o statystyce publicznej
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r., tekst jednolity Dz.U. 2012 poz. 591, 70 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego
i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych
danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres
związanych z nimi obowiązków.
Art. 2.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)
statystyka publiczna - system zbierania danych statystycznych, gromadzenia, przechowywania
i opracowywania zebranych danych oraz ogłaszania, udostępniania i rozpowszechniania
wyników badań statystycznych jako oficjalnych danych statystycznych;
2)
badania statystyczne - zbieranie, gromadzenie i opracowywanie danych statystycznych
oraz ogłaszanie i udostępnianie wyników dokonanych obliczeń, opracowań i analiz, w
tym podstawowych wielkości i wskaźników;
3)
podstawowe wielkości i wskaźniki - wielkości i wskaźniki, do których ogłaszania Prezes
Głównego Urzędu Statystycznego jest zobowiązany każdorazowo na podstawie odrębnych przepisów;
4)
zbieranie danych statystycznych - uzyskiwanie odpowiedzi na pytania zawarte w formularzach,
kwestionariuszach i ankietach statystycznych oraz informacji na innych nośnikach,
dotyczące działalności podmiotów gospodarki narodowej lub wybranych dziedzin tej działalności oraz życia i sytuacji osób fizycznych lub
wybranych jej aspektów - bezpośrednio od tych podmiotów i osób albo z systemów informacyjnych
administracji publicznej, w których tego rodzaju dane zostały legalnie zgromadzone;
5)
gromadzenie danych statystycznych - zebranie przez prowadzącego badanie statystyczne
w określonym czasie i miejscu danych statystycznych, o których mowa w pkt 4;
6)
opracowywanie danych statystycznych - tworzenie zbiorów danych ze zgromadzonych danych
statystycznych, z odłączeniem lub zakodowaniem informacji pozwalających na zidentyfikowanie
konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, a następnie dokonywanie na podstawie tych zbiorów obliczeń,
opracowań i analiz;
7)
program badań statystycznych statystyki publicznej - uchwalony przez Radę Ministrów,
w trybie określonym w rozdziale 2, wykaz ustalający zakres tematyczny, przedmiotowy
i podmiotowy badań statystycznych i związane z nimi obowiązki;
8)
operat do badań statystycznych - wykaz wybranych, według określonych cech, Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych będących
podmiotem obserwacji statystycznej wraz z ich identyfikacją adresową;
9)
dane jednostkowe - dane osobowe dające się powiązać z konkretną osobą fizyczną lub
dane indywidualne dające się powiązać z podmiotem gospodarki narodowej albo inną osobą prawną bądź jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej;
10)
służby statystyki publicznej - Prezes Głównego Urzędu Statystycznego oraz podlegli mu dyrektorzy urzędów statystycznych i inne jednostki statystyki tworzone w trybie określonym w rozdziale 3;
11)
podmiot gospodarki narodowej - osobę prawną, jednostkę organizacyjną niemającą osobowości
prawnej oraz osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą;
12)
urzędowe rejestry - prowadzone na podstawie ustaw lub przepisów wydanych w wykonaniu
ustaw przez sądy i organy administracji publicznej rejestry i ewidencje zawierające
informacje o osobach prawnych, jednostkach organizacyjnych niemających osobowości
prawnej i osobach fizycznych oraz ich działalności, a także o innych zjawiskach, zdarzeniach
i obiektach, a w szczególności rejestry: sądowe, ubezpieczeń społecznych, podatników,
podmiotów gospodarki narodowej, podziału terytorialnego kraju oraz ewidencje: ludności,
działalności gospodarczej, udzielonych zezwoleń i koncesji, gruntów, budynków, budowli
i obiektów infrastruktury;
12)
urzędowe rejestry - prowadzone na podstawie ustaw lub przepisów wydanych w wykonaniu
ustaw przez sądy i organy administracji publicznej rejestry i ewidencje zawierające
informacje o osobach prawnych, jednostkach organizacyjnych niemających osobowości
prawnej i osobach fizycznych oraz ich działalności, a także o innych zjawiskach, zdarzeniach
i obiektach, a w szczególności rejestry: sądowe, ubezpieczeń społecznych, podatników,
podmiotów gospodarki narodowej, podziału terytorialnego kraju, szkół i placówek oświatowych
oraz ewidencji: ludności, działalności gospodarczej, udzielonych zezwoleń i koncesji,
gruntów, budynków, budowli i obiektów infrastruktury;
13)
systemy informacyjne administracji publicznej - systemy zbierania, gromadzenia i przetwarzania
informacji przez organy administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, inne instytucje rządowe, organy rejestrowe i Narodowy Bank Polski, prowadzone w
oparciu o przepisy kompetencyjne lub inne akty prawne związane bezpośrednio z wykonywaniem
przez nie zadań statutowych;
14)
standardy klasyfikacyjne - wprowadzone na podstawie ustawy klasyfikacje, nomenklatury
i definicje podstawowych kategorii.
Art. 3.
Statystyka publiczna zapewnia rzetelne, obiektywne i systematyczne informowanie społeczeństwa,
organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego.
Art. 4.
1.
Badania statystyczne statystyki publicznej mogą dotyczyć każdej dziedziny życia społecznego
i gospodarczego oraz występujących w nim zjawisk dających się obserwować i analizować
z wykorzystaniem metod statystycznych.
2.
Szczegółowy zakres prowadzonych badań statystycznych statystyki publicznej jest ustalany
w trybie określonym w rozdziale 2 ustawy i powinien uwzględniać celowość, niezbędność
oraz społeczną ich użyteczność.
Art. 5.
1.
Statystyka publiczna jest uprawniona do zbierania ze wszystkich dostępnych źródeł,
określonych szczegółowo w programie badań statystycznych statystyki publicznej albo
w odrębnych ustawach, i do gromadzenia danych statystycznych od i o podmiotach gospodarki
narodowej i ich działalności, zwanych dalej „danymi indywidualnymi”, oraz danych statystycznych
od i o osobach fizycznych dotyczących ich życia i sytuacji, zwanych dalej „danymi
osobowymi”.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy danych chronionych na podstawie ustaw tajemnicą zawodową.
Art. 6.
1.
Badania statystyczne statystyki publicznej są prowadzone jako badania pełne całej
zbiorowości, w tym spisy powszechne, albo jako badania reprezentacyjne na wylosowanej
lub dobranej celowo próbie danej zbiorowości.
2.
Badania statystyczne mogą być prowadzone na zasadzie obowiązku albo udziału dobrowolnego.
3.
Sprawy, o których mowa w ust. 1 i 2, są rozstrzygane każdorazowo w programie badań
statystycznych statystyki publicznej lub w odrębnych ustawach.
Art. 7.
1.
Jeżeli ujęte w programie badań statystycznych statystyki publicznej badanie jest prowadzone
na zasadzie obowiązku, podmioty określone w programie są obowiązane do udzielenia
i przekazania prowadzącemu badanie pełnych i wyczerpujących informacji w zakresie,
formie i terminach określonych szczegółowo w tym programie.
2.
Przepis art. 5 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 8.
W badaniach statystycznych z udziałem osób fizycznych nie mogą być zbierane, na zasadzie
obowiązku, informacje dotyczące rasy, wyznania, życia osobistego oraz poglądów filozoficznych
i politycznych.
Art. 9.
1.
Przeprowadzenie spisu powszechnego, w którym nakłada się obowiązek udzielania informacji
na osoby fizyczne, wymaga odrębnej ustawy.
2.
Tryb wprowadzania obowiązków dla badań statystycznych innych niż wymienione w ust.
1 określa niniejsza ustawa.
Art. 10.
Zbierane i gromadzone w badaniach statystycznych statystyki publicznej dane indywidualne
i dane osobowe są poufne i podlegają szczególnej ochronie; dane te mogą być wykorzystywane
wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez
służby statystyki publicznej operatu do badań statystycznych prowadzonych przez te
służby; udostępnianie lub wykorzystywanie danych indywidualnych i danych osobowych
dla innych niż podane celów jest zabronione (tajemnica statystyczna).
Art. 11.
Służby statystyki publicznej są obowiązane zawiadamiać na piśmie lub przez ogłoszenie
w sposób zwyczajowo przyjęty o celu, zakresie i sposobie przeprowadzenia spisu powszechnego
oraz innego badania statystycznego z udziałem rachmistrzów spisowych i ankieterów
statystycznych, o prawach i obowiązkach podmiotów wezwanych do przekazania danych
lub udzielenia odpowiedzi, a także o gwarancjach poufności i zachowaniu tajemnicy
statystycznej.
Art. 12.
Pracownicy służb statystyki publicznej, rachmistrze spisowi, ankieterzy statystyczni
oraz inne osoby wykonujące czynności w imieniu i na rzecz statystyki publicznej, mający
bezpośredni dostęp do danych indywidualnych i danych osobowych, są obowiązani do bezwzględnego
przestrzegania tajemnicy statystycznej i mogą być dopuszczeni do wykonywania tych
czynności po złożeniu w urzędzie statystycznym albo innej jednostce organizacyjnej
służb statystyki publicznej pisemnego przyrzeczenia następującej treści:
„
Przyrzekam, że będę wykonywać swoje prace na rzecz statystyki publicznej z całą rzetelnością,
zgodnie z etyką zawodową statystyka, a poznane w czasie ich wykonywania dane jednostkowe
zachowam w tajemnicy wobec osób trzecich.
”
.
Art. 13.
1.
Dane zbierane i gromadzone przez organy administracji rządowej oraz jednostek samorządu
terytorialnego, inne instytucje rządowe, organy prowadzące urzędowe rejestry i Narodowy Bank Polski
na podstawie innych niż niniejsza ustawa przepisów, są danymi systemów informacyjnych
administracji publicznej, zwanymi dalej „danymi administracyjnymi”.
2.
Ustawa niniejsza nie ogranicza w zbieraniu danych na formularzach i kwestionariuszach
do celów, o których mowa w ust. 1, ani w swobodnym przekazywaniu danych o sobie i
swojej działalności przez Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, jednostki organizacyjne niemające osobowości
prawnej i osoby fizyczne.
3.
Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, inne instytucje rządowe, organy prowadzące urzędowe rejestry i Narodowy Bank Polski
nieodpłatnie przekazują służbom statystyki publicznej zgromadzone dane administracyjne
w zakresie, formie i terminach określanych każdorazowo w programie badań statystycznych
statystyki publicznej, w szczególności w formie wyciągów z rejestrów, kopii: zbiorów
danych, zebranych deklaracji, dokumentów ewidencyjnych i innych formularzy urzędowych,
wyników pomiarów, danych monitoringu środowiska oraz udostępniają dane z baz danych
systemów informatycznych.
4.
W przypadku realizowania przez organy jednostek samorządu terytorialnego określonych zadań jako zadań zleconych przez administrację rządową, zadania te obejmują
również obowiązek przekazywania informacji do badań statystycznych statystyki publicznej
oraz krajowych rejestrów urzędowych prowadzonych na podstawie ustawy.
5.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego jest obowiązany do zgłaszania organom administracji
rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, innym instytucjom rządowym, organom prowadzącym urzędowe rejestry i Narodowemu Bankowi
Polskiemu uzasadnionych wniosków dotyczących uzupełnienia zbieranych i gromadzonych
danych administracyjnych celem umożliwienia ich wykorzystania bezpośrednio dla potrzeb
statystyki publicznej.
6.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego jest obowiązany do udostępniania organom administracji
rządowej i jednostkom samorządu terytorialnego danych dotyczących realizowanych przez
nie zadań, w ujęciu odpowiednim do ustawowego usytuowania poszczególnych zadań publicznych.
Art. 14.
1.
Wyniki obliczeń, opracowań i analiz dokonanych na podstawie zebranych w badaniach
statystycznych statystyki publicznej danych statystycznych, zwane dalej „wynikowymi
informacjami statystycznymi”, są powszechnie dostępne.
2.
Statystyka publiczna zapewnia równoprawny, równorzędny i równoczesny dostęp do wynikowych
informacji statystycznych, a w szczególności do podstawowych wielkości i wskaźników.
3.
Rodzaje wynikowych informacji statystycznych oraz formy i terminy ich udostępnienia
są ustalane w programie badań statystycznych statystyki publicznej.
4.
Wynikowe informacje statystyczne są ujmowane w programie badań statystyki publicznej,
o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem ustawowego usytuowania poszczególnych zadań
publicznych.
