo 3) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. poz. 658) - wypłaca się świadczenie wyższe albo wybrane przez osobę uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Art. 8.
1.
Żołnierzom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych żołnierzach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, Minister Obrony Narodowej może przyznać, w drodze wyjątku, zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
2.
Członkom rodzin pozostałym po osobach, którym przyznano emeryturę lub rentę inwalidzką na podstawie ust. 1, organ emerytalny przyznaje Renta rodzinnaŚwiadczenie z ubezpieczeń społecznych dla uprawnionych członków rodziny osoby zmarłej, która miała ustalone prawo do świadczenia albo spełniała warunki jego uzyskania. Krąg uprawnionych określa ustawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na ich wniosek, jeżeli spełniają warunki określone w ustawie.
2a.
Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia odwołanie nie przysługuje.
3.
Minister Obrony Narodowej przedstawia Prezesowi Rady Ministrów, w terminie do dnia 15 stycznia każdego roku, informację o świadczeniach przyznanych w drodze wyjątku w roku poprzednim.
Art. 9.
Do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy oraz uprawnionych członków ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie wypłaty świadczeń osobom uprawnionym do rent z instytucji zagranicznych.
Art. 10.
Prawo do zaopatrzenia emerytalnego na podstawie ustawy nie przysługuje żołnierzowi, który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo określone w art. 130 Kodeksu karnego lub wobec którego orzeczono Środki karneDolegliwości orzekane przez sąd obok kary albo samodzielnie wobec sprawcy przestępstwa. Służą między innymi ochronie pokrzywdzonego, naprawieniu szkody lub zapobieganiu ponownemu naruszeniu prawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu pozbawienia praw publicznych lub degradacji za przestępstwo popełnione przed zwolnieniem ze służby.
Art. 11.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o Postępowanie egzekucyjnePostępowanie prowadzące do przymusowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Może dotyczyć należności pieniężnych albo obowiązków o charakterze niepieniężnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w administracji.
