o ochronie zwierząt
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r., tekst jednolity Dz.U. 2003 poz. 1002, 51 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek
jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.
2.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące rzeczy.
3.
Organy administracji publicznej podejmują działania na rzecz ochrony zwierząt, współdziałając
w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami i organizacjami krajowymi i międzynarodowymi.
Art. 2.
Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami:
1)
domowymi;
2)
gospodarskimi;
3)
wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych;
4)
używanymi w procedurach doświadczalnych;
5)
utrzymywanymi w ogrodach zoologicznych;
6)
wolno żyjącymi (dzikimi);
7)
obcymi faunie rodzimej.
Art. 3.
W celu realizacji przepisów ustawy Inspekcja Weterynaryjna oraz inne właściwe organy
administracji rządowej i samorządu terytorialnego współdziałają z samorządem lekarsko-weterynaryjnym
oraz z innymi instytucjami i organizacjami społecznymi, których statutowym celem działania
jest ochrona zwierząt.
Art. 4.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
„doświadczeniu na zwierzęciu” - rozumie się przez to każdą formę wykorzystania zwierzęcia
(kręgowca) do badań naukowych, testów i celów dydaktycznych, łącznie z uśmiercaniem
zwierzęcia do tych celów;
2)
„humanitarnym traktowaniu zwierząt” - rozumie się przez to traktowanie uwzględniające
potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę;
3)
„konieczności bezzwłocznego uśmiercenia” - rozumie się przez to obiektywny stan rzeczy
stwierdzony, w miarę możliwości, przez lekarza weterynarii, polegający na tym, że
zwierzę może dalej żyć jedynie cierpiąc i znosząc ból, a moralnym obowiązkiem człowieka
staje się skrócenie cierpień zwierzęcia;
4)
„menażerii objazdowej” - rozumie się przez to przedsiębiorcę wykonującego działalność
w zakresie organizowania obwoźnych wystaw zwierząt;
5)
„metodach alternatywnych w zakresie przeprowadzania doświadczeń” - rozumie się przez
to nowoczesne metody badawcze, niewymagające przeprowadzania doświadczeń na żywym
zwierzęciu;
6)
„ogłuszaniu zwierzęcia” - rozumie się przez to metodę profesjonalnego całkowitego
wyłączenia świadomości zwierzęcia, trwającego aż do jego śmierci;
7)
„okrutnych metodach w chowie lub hodowli zwierząt” - rozumie się przez to działania
lub zaniechania człowieka prowadzące w sposób oczywisty do zmian patologicznych w
organizmie zwierzęcia (somatycznych lub psychicznych), zwłaszcza w postaci skutków
znoszenia dotkliwego bólu, przymuszania do określonego zachowania się (uległości)
głodem, pragnieniem, działaniem prądu elektrycznego (z wyjątkiem używania pastuchów
elektrycznych, treserów oraz urządzeń elektrycznych służących do przepędu zwierząt)
bądź innymi zabiegami tego rodzaju, w szczególności karmienie i pojenie zwierząt przemocą;
8)
„okrutnym traktowaniu” - rozumie się przez to wymienione w ustawie przypadki znęcania
się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela bądź innej osoby, prowadzące
do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania się;
9)
„pielęgnacji” - rozumie się przez to wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem
a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i niematerialne,
aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej
ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka;
10)
„przeciążaniu zwierząt” - rozumie się przez to zmuszanie do nadmiernego wysiłku energetycznego,
nieodpowiadającego możliwościom kondycyjnym zwierzęcia ze względu na jego stan fizyczny
i zdrowotny;
11)
„rażącym zaniedbaniu” - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych
w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania
zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu
i nadmiernej ciasnocie;
12)
„szczególnym okrucieństwie zabijającego zwierzę” - rozumie się przez to przedsiębranie
przez sprawcę działań charakteryzujących się drastycznością form i metod zadawania
śmierci, a zwłaszcza zadawanie śmierci w sposób wyszukany lub powolny, obliczony z
premedytacją na zwiększenie rozmiaru cierpień i czasu ich trwania;
13)
„ubojni” - rozumie się przez to każdy zakład pozostający pod państwową kontrolą sanitarną
i weterynaryjną, przeznaczony do wykonywania uboju zwierząt;
14)
„uwięzi” - rozumie się przez to wszelkie urządzenia mechaniczne krępujące swobodę
ruchów zwierzęcia, w zakresie możliwości przemieszczania się ponad ustalony zakres,
jak też niektóre urządzenia do kierowania ruchami zwierzęcia w sposób zamierzony przez
człowieka;
15)
„właściwych warunkach bytowania” - rozumie się przez to zapewnienie zwierzęciu możliwości
egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku;
16)
„zwierzętach bezdomnych” - rozumie się przez to zwierzęta domowe lub gospodarskie,
które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości
ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały;
17)
„zwierzętach domowych” - rozumie się przez to zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz
z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka
w charakterze jego towarzysza;
18)
„zwierzętach gospodarskich” - rozumie się przez to zwierzęta gospodarskie w rozumieniu
przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich;
19)
„zwierzętach laboratoryjnych” - rozumie się przez to myszy, szczury, świnki morskie,
chomiki syryjskie (złote), króliki, psy, koty, przepiórki oraz zwierzęta naczelne,
z wyjątkiem człowieka, utrzymywane wyłącznie w celu wykorzystania w doświadczeniach
naukowych i testach przez podmiot zarejestrowany na podstawie przepisów o zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej;
20)
„zwierzętach wykorzystywanych do celów specjalnych” - rozumie się przez to zwierzęta,
których profesjonalna tresura oraz używanie odbywa się na podstawie odrębnych przepisów,
regulujących szczegółowe zasady działania jednostek Polskich Sił Zbrojnych, Policji,
Straży Granicznej i innych formacji podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji służb kontroli celnej, ratownictwa oraz regulujących zasady szkolenia i wykorzystania
psów - przewodników osób ociemniałych;
21)
„zwierzętach wolno żyjących (dzikich)” - rozumie się przez to zwierzęta nieudomowione
żyjące w warunkach niezależnych od człowieka;
22)
„hodowli zwierząt laboratoryjnych” - rozumie się przez to utrzymywanie zwierząt przeznaczonych
wyłącznie do doświadczeń lub testów;
23)
„jednostce prowadzącej doświadczenia lub testy” - rozumie się przez to jednostkę organizacyjną
uprawnioną do dokonywania doświadczeń lub testów, w której mogą być przetrzymywane
zwierzęta w przeznaczonych do tego celu pomieszczeniach.
Art. 5.
Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Art. 6.
1.
Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest
zabronione.
2.
Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie
do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:
1)
umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu
lub doświadczenia na zwierzęciu;
2)
doświadczenia na zwierzętach powodujące cierpienie, przeprowadzone z naruszeniem przepisów
ustawy;
3)
umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo rozrywkowych zwierząt chorych,
w tym rannych lub kulawych, albo zmuszanie ich do czynności mogących spowodować ból;
4)
bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone
na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach
kończyn;
5)
przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nieodpowiadającymi
ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego
biegu;
6)
transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska,
przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i
stres;
7)
używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do
przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo
śmierć;
8)
dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nieposiadające
wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez
zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu
można było zapobiec;
9)
złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt;
10)
utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich
w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających
im zachowanie naturalnej pozycji;
11)
porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez
inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje;
12)
stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt;
13)
przeprowadzanie na zwierzętach testów środków higienicznych i kosmetycznych powodujących
cierpienie, jeżeli znane są odpowiednie metody alternatywne;
14)
trzymanie zwierząt na uwięzi, która powoduje u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie
oraz nie zapewnia możliwości niezbędnego ruchu;
15)
organizowanie walk zwierząt.
Art. 7.
1.
Zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi
lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego
ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1)
schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2)
państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, jeżeli jest to
zwierzę gospodarskie, lub
3)
ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane
do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach
zoologicznych.
1a.
Decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu lub na wniosek Policji,
lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której
statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
1b.
Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu
zwierzę ma być przekazane.
1c.
W przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b, lub wystąpienia innych okoliczności
uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę
może zostać nieodpłatnie przekazane innej Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub jednostce organizacyjnej
nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą
opiekę.
2.
Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.
2a.
Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje prawo Wniesienie odwołaniaDokonanie czynności procesowej polegającej na złożeniu odwołania do właściwego organu lub sądu. Skuteczność zależy od zachowania wymogów formalnych i terminu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu do samorządowego
kolegium odwoławczego w terminie 3 dni od daty doręczenia decyzji. Samorządowe kolegium
odwoławcze rozpoznaje odwołanie w terminie 7 dni.
3.
W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego
właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także upoważniony przedstawiciel
organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, może
odebrać mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta
miasta), celem podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
4.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego
leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.
5.
Do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4 stosuje się przepisy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji.
6.
Odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3
przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone.
Art. 8.
1.
(skreślony).
2.
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania uwzględni problematykę ochrony zwierząt
w podstawie programowej kształcenia ogólnego.
3.
Zarząd województwa przygotowuje i wykonuje program upowszechniania znajomości przepisów
ustawy wśród rolników przez wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego.
4.
(skreślony).
