o statystyce publicznej
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r., tekst jednolity Dz.U. 2016 poz. 1068, 84 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego
i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych
danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres
związanych z nimi obowiązków.
Art. 2.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)
statystyka publiczna - system zbierania danych statystycznych, gromadzenia, przechowywania
i opracowywania zebranych danych oraz ogłaszania, udostępniania i rozpowszechniania
wyników badań statystycznych jako oficjalnych danych statystycznych;
1a)
dane statystyczne - dane dotyczące zjawisk, zdarzeń, obiektów i działalności podmiotów
gospodarki narodowej oraz życia i sytuacji osób fizycznych, w tym dane osobowe, pozyskane
bezpośrednio od respondentów albo z systemów informacyjnych administracji publicznej
i rejestrów urzędowych, od momentu ich zebrania na potrzeby wykonywania zadań statystyki
publicznej;
2)
badania statystyczne - zbieranie, gromadzenie i opracowywanie danych statystycznych
oraz ogłaszanie i udostępnianie wyników dokonanych obliczeń, opracowań i analiz, w
tym podstawowych wielkości i wskaźników;
3)
podstawowe wielkości i wskaźniki - wielkości i wskaźniki, do których ogłaszania Prezes
Głównego Urzędu Statystycznego jest zobowiązany każdorazowo na podstawie odrębnych
przepisów;
4)
(uchylony)
5)
(uchylony)
6)
opracowywanie danych statystycznych - tworzenie zbiorów danych ze zgromadzonych danych
statystycznych, z odłączeniem lub zakodowaniem informacji pozwalających na zidentyfikowanie
konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, a następnie dokonywanie
na podstawie tych zbiorów obliczeń, opracowań i analiz;
7)
program badań statystycznych statystyki publicznej - ustalony przez Radę Ministrów,
w trybie określonym w rozdziale 2, szczegółowy zakres podmiotowy i przedmiotowy badań
statystycznych;
8)
operat do badań statystycznych - wykaz wybranych, według określonych cech, Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych będących
podmiotem obserwacji statystycznej wraz z ich identyfikacją adresową;
8a)
dane jednostkowe identyfikowalne - dane statystyczne zawierające informacje dotyczące
konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, identyfikujące bezpośrednio
ten podmiot albo osobę według nazwy, imienia i nazwiska, adresu lub publicznie dostępnego
numeru identyfikacyjnego oraz pozwalające na pośrednią identyfikację tego podmiotu
albo osoby z użyciem innych środków niż środki pozwalające na bezpośrednią identyfikację,
z wyłączeniem środków wymagających nadmiernych kosztów, czasu lub działań;
8b)
dane jednostkowe nieidentyfikowalne - dane statystyczne zawierające informacje dotyczące
konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, niepozwalające na
bezpośrednią ani pośrednią identyfikację tego podmiotu albo osoby;
9)
dane jednostkowe - dane jednostkowe identyfikowalne i dane jednostkowe nieidentyfikowalne;
10)
(uchylony)
11)
podmiot gospodarki narodowej - osobę prawną, jednostkę organizacyjną niemającą osobowości
prawnej oraz osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą;
11a)
respondent - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości
prawnej, przekazującą dane dla celów statystycznych;
12)
rejestry urzędowe - rejestry publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących
zadania publiczne
(Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 oraz z 2016 r. poz. 352) oraz inne rejestry i ewidencje prowadzone na podstawie ustaw lub wydanych na ich
podstawie aktów wykonawczych, zawierające informacje o podmiotach gospodarki narodowej
i ich działalności, informacje o osobach fizycznych, ich życiu i sytuacji oraz dotyczące
zjawisk, zdarzeń i obiektów;
13)
systemy informacyjne administracji publicznej - systemy zbierania, gromadzenia i przetwarzania
informacji przez organy administracji publicznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
Narodowy Fundusz Zdrowia, Komisję Nadzoru Finansowego, organy rejestrowe, inne państwowe
lub samorządowe osoby prawne oraz inne podmioty prowadzące rejestry urzędowe;
13a)
dane administracyjne - informacje i dane zgromadzone w rejestrach i systemach, o których
mowa w pkt 12 i 13;
14)
standardy klasyfikacyjne - wprowadzone na podstawie ustawy klasyfikacje, nomenklatury
i definicje podstawowych kategorii.
Art. 3.
Statystyka publiczna zapewnia rzetelne, obiektywne i systematyczne informowanie społeczeństwa,
organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji
ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego.
Art. 4.
1.
Badania statystyczne statystyki publicznej mogą dotyczyć każdej dziedziny życia społecznego
i gospodarczego oraz występujących w nim zjawisk dających się obserwować i analizować
z wykorzystaniem metod statystycznych.
2.
Szczegółowy zakres prowadzonych badań statystycznych statystyki publicznej jest ustalany
w trybie określonym w rozdziale 2 ustawy i powinien uwzględniać celowość, niezbędność
oraz społeczną ich użyteczność.
Art. 5.
1.
W ramach statystyki publicznej:
1)
dane są zbierane ze wszystkich dostępnych źródeł określonych w ustawie i wydanych
na jej podstawie aktach wykonawczych albo w odrębnych ustawach;
2)
są gromadzone dane statystyczne od podmiotów gospodarki narodowej i o tych podmiotach
oraz ich działalności, a także dane statystyczne od osób fizycznych i o tych osobach,
ich życiu i sytuacji, oraz dane statystyczne dotyczące zjawisk, zdarzeń i obiektów.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy danych chronionych tajemnicą zawodową, chyba że przepis
odrębnej ustawy zezwala na wykorzystanie tego rodzaju danych dla celów statystycznych.
Art. 6.
1.
W ramach prowadzonych badań statystycznych dane od respondentów są zbierane metodą
obserwacji pełnej, w tym w spisach powszechnych, lub metodą obserwacji reprezentacyjnej
na wylosowanej lub dobranej celowo próbie danej zbiorowości.
2.
Badania statystyczne mogą być prowadzone na zasadzie obowiązku albo udziału dobrowolnego.
3.
Badania statystyczne z udziałem osób fizycznych, z wyłączeniem spisów powszechnych,
są prowadzone na zasadzie udziału dobrowolnego.
Art. 7.
1.
Jeżeli badanie statystyczne jest prowadzone na zasadzie obowiązku, respondenci są
obowiązani do udzielenia i przekazania prowadzącemu badanie pełnych, zgodnych ze stanem
faktycznym, rzetelnych i wyczerpujących danych, zgodnie ze szczegółowym zakresem,
w formie, postaci i terminach określonych w programie badań statystycznych statystyki
publicznej.
2.
Przepis art. 5 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 8.
Dane ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania
religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak
również dane o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym oraz
dane dotyczące skazań, orzeczeń o ukaraniu i nałożonych mandatach karnych, a także
innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym nie mogą być
zbierane na zasadzie obowiązku w badaniach statystycznych prowadzonych z udziałem
osób fizycznych.
Art. 9.
1.
Przeprowadzenie spisu powszechnego, w którym nakłada się obowiązek udzielania informacji
na osoby fizyczne, wymaga odrębnej ustawy.
2.
Tryb wprowadzania obowiązków dla badań statystycznych innych niż wymienione w ust.
1 określa niniejsza ustawa.
Art. 10.
Dane jednostkowe identyfikowalne zebrane w badaniach statystycznych podlegają bezwzględnej
ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz
statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego operatu
do badań statystycznych; udostępnianie lub wykorzystywanie tych danych dla innych
niż podane w ustawie celów jest zabronione (tajemnica statystyczna).
Art. 11.
Służby statystyki publicznej są obowiązane zawiadamiać na piśmie lub przez ogłoszenie
w sposób zwyczajowo przyjęty o celu, zakresie i sposobie przeprowadzenia spisu powszechnego
oraz innego badania statystycznego z udziałem rachmistrzów spisowych i ankieterów
statystycznych, o prawach i obowiązkach podmiotów wezwanych do przekazania danych
lub udzielenia odpowiedzi, a także o gwarancjach poufności i zachowaniu tajemnicy
statystycznej.
Art. 12.
1.
Pracownicy służb statystyki publicznej, rachmistrze spisowi, ankieterzy statystyczni
oraz inne osoby wykonujące czynności w imieniu i na rzecz statystyki publicznej, mający
bezpośredni dostęp do danych jednostkowych, są obowiązani do bezwzględnego przestrzegania
tajemnicy statystycznej i mogą być dopuszczeni do wykonywania tych czynności po złożeniu
Prezesowi Głównego Urzędu Statystycznego, dyrektorowi urzędu statystycznego albo kierującemu
inną jednostką służb statystyki publicznej pisemnego przyrzeczenia następującej treści:
„
Przyrzekam, że będę wykonywać swoje prace na rzecz statystyki publicznej z całą rzetelnością,
zgodnie z etyką zawodową statystyka, a poznane w czasie ich wykonywania dane jednostkowe
zachowam w tajemnicy wobec osób trzecich.
”
.
2.
W przypadku prowadzenia badań statystycznych przez organ lub podmiot niestanowiący
służb statystyki publicznej przepis ust. 1 stosuje się do osób mających bezpośredni
dostęp do danych jednostkowych, z tym że przyrzeczenie jest składane kierującemu jednostką
organizacyjną danego organu lub podmiotu.
Art. 13.
1.
Organy administracji publicznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Narodowy Fundusz
Zdrowia, Komisja Nadzoru Finansowego, a także inne państwowe lub samorządowe Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, organy rejestrowe oraz inne podmioty prowadzące rejestry urzędowe przekazują
lub udostępniają nieodpłatnie służbom statystyki publicznej zgromadzone dane administracyjne
w szczegółowym zakresie, postaci i terminach, określonych w programie badań statystycznych
statystyki publicznej, w szczególności w postaci zbiorów danych z systemów teleinformatycznych,
w tym wyników pomiarów, danych monitoringu środowiska, a w przypadku braku systemu
teleinformatycznego - w innej utrwalonej postaci.
2.
Organy i podmioty, o których mowa w ust. 1, przekazują dane administracyjne łącznie
z informacjami objaśniającymi zawartość informacyjną tych danych (metadane).
3.
Organy i podmioty, o których mowa w ust. 1, są obowiązane do:
1)
stosowania standardów klasyfikacyjnych, numeru identyfikacyjnego i oznaczeń kodowych
przyjętych w rejestrze terytorialnym, o których mowa w rozdziale 6;
2)
przekazywania, na wniosek Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, informacji o zawartości
informacyjnej eksploatowanych systemów informacyjnych administracji publicznej oraz
rejestrów urzędowych;
3)
informowania Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego o projektowanym zakresie informacyjnym
systemów informacyjnych administracji publicznej oraz rejestrów urzędowych na etapie
ich tworzenia lub modernizacji.
4.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego jest uprawniony do zgłaszania organom i podmiotom,
o których mowa w ust. 1, wniosków dotyczących zawartości informacyjnej i wymogów jakości
danych administracyjnych w celu umożliwienia wykorzystania tych danych na potrzeby
statystyki publicznej.
5.
Przy wyborze źródeł danych na potrzeby statystyki publicznej w pierwszej kolejności
uwzględnia się dane administracyjne.
6.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego jest obowiązany do udostępniania organom administracji
rządowej i jednostkom samorządu terytorialnego danych dotyczących realizowanych przez
nie zadań, w ujęciu odpowiednim do ustawowego usytuowania poszczególnych zadań publicznych.
Art. 14.
1.
Wyniki obliczeń, opracowań i analiz dokonanych na podstawie zebranych w badaniach
statystycznych statystyki publicznej danych statystycznych, zwane dalej „wynikowymi
informacjami statystycznymi”, są powszechnie dostępne.
2.
Statystyka publiczna zapewnia równoprawny, równorzędny i równoczesny dostęp do wynikowych
informacji statystycznych, a w szczególności do podstawowych wielkości i wskaźników.
3.
Rodzaje wynikowych informacji statystycznych oraz formy i terminy ich udostępnienia
są ustalane w programie badań statystycznych statystyki publicznej.
4.
Wynikowe informacje statystyczne są ujmowane w programie badań statystyki publicznej,
o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem ustawowego usytuowania poszczególnych zadań
publicznych.
