Prawo o miarach
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r., tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 2063, 86 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 3. Prawna kontrola metrologiczna
Art. 8.
1.
Przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane:
1)
w ochronie zdrowia, życia i środowiska,
2)
w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego,
3)
w ochronie praw KonsumentOsoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Konsument korzysta ze szczególnej ochrony prawnej.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
4)
przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów,
Kara umownaOkreślona w umowie suma, którą dłużnik zapłaci za niewykonanie albo nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego. Należy się bez względu na wysokość szkody, a sąd może ją obniżyć, gdy jest rażąco wygórowana.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych
należności i świadczeń,
5)
przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej,
6)
w obrocie
- i są określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają prawnej kontroli
metrologicznej.
2.
Prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych jest wykonywana przez:
1)
zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego na podstawie badania typu - przed wprowadzeniem
typu przyrządu pomiarowego do obrotu lub
2)
legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową - przed wprowadzeniem danego egzemplarza
przyrządu pomiarowego do obrotu lub użytkowania, a także
3)
legalizację ponowną - w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu
lub użytkowania.
2a.
Przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności
w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia
9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące
się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG)
nr 339/93
(Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, str. 30), zwanej dalej „oceną zgodności”, które są stosowane w dziedzinach, o których mowa
w ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają
w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej.
3.
Legalizacja jednostkowa jest legalizacją pierwotną przyrządu pomiarowego w wykonaniu
jednostkowym, skonstruowanego dla określonego, szczególnego zastosowania.
4.
(uchylony)
4a.
(uchylony)
5.
Zakres prawnej kontroli metrologicznej w zależności od rodzaju przyrządu pomiarowego
może obejmować:
1)
zatwierdzenie typu i legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową oraz legalizację
ponowną;
2)
zatwierdzenie typu i legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową;
3)
wyłącznie zatwierdzenie typu;
4)
legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową i legalizację ponowną;
5)
wyłącznie legalizację ponowną.
6.
Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje przyrządów
pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakres tej kontroli
w stosunku do danego rodzaju przyrządów, mając na względzie niezbędność, z punktu
widzenia obszarów zastosowań, objęcia określonych przyrządów pomiarowych prawną kontrolą
metrologiczną, zakres ilościowy tych zastosowań, dziedziny pomiarowe, w których są
one stosowane, oraz ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu wynikające z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów
międzynarodowych.
Art. 8a.
1.
Przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej mogą być wprowadzane
do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio
ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację.
2.
Za równoważne zatwierdzeniu typu i legalizacji pierwotnej Prezes Głównego Urzędu Miar,
zwany dalej „Prezesem”, może uznać, w drodze decyzji, odpowiednie dokumenty potwierdzające
dokonanie prawnej kontroli metrologicznej przyrządu pomiarowego przez właściwe zagraniczne
instytucje metrologiczne.
Art. 8b.
1.
Prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych jest wykonywana przez organy
administracji miar oraz, w zakresie udzielonych upoważnień, przez upoważnione podmioty.
2.
Postępowania w sprawach zatwierdzenia typu przyrządów pomiarowych prowadzi Prezes.
3.
Legalizacji przyrządów pomiarowych dokonują:
1)
Prezes - w zakresie legalizacji jednostkowej;
2)
Prezes i organy administracji miar, o których mowa w art. 10 pkt 2 - w zakresie legalizacji
pierwotnej przyrządów pomiarowych, które są legalizowane bez zatwierdzenia typu;
3)
organy administracji miar oraz podmioty upoważnione do przeprowadzania legalizacji
pierwotnej określonych rodzajów przyrządów pomiarowych - w zakresie legalizacji pierwotnej
przyrządów pomiarowych, których typ jest zatwierdzony;
4)
organy administracji miar oraz podmioty upoważnione do przeprowadzania legalizacji
ponownej określonych rodzajów przyrządów pomiarowych - w zakresie legalizacji ponownej.
Art. 8c.
Prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych może być przeprowadzana w:
1)
siedzibie organu administracji miar;
2)
punkcie legalizacyjnym;
3)
miejscu zainstalowania lub użytkowania przyrządu pomiarowego, jeżeli wynika to z wymagań;
4)
miejscu wykonywania legalizacji pierwotnej lub legalizacji ponownej przez podmiot,
któremu Prezes udzielił upoważnienia do wykonywania legalizacji pierwotnej lub legalizacji
ponownej.
Art. 8ca.
W przypadku gdy prawna kontrola metrologiczna przyrządu pomiarowego jest przeprowadzana
w miejscu jego zainstalowania lub użytkowania i jest to niezbędne dla prawidłowego
sprawdzenia przyrządu pomiarowego, organ administracji miar albo podmiot upoważniony
wzywa wnioskodawcę do:
1)
udostępnienia specjalistycznego sprzętu, w szczególności wzorców miary wraz z dowodami
spójności pomiarowej, i odpowiednich środków technicznych;
2)
udostępnienia materiałów lub substancji niezbędnych do przeprowadzenia sprawdzenia
przyrządu pomiarowego;
3)
dostarczenia dodatkowych egzemplarzy przyrządu pomiarowego reprezentujących typ, który
ma być zatwierdzony, jego elementów lub urządzeń dodatkowych w przypadkach badania
typu;
4)
zapewnienia pomocy personelu pomocniczego przy sprawdzaniu przyrządu pomiarowego.
Art. 8d.
1.
Z wnioskiem o zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego może wystąpić producent lub
jego upoważniony przedstawiciel.
2.
Do wniosku o zatwierdzenie typu dołącza się dokumentację niezbędną do przeprowadzenia
badania typu, a w szczególności dokumentację techniczno-konstrukcyjną typu przyrządu
pomiarowego oraz przynajmniej jeden egzemplarz przyrządu pomiarowego reprezentujący
typ, który ma zostać zatwierdzony, albo wskazuje się we wniosku miejsce zainstalowania
tego egzemplarza, jeżeli wynika to z wymagań.
Art. 8e.
1.
Jeżeli dane zawarte we wniosku o zatwierdzenie typu nie są kompletne lub nie zostały
do niego dołączone wymagane dokumenty, Prezes wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku
w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
2.
Jeżeli wnioskodawca nie uzupełni wniosku w terminie, wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia.
Art. 8f.
1.
Jeżeli wniosek o zatwierdzenie typu jest kompletny, przeprowadza się badanie typu
przyrządu pomiarowego.
2.
Badanie typu przyrządu pomiarowego:
1)
obejmuje analizę dokumentów i badanie charakterystyk technicznych oraz metrologicznych
określonej liczby egzemplarzy reprezentujących typ przyrządu pomiarowego albo
2)
może być ograniczone do analizy przedłożonych dokumentów, jeżeli wnioskodawca przedstawił
protokoły z wynikami badań, przeprowadzonych przez kompetentne instytucje metrologiczne
lub laboratoria, wykazującymi, że typ przyrządu pomiarowego spełnia wymagania.
3.
W wyniku przeprowadzonego badania typu Prezes może wydać odpowiednio decyzję:
1)
zatwierdzenia typu;
2)
zatwierdzenia typu z ograniczeniami, w szczególności co do: liczby przyrządów pomiarowych,
które mogą być wprowadzone do obrotu, ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu wnioskodawcy do informowania organów
administracji miar o miejscu zainstalowania przyrządów lub ograniczenia zakresu ich
zastosowania, w przypadku gdy w danym typie przyrządów pomiarowych zostały wprowadzone
nowe rozwiązania techniczne, które nie zostały przewidziane w wymaganiach;
3)
odmawiającą zatwierdzenia typu, gdy przyrząd pomiarowy nie spełnia wymagań.
4.
Na wniosek producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela, Prezes może zmienić
wydaną decyzję zatwierdzenia typu, w szczególności w przypadku modyfikacji przyrządu
pomiarowego lub wprowadzenia do niego nowych elementów, jeżeli mają one lub mogą mieć
wpływ na wyniki pomiarów, warunki właściwego stosowania lub warunki techniczne użytkowania
tych przyrządów, po ponownym przeprowadzeniu w niezbędnym zakresie badania typu.
5.
Wydając decyzję, o której mowa w ust. 3 pkt 1 i 2, Prezes:
1)
nadaje znak zatwierdzenia typu, jeżeli przyrząd pomiarowy podlega wyłącznie zatwierdzeniu
typu;
2)
może nadać znak zatwierdzenia typu, jeżeli przyrząd pomiarowy podlega zatwierdzeniu
typu i legalizacji;
3)
może określić miejsca umieszczania cech legalizacji oraz cech zabezpieczających na
przyrządach pomiarowych zgodnych z zatwierdzonym typem.
6.
Jeżeli jest to niezbędne dla scharakteryzowania i identyfikacji typu przyrządu pomiarowego
oraz objaśnienia jego działania, do decyzji mogą być dołączone opisy, rysunki, wykresy
lub fotografie.
Art. 8g.
1.
Prezes, w drodze decyzji, cofa zatwierdzenie typu, jeżeli przyrządy pomiarowe wykonane
zgodnie z zatwierdzonym typem posiadają jednak wady, utrudniające ich zamierzone UżytkowanieOgraniczone prawo rzeczowe pozwalające korzystać z cudzej rzeczy i pobierać jej pożytki w zakresie określonym przez ustawę lub czynność prawną. Użytkowanie jest niezbywalne i co do zasady wygasa najpóźniej ze śmiercią użytkownika.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
2.
Prezes może cofnąć zatwierdzenie typu w przypadku stwierdzenia, że:
1)
przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania są niezgodne z zatwierdzonym
typem lub nie spełniają wymagań;
2)
ograniczenia określone w decyzji zatwierdzenia typu nie są przestrzegane.
Art. 8h.
1.
Okres ważności zatwierdzenia typu wynosi dziesięć lat, o ile przepisy odrębne nie
stanowią inaczej.
2.
Okres ważności na wniosek producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela może być
przedłużany o kolejne okresy dziesięcioletnie.
3.
Okres ważności zatwierdzenia typu z ograniczeniami nie może przekraczać 2 lat i może
być przedłużony nie więcej niż o 3 lata.
4.
Okres ważności nie może być przedłużony, jeżeli nastąpiła zmiana wymagań, a decyzja
zatwierdzenia typu nie mogłaby być wydana na podstawie zmienionych przepisów.
5.
W przypadku gdy upłynął okres ważności, zatwierdzenie typu uznaje się za ważne w odniesieniu
do przyrządów pomiarowych wprowadzonych już do użytkowania.
Art. 8i.
Producent na wszystkich przyrządach pomiarowych podlegających:
1)
wyłącznie zatwierdzeniu typu - umieszcza nadany znak zatwierdzenia typu;
2)
zatwierdzeniu typu i legalizacji - może umieścić znak zatwierdzenia typu, jeżeli został
nadany.
Art. 8j.
1.
Legalizacja pierwotna albo legalizacja jednostkowa przyrządu pomiarowego jest dokonywana
na wniosek:
1)
producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela;
2)
importera.
2.
Do wniosku o legalizację pierwotną przyrządu pomiarowego niepodlegającego zatwierdzeniu
typu oraz do wniosku o legalizację jednostkową dołącza się dokumentację techniczno-konstrukcyjną
przyrządu pomiarowego.
Art. 8k.
1.
Legalizacja ponowna przyrządu pomiarowego jest dokonywana na wniosek:
1)
użytkownika;
2)
wykonawcy naprawy lub instalacji przyrządu pomiarowego.
2.
Przyrząd pomiarowy powinien być zgłoszony do legalizacji ponownej:
1)
przed upływem okresu ważności legalizacji pierwotnej, jednostkowej albo poprzedniej
legalizacji ponownej, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 9 pkt 4;
2)
przed upływem, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 9 pkt 4, terminu
od dokonania oceny zgodności;
3)
po zainstalowaniu w miejscu użytkowania, przed upływem okresu ważności legalizacji
pierwotnej, jeżeli sprawdzenie zgodności z wymaganiami jest wykonywane przed lub po
jego zainstalowaniu w tym miejscu;
4)
w przypadku zmiany miejsca instalacji lub użytkowania, w którym była dokonana ocena
zgodności albo legalizacja;
5)
w przypadku uszkodzenia albo zniszczenia cech legalizacji lub cech zabezpieczających
naniesionych podczas legalizacji;
6)
w przypadku uszkodzenia albo zniszczenia oznaczeń lub cech zabezpieczających naniesionych
podczas dokonywania oceny zgodności;
7)
po jego naprawie.
3.
Termin, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, liczy się od pierwszego dnia grudnia roku, którego
oznaczenie zostało naniesione na przyrządzie podczas dokonywania oceny zgodności.
Art. 8l.
Organ administracji miar oraz podmiot upoważniony odmawiają, w drodze decyzji, dokonania
legalizacji, w przypadku gdy:
1)
nie jest zatwierdzony typ zgłoszonego przyrządu pomiarowego podlegającego zatwierdzeniu
typu;
2)
przyrząd pomiarowy jest uszkodzony, niekompletny lub nieprzygotowany do sprawdzenia;
3)
czynności związane z legalizacją mają być wykonywane w miejscu, o którym mowa w art.
8c pkt 3, a wnioskodawca nie zapewnił warunków, o których mowa w art. 8ca.
Art. 8m.
1.
Organ administracji miar oraz podmiot upoważniony przeprowadzają podczas legalizacji
sprawdzenie przyrządu pomiarowego pod względem zgodności z wymaganiami.
2.
Podczas legalizacji pierwotnej sprawdzenie obejmuje:
1)
zgodność konstrukcji, wykonania, materiałów i charakterystyk metrologicznych z zatwierdzonym
typem lub wymaganiami, z tym że w przypadku zmiany wymagań, która nastąpiła przed
zgłoszeniem do legalizacji pierwotnej przyrządu pomiarowego podlegającego zatwierdzeniu
typu - wyłącznie z zatwierdzonym typem;
2)
wymagane oznaczenia i znaki;
3)
zgodność konstrukcji z dokumentacją techniczno-konstrukcyjną, jeżeli zatwierdzenie
typu nie jest wymagane.
3.
Podczas legalizacji jednostkowej sprawdzenie obejmuje:
1)
analizę dokumentów i badanie charakterystyk technicznych oraz metrologicznych przyrządu
albo
2)
analizę dokumentów, jeżeli wnioskodawca przedstawił protokoły z wynikami badań przeprowadzonych
przez właściwe instytucje metrologiczne lub upoważnione laboratoria, wykazującymi,
że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania.
4.
Podczas legalizacji ponownej sprawdzenie obejmuje:
1)
oględziny przyrządu, w celu stwierdzenia czy przyrząd pomiarowy nie jest uszkodzony
i czy istnieją wymagane oznaczenia i znaki;
2)
zgodność charakterystyk metrologicznych z wymaganiami.
4a.
Podczas legalizacji ponownej przyrządu pomiarowego, wprowadzonego do obrotu lub do
użytkowania w wyniku dokonania oceny zgodności, przeprowadza się sprawdzenie tego
przyrządu pod względem zgodności z wymaganiami obowiązującymi w roku, w którym dokonano
oceny zgodności, w oparciu o które dokonano tej oceny.
5.
Legalizacja jednorodnej partii przyrządów pomiarowych może być wykonana jako sprawdzenie
każdego egzemplarza przyrządu pomiarowego albo z zastosowaniem metody statystycznej.
6.
Metoda statystyczna, o której mowa w ust. 5, polega na losowym pobraniu z każdej jednorodnej
partii przyrządów pomiarowych próbki tych przyrządów i sprawdzeniu każdego egzemplarza
przyrządu pomiarowego z pobranej próbki.
Art. 8n.
1.
W przypadku stwierdzenia na podstawie przeprowadzonego sprawdzenia przyrządu pomiarowego,
że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania, organ administracji miar lub podmiot upoważniony
poświadczają dowodem legalizacji dokonanie legalizacji oraz zabezpieczają, jeżeli
jest to niezbędne, określone elementy przyrządu pomiarowego przed dostępem osób nieuprawnionych
za pomocą cech zabezpieczających.
1a.
W przypadku stwierdzenia na podstawie przeprowadzonego sprawdzenia przyrządu pomiarowego,
że przyrząd pomiarowy nie spełnia wymagań, organ administracji miar albo podmiot upoważniony,
w drodze decyzji, odmawia poświadczenia dowodem legalizacji, że ten przyrząd spełnia
wymagania.
2.
Legalizacja jest ważna przez czas określony.
3.
Jeżeli przyrząd pomiarowy podlega tylko zatwierdzeniu typu i legalizacji pierwotnej
albo legalizacji jednostkowej, legalizacja jest ważna przez czas nieokreślony.
4.
Legalizacja traci ważność w przypadku:
1)
stwierdzenia, że przyrząd pomiarowy przestał spełniać wymagania;
2)
uszkodzenia przyrządu pomiarowego;
3)
uszkodzenia albo zniszczenia cechy legalizacji lub cechy zabezpieczającej;
4)
zmiany miejsca instalacji lub użytkowania przyrządu pomiarowego, w którym legalizacja
była wykonana.
Art. 9.
Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia:
1)
tryb zgłaszania przyrządów pomiarowych do prawnej kontroli metrologicznej, a w szczególności
dane, jakie powinien zawierać wniosek o jej przeprowadzenie, oraz rodzaje dokumentów
dołączanych do wniosku, w tym zakres dokumentacji techniczno-konstrukcyjnej, a także
przypadki, kiedy do wniosku o zatwierdzenie typu powinna być dołączona większa liczba
egzemplarzy reprezentujących typ przyrządu pomiarowego,
2)
szczegółowy sposób przeprowadzania prawnej kontroli metrologicznej, w tym sposób dokonywania
legalizacji za pomocą metody statystycznej, rodzaje przyrządów pomiarowych, które
mogą podlegać legalizacji dokonywanej za pomocą tej metody, oraz warunki jednorodności
partii przyrządów pomiarowych,
3)
dowody legalizacji wydawane dla określonych rodzajów przyrządów pomiarowych,
4)
okresy ważności legalizacji określonych rodzajów przyrządów pomiarowych oraz terminy,
w których przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny
zgodności powinny być zgłaszane do legalizacji ponownej, uwzględniając warunki użytkowania
tych przyrządów i przewidywane obszary ich zastosowań,
5)
wzory:
a)
decyzji zatwierdzenia typu i świadectw legalizacji, mając na względzie konieczność
zamieszczenia niezbędnych informacji w tych dokumentach,
b)
znaków zatwierdzenia typu, cech legalizacji i cech zabezpieczających, ustalając ich
kształt i wymiary,
6)
wartości podstawowych stałych fizycznych i liczbowe dane odniesienia dla właściwości
określonych substancji i materiałów wykorzystywanych przy wykonywaniu prawnej kontroli
metrologicznej określonych rodzajów przyrządów pomiarowych
- przy uwzględnieniu zobowiązań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów
międzynarodowych.
Art. 9a.
Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzeń, dla poszczególnych
rodzajów lub grup przyrządów pomiarowych:
1)
wymagania, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli
metrologicznej w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów oraz charakterystyk metrologicznych,
a także, jeżeli jest to niezbędne, w zakresie warunków właściwego stosowania tych
przyrządów oraz miejsc umieszczania na nich cech legalizacji i zabezpieczających,
2)
szczegółowy zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej,
a także, jeżeli jest to niezbędne, sposoby i metody ich przeprowadzania,
3)
zakres informacji, jakie powinna zawierać instrukcja obsługi, oraz dodatkowe dokumenty
poświadczające charakterystyki metrologiczne przyrządu pomiarowego, jeżeli są one
niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia badania danego rodzaju przyrządu pomiarowego
- przy uwzględnieniu przeznaczenia przyrządów pomiarowych oraz zobowiązań wynikających
z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych.
Art. 9b.
1.
Organy administracji miar, na wniosek zainteresowanych podmiotów, wykonują wzorcowanie
zbiorników statków żeglugi śródlądowej i przybrzeżnej.
2.
Wykonanie wzorcowania organ administracji miar poświadcza przez wydanie świadectwa
wzorcowania i nałożenie cech zabezpieczających, o których mowa w art. 8n ust. 1, na
określone elementy zbiornika.
3.
Okres ważności świadectwa wzorcowania i cech zabezpieczających wynosi 12 lat.
4.
Świadectwo wzorcowania i cechy zabezpieczające tracą ważność w przypadku zniekształcenia
zbiornika, jego naprawy lub zmiany konstrukcji w sposób powodujący zmianę jego charakterystyki
pomiarowej.
5.
Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy
sposób wzorcowania zbiorników statków i dokumentowania jego wyników, warunki wydawania
świadectw wzorcowania i nakładania cech zabezpieczających, a także wzór świadectwa
wzorcowania, przy uwzględnieniu zobowiązań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą
Polską umów międzynarodowych.