o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r., tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 82, 45 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania
wartości użytkowej gruntów.
Art. 2.
1.
Gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty:
1)
określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne;
2)
pod stawami rybnymi i innymi zbiornikami wodnymi, służącymi wyłącznie dla potrzeb
rolnictwa;
3)
pod wchodzącymi w skład Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami
i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu;
3a)
pod budynkami, budowlami i urządzeniami wchodzące w skład biogazowni rolniczej spełniającej
warunki określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji
inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu
(Dz. U. poz. 1597), a także grunty położone między tymi budynkami, budowlami i urządzeniami lub w bezpośrednim
ich sąsiedztwie, tworzące zorganizowaną całość gospodarczą, w tym zajęte pod dojazdy,
place składowe, postojowe i manewrowe, śmietniki, miejsca magazynowania odpadów i
ogrodzenia, o ile ich łączna powierzchnia nie jest większa niż 1 ha i wchodzą one
w skład gospodarstwa rolnego;
4)
pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej
za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych
i podatku dochodowym od Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
5)
parków wiejskich oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym również
pod pasami przeciwwietrznymi i urządzeniami przeciwerozyjnymi;
6)
rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych;
7)
pod urządzeniami: melioracji wodnych, przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, zaopatrzenia
rolnictwa w wodę, kanalizacji oraz utylizacji ścieków i odpadów dla potrzeb rolnictwa
i mieszkańców wsi;
8)
zrekultywowane dla potrzeb rolnictwa;
9)
torfowisk i oczek wodnych;
10)
pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych.
2.
Gruntami leśnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty:
1)
określone jako lasy w przepisach o lasach;
2)
zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej;
3)
pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych.
3.
Nie uważa się za grunty rolne gruntów znajdujących się pod parkami i ogrodami wpisanymi
do rejestru zabytków.
Art. 3.
1.
Ochrona gruntów rolnych polega na:
1)
ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne;
2)
zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji
rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi;
3)
rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze;
4)
zachowaniu torfowisk i oczek wodnych jako naturalnych zbiorników wodnych;
5)
ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.
2.
Ochrona gruntów leśnych polega na:
1)
ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne lub nierolnicze;
2)
zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów leśnych oraz szkodom w drzewostanach
i produkcji leśnej, powstającym wskutek działalności nieleśnej i ruchów masowych ziemi;
3)
przywracaniu wartości użytkowej gruntom, które utraciły charakter gruntów leśnych
wskutek działalności nieleśnej;
4)
poprawianiu ich wartości użytkowej oraz zapobieganiu obniżania ich produkcyjności;
5)
ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.
Art. 4.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
gruntach bez bliższego określenia - rozumie się przez to grunty rolne i leśne;
2)
budynkach i urządzeniach służących wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu
rolno-spożywczemu - rozumie się przez to budynki i urządzenia służące przechowywaniu
środków produkcji, prowadzeniu produkcji rolniczej, przetwarzaniu i magazynowaniu
wyprodukowanych w gospodarstwie produktów rolniczych;
3)
osobach - rozumie się przez to osobę fizyczną lub prawną albo jednostkę organizacyjną
nieposiadającą osobowości prawnej;
4)
właścicielu - rozumie się przez to również Posiadacz samoistnyOsoba, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel, bez względu na to, czy jest nim w rzeczywistości.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, zarządcę lub użytkownika,
użytkownika wieczystego i dzierżawcę;
5)
wójcie - rozumie się przez to również burmistrza lub prezydenta miasta;
6)
przeznaczeniu gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się przez to ustalenie
innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż
leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych;
7)
warstwie próchnicznej - rozumie się przez to wierzchnią warstwę gleby o zawartości
powyżej 1,5% próchnicy glebowej; miąższość tej warstwy określa się w decyzji, o której
mowa w art. 11 ust. 1;
8)
glebach pochodzenia organicznego - rozumie się przez to wytworzone przy udziale materii
organicznej, w warunkach nadmiernego uwilgotnienia, gleby torfowe i murszowe;
9)
glebach pochodzenia mineralnego - rozumie się przez to inne gleby niż wymienione w
pkt 8;
10)
oczkach wodnych - rozumie się przez to naturalne śródpolne i śródleśne zbiorniki wodne
o powierzchni do 1 ha, niepodlegające klasyfikacji gleboznawczej;
11)
wyłączeniu gruntów z produkcji - rozumie się przez to rozpoczęcie innego niż rolnicze
lub leśne UżytkowanieOgraniczone prawo rzeczowe pozwalające korzystać z cudzej rzeczy i pobierać jej pożytki w zakresie określonym przez ustawę lub czynność prawną. Użytkowanie jest niezbywalne i co do zasady wygasa najpóźniej ze śmiercią użytkownika.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o
których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów
jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat;
12)
należności - rozumie się przez to jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia
gruntów z produkcji;
13)
opłacie rocznej - rozumie się przez to opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele
nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności,
uiszczaną: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia
- przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia
tych gruntów z produkcji;
14)
obszarach ograniczonego użytkowania - rozumie się przez to obszary tworzone na podstawie
przepisów o ochronie środowiska;
15)
utracie albo ograniczeniu wartości użytkowej gruntów - rozumie się przez to całkowity
zanik albo zmniejszenie zdolności produkcyjnej gruntów;
16)
gruntach zdegradowanych - rozumie się przez to grunty, których rolnicza lub leśna
wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych
albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności
rolniczej;
17)
gruntach zdewastowanych - rozumie się przez to grunty, które utraciły całkowicie wartość
użytkową w wyniku przyczyn, o których mowa w pkt 16;
18)
rekultywacji gruntów - rozumie się przez to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym
albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie
rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków
wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych
dróg;
19)
zagospodarowaniu gruntów - rozumie się przez to rolnicze, leśne lub inne użytkowanie
gruntów zrekultywowanych;
20)
drogach dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych - rozumie się przez to drogi zakładowe
prowadzące do Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i leśnych oraz drogi wiejskie w rozumieniu przepisów
o drogach publicznych;
21)
urządzeniach turystycznych - rozumie się przez to parkingi, pola biwakowe, wieże widokowe,
kładki, szlaki turystyczne (ścieżki dydaktyczne) i miejsca widokowe;
22)
planie urządzenia lasu - rozumie się przez to plan urządzenia lasu, określony w przepisach
o lasach;
23)
typie siedliskowym lasu - rozumie się przez to jednostkę klasyfikacji siedlisk leśnych,
stosowaną w planie urządzenia lasu;
24)
inwestycji - rozumie się przez to budowę, jak również modernizację budowli lub urządzeń,
które wymagają wyłączenia gruntów z produkcji;
25)
zakładzie przemysłowym - rozumie się przez to osobę, której działalność może powodować
utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów;
26)
działalności przemysłowej - rozumie się przez to działalność nierolniczą i nieleśną,
powodującą utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów;
27)
przepływie nienaruszalnym - rozumie się przez to przepływ minimalnej ilości wody,
niezbędnej do utrzymania życia biologicznego w cieku wodnym;
28)
ruchach masowych ziemi - rozumie się przez to ruchy masowe ziemi w rozumieniu przepisów
ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2556, z późn. zm.);
29)
(uchylony)
30)
(uchylony)
31)
zabudowie zagrodowej - rozumie się przez to budynki mieszkalne oraz budynki i urządzenia
służące wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu, jeżeli
są położone na gruntach rolnych i wchodzą w skład gospodarstwa rolnego;
32)
gospodarstwie rolnym - rozumie się przez to gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, 1615, 1890 i 1933);
33)
działalności rolniczej - rozumie się przez to działalność rolniczą w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.).
Art. 5.
1.
Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony
gruntów rolnych jest starosta, a gruntów leśnych - dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów
Państwowych, z wyjątkiem obszarów parków narodowych, gdzie właściwym jest dyrektor
parku.
2.
Zadania starosty, o których mowa w ustawie, są zadaniami z zakresu administracji rządowej.
3.
Zadania marszałka województwa, o których mowa w art. 7 ust. 2 i 4, w art. 22c oraz
w art. 26 ust. 1, są zadaniami własnymi samorządu województwa.
