o ochronie zwierząt
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r., tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1580, 71 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek
jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.
2.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące rzeczy.
3.
Organy administracji publicznej podejmują działania na rzecz ochrony zwierząt, współdziałając
w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami i organizacjami krajowymi i międzynarodowymi.
Art. 2.
1.
Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami kręgowymi, w tym zwierzętami kręgowymi
wykorzystywanymi w celach naukowych lub edukacyjnych w zakresie nieuregulowanym w
ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych
lub edukacyjnych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 465).
2.
(uchylony)
Art. 3.
W celu realizacji przepisów ustawy Inspekcja Weterynaryjna oraz inne właściwe organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego współdziałają
z samorządem lekarsko-weterynaryjnym oraz z innymi instytucjami i organizacjami społecznymi,
których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
Art. 3a.
Do postępowań w sprawach:
1)
o których mowa w art. 10, art. 13 oraz art. 24a,
2)
dotyczących uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie
art. 10, art. 13 lub art. 24a oraz w sprawach Wznowienie postępowaniaNadzwyczajny tryb ponownego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem z przyczyn wskazanych w ustawie. Podstawy wznowienia zależą od rodzaju postępowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu zakończonego
wydaniem takiej decyzji
- nie stosuje się przepisów art. 29 i art. 32 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców
(Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641 i 803) oraz działu III ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności
Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
(Dz. U. z 2022 r. poz. 541).
Art. 4.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
(uchylony)
2)
„humanitarnym traktowaniu zwierząt” - rozumie się przez to traktowanie uwzględniające
potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę;
3)
„konieczności bezzwłocznego uśmiercenia” - rozumie się przez to obiektywny stan rzeczy
stwierdzony, w miarę możliwości, przez lekarza weterynarii, polegający na tym, że
zwierzę może dalej żyć jedynie cierpiąc i znosząc ból, a moralnym obowiązkiem człowieka
staje się skrócenie cierpień zwierzęcia;
4)
„menażerii objazdowej” - rozumie się przez to przedsiębiorcę wykonującego działalność
w zakresie organizowania obwoźnych wystaw zwierząt;
5)
(uchylony)
6)
„ogłuszaniu zwierzęcia” - rozumie się przez to metodę profesjonalnego całkowitego
wyłączenia świadomości zwierzęcia, trwającego aż do jego śmierci;
7)
„okrutnych metodach w chowie lub hodowli zwierząt” - rozumie się przez to działania
lub zaniechania człowieka prowadzące w sposób oczywisty do zmian patologicznych w
organizmie zwierzęcia (somatycznych lub psychicznych), zwłaszcza w postaci skutków
znoszenia dotkliwego bólu, przymuszania do określonego zachowania się (uległości)
głodem, pragnieniem, działaniem prądu elektrycznego (z wyjątkiem używania pastuchów
elektrycznych, treserów oraz urządzeń elektrycznych służących do przepędu zwierząt)
bądź innymi zabiegami tego rodzaju, w szczególności karmienie i pojenie zwierząt przemocą;
8)
„okrutnym traktowaniu” - rozumie się przez to wymienione w ustawie przypadki znęcania
się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela bądź innej osoby, prowadzące
do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania się;
9)
„pielęgnacji” - rozumie się przez to wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem
a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i niematerialne,
aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej
ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka;
10)
„przeciążaniu zwierząt” - rozumie się przez to zmuszanie do nadmiernego wysiłku energetycznego,
nieodpowiadającego możliwościom kondycyjnym zwierzęcia ze względu na jego stan fizyczny
i zdrowotny;
11)
„rażącym zaniedbaniu” - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych
w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia
w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej
ciasnocie;
12)
„szczególnym okrucieństwie” - rozumie się przez to przedsiębranie przez sprawcę działań
charakteryzujących się drastycznością form i metod, a zwłaszcza działanie w sposób
wyszukany lub powolny, obliczony z premedytacją na zwiększenie rozmiaru cierpień i
czasu ich trwania;
13)
„ubojni” - rozumie się przez to każdy zakład pozostający pod państwową kontrolą sanitarną
i weterynaryjną, przeznaczony do wykonywania uboju zwierząt;
14)
„uwięzi” - rozumie się przez to wszelkie urządzenia mechaniczne krępujące swobodę
ruchów zwierzęcia, w zakresie możliwości przemieszczania się ponad ustalony zakres,
jak też niektóre urządzenia do kierowania ruchami zwierzęcia w sposób zamierzony przez
człowieka;
15)
„właściwych warunkach bytowania” - rozumie się przez to zapewnienie zwierzęciu możliwości
egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku;
16)
„zwierzętach bezdomnych” - rozumie się przez to zwierzęta domowe lub gospodarskie,
które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości
ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały;
17)
„zwierzętach domowych” - rozumie się przez to zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz
z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka
w charakterze jego towarzysza;
18)
„zwierzętach gospodarskich” - rozumie się przez to zwierzęta gospodarskie w rozumieniu
przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich;
19)
„zwierzętach laboratoryjnych” - rozumie się przez to zwierzęta laboratoryjne w rozumieniu
art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych
do celów naukowych lub edukacyjnych;
20)
„zwierzętach wykorzystywanych do celów specjalnych” - rozumie się przez to zwierzęta,
których profesjonalna tresura oraz używanie odbywa się na podstawie odrębnych przepisów,
regulujących szczegółowe zasady działania jednostek Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej
Polskiej, Agencji Wywiadu, Policji, Straży Granicznej i innych formacji podległych
ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, Krajowej Administracji Skarbowej, ratownictwa
oraz regulujących zasady szkolenia i wykorzystania psów - przewodników osób ociemniałych;
21)
„zwierzętach wolno żyjących (dzikich)” - rozumie się przez to zwierzęta nieudomowione
żyjące w warunkach niezależnych od człowieka;
22)
(uchylony)
23)
(uchylony)
24)
„kurczętach brojlerach” - rozumie się przez to ptaki z gatunku Gallus gallus utrzymywane
w celu pozyskania mięsa;
25)
„schronisku dla zwierząt” - rozumie się przez to miejsce przeznaczone do opieki nad
zwierzętami domowymi spełniające warunki określone w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1075).
Art. 5.
Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Art. 6.
1.
Zabrania się zabijania zwierząt, z wyjątkiem:
1)
uboju i uśmiercania zwierząt gospodarskich oraz uśmiercania dzikich ptaków i ssaków
utrzymywanych przez człowieka w celu pozyskania mięsa i skór,
2)
połowu ryb zgodnie z przepisami o rybołówstwie i rybactwie śródlądowym,
3)
konieczności bezzwłocznego uśmiercenia,
4)
działań niezbędnych do usunięcia poważnego zagrożenia sanitarnego ludzi lub zwierząt,
4a)
zabicia lub poddania ubojowi zwierząt gospodarskich z nakazu powiatowego lekarza weterynarii,
o którym mowa w art. 33b ust. 1,
5)
usuwania osobników bezpośrednio zagrażających ludziom lub innym zwierzętom, jeżeli
nie jest możliwy inny sposób usunięcia zagrożenia,
6)
polowań, odstrzałów i ograniczania populacji zwierząt łownych,
7)
usypiania ślepych miotów,
8)
czynności podlegających zakazom w stosunku do gatunków chronionych, określonym w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
(Dz. U. z 2022 r. poz. 916, 1726, 2185 i 2375) wykonywanych na podstawie właściwych zezwoleń,
9)
uśmiercania zwierząt należących do:
a)
inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii w rozumieniu art. 3 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z dnia
22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu
do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych
(Dz. Urz. UE L 317 z 04.11.2014, str. 35, z późn. zm.),
b)
inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski, umieszczonych na
liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski określonej
w przepisach wydanych na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych
(Dz. U. poz. 1718 oraz z 2022 r. poz. 2375),
c)
inwazyjnych gatunków obcych, które prawdopodobnie spełniają kryteria uznania ich za
inwazyjne gatunki obce stwarzające zagrożenie dla Unii, umieszczonych na liście inwazyjnych
gatunków obcych, które prawdopodobnie spełniają kryteria uznania ich za inwazyjne
gatunki obce stwarzające zagrożenie dla Unii, określonej w przepisach wydanych na
podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych
- prowadzonych zgodnie z art. 33 oraz przepisami odrębnymi.
1a.
Zabrania się znęcania nad zwierzętami.
2.
Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie
do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:
1)
umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu
lub procedury w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych
do celów naukowych lub edukacyjnych, w tym znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie, a także
wszelkie zabiegi mające na celu zmianę wyglądu zwierzęcia i wykonywane w celu innym
niż ratowanie jego zdrowia lub życia, a w szczególności przycinanie psom uszu i ogonów
(kopiowanie);
1a)
znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie;
2)
(uchylony)
3)
używanie do pracy albo w celach sportowych lub rozrywkowych zwierząt chorych, a także
zbyt młodych lub starych oraz zmuszanie ich do czynności, których wykonywanie może
spowodować ból;
4)
bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone
na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach
kończyn;
5)
przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nieodpowiadającymi
ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego
biegu;
6)
transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska,
przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i
stres;
7)
używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do
przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo
śmierć;
8)
dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nieposiadające
wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez
zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu
można było zapobiec;
9)
złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt;
10)
utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich
w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach
uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji;
11)
porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez
inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje;
12)
stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt;
13)
(uchylony)
14)
(uchylony)
15)
organizowanie walk zwierząt;
16)
obcowanie płciowe ze zwierzęciem (zoofilia);
17)
wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych,
które zagrażają jego zdrowiu lub życiu;
18)
transport żywych ryb lub ich przetrzymywanie w celu sprzedaży bez dostatecznej ilości
wody umożliwiającej oddychanie;
19)
utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający
poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku.
Art. 7.
1.
Zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi
lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego
ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1)
schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2)
Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli
jest to zwierzę gospodarskie, lub
3)
ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane
do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach
zoologicznych.
3)
ogrodowi zoologicznemu, schronisku dla zwierząt, azylowi dla zwierząt lub Centralnemu
Azylowi dla Zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2022 r. o Centralnym Azylu dla Zwierząt
(Dz. U. poz. 2375), jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych,
sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.
1a.
Decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji
od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela
organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
1b.
Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu
zwierzę ma być przekazane.
1c.
W przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b, lub wystąpienia innych okoliczności
uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę
może zostać nieodpłatnie przekazane innej Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub jednostce organizacyjnej
nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą
opiekę.
2.
Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.
2a.
Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje prawo Wniesienie odwołaniaDokonanie czynności procesowej polegającej na złożeniu odwołania do właściwego organu lub sądu. Skuteczność zależy od zachowania wymogów formalnych i terminu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu do samorządowego
kolegium odwoławczego w terminie 3 dni od daty doręczenia decyzji. Samorządowe kolegium
odwoławcze rozpoznaje odwołanie w terminie 7 dni.
3.
W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego
właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny
lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania
jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta
(burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
4.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego
leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.
5.
Do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4 stosuje się przepisy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji.
6.
Odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3
przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone.
Art. 8.
1.
(uchylony)
2.
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania uwzględni problematykę ochrony zwierząt
w podstawie programowej kształcenia ogólnego.
3.
Zarząd województwa przygotowuje i wykonuje program upowszechniania znajomości przepisów
ustawy wśród rolników przez wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego.
4.
(uchylony)
5.
Zadania samorządu województwa, o których mowa w art. 13 ust. 1, art. 22 ust. 1, art.
22a i art. 33a ust. 2, są zadaniami z zakresu administracji rządowej.
