Prawo lotnicze
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r., Dz.U. 2002 nr 130 poz. 1112, 232 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I. Przepisy ogólne
Rozdział 1. Zakres regulacji i definicje
Art. 1.
1.
Przepisy Prawa lotniczego regulują Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu z zakresu lotnictwa cywilnego.
2.
Przepisy Prawa lotniczego stosuje się do polskiego lotnictwa cywilnego oraz, w zakresie
ustalonym przez to prawo, również do obcego lotnictwa cywilnego.
3.
Lotnictwo cywilne obejmuje wszystkie rodzaje lotnictwa, z wyjątkiem lotnictwa państwowego,
to jest państwowych statków powietrznych oraz lotnisk państwowych wykorzystywanych
wyłącznie do startów i lądowań państwowych statków powietrznych.
4.
Przepisów prawa lotniczego nie stosuje się do lotnictwa państwowego, z wyjątkiem przepisów
art. 1 ust. 6-7, art. 2, 3-10, art. 11 ust. 1, art. 12, 14, 33, art. 35 ust. 2, art.
43, 44, 60, 74, 75, art. 76 ust. 2, art. 89, 92, 119-125, 128, 130, 133, 140, 149
i 150 ustawy, oraz z zastrzeżeniem ust. 5.
5.
W przypadku wykorzystywania:
1)
polskich i obcych państwowych statków powietrznych do prowadzenia działalności innej
niż służba publiczna,
2)
lotnisk lotnictwa państwowego do startów i lądowań cywilnych statków powietrznych
oraz statków, o których mowa w pkt 1,
przepisy ustawy stosuje się odpowiednio.
6.
Nadzór nad działalnością lotnictwa państwowego, z zastrzeżeniem przepisów ustawy,
sprawują odpowiednio ministrowie właściwi ze względu na przynależność jednostki będącej
właścicielem lub użytkownikiem państwowego statku powietrznego lub zarządzającej lotniskiem.
7.
Ministrowie właściwi do spraw: transportu, spraw wewnętrznych, środowiska oraz Minister
Obrony Narodowej określą, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki stosowania
przepisów prawa lotniczego do państwowych statków powietrznych oraz do lotnisk wykorzystywanych
wyłącznie do startów i lądowań tych statków powietrznych, biorąc pod uwagę szczególny
charakter zadań realizowanych przez lotnictwo państwowe.
8.
Przepisy prawa lotniczego dotyczące przewozów lotniczych stosuje się odpowiednio do
nieodpłatnych przewozów dokonywanych przez przewoźnika lotniczego.
Art. 2.
W rozumieniu przepisów ustawy:
1)
statkiem powietrznym jest urządzenie zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek
oddziaływania powietrza innego niż oddziaływanie powietrza odbitego od podłoża,
2)
polskim państwowym statkiem powietrznym jest:
a)
statek powietrzny używany przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (wojskowy statek
powietrzny),
b)
statek powietrzny używany przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej, Policji,
Państwowej Straży Pożarnej i służby celnej (statek powietrzny lotnictwa służb porządku
publicznego),
3)
użytkownikiem statku powietrznego jest jego właściciel lub inna osoba wpisana jako
użytkownik do rejestru statków powietrznych,
4)
lotniskiem jest wydzielony obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni w całości
lub w części przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego lub nawodnego
ruchu statków powietrznych, wraz ze znajdującymi się w jego granicach obiektami i
urządzeniami budowlanymi o charakterze trwałym, wpisany do rejestru lotnisk,
5)
lądowiskiem jest wydzielony obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni w całości
lub w części przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego ruchu statków
powietrznych, ujęty w ewidencji lądowisk,
6)
część lotnicza lotniska to obszar trwale przeznaczony do startów i lądowań statków
powietrznych oraz do związanego z tym ruchu statków powietrznych, wraz z urządzeniami
służącymi do obsługi tego ruchu, do którego dostęp jest kontrolowany,
7)
zarządzającym lotniskiem jest podmiot, który został wpisany jako zarządzający do rejestru
lotnisk cywilnych,
8)
lądowaniem handlowym jest lądowanie w celu zabrania lub pozostawienia pasażerów, bagażu,
towarów lub poczty, przewożonych odpłatnie,
9)
lotem handlowym jest lot związany z lądowaniem handlowym,
10)
lotem międzynarodowym jest lot, w trakcie którego następuje przekroczenie granicy
państwowej,
11)
lotem tranzytowym jest lot w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoczynający
się i kończący poza jej terytorium,
12)
lotem długodystansowym jest jednoodcinkowy lot na dystansie, którego pokonanie wymaga
minimum 8 godzin lotu statku powietrznego,
13)
przewozem lotniczym jest przewóz pasażerów, bagażu, towarów lub poczty, wykonywany
statkiem powietrznym odpłatnie,
14)
regularnym przewozem lotniczym jest przewóz lotniczy, jeżeli w każdym locie miejsca
w statkach powietrznych przeznaczone do przewozu pasażerów, bagażu, towarów lub poczty
są publicznie oferowane do nabycia, a przewóz jest wykonywany między tymi samymi punktami
według opublikowanego rozkładu lotów albo w stałych odstępach czasu lub z częstotliwością
wskazującą na regularność lotów,
15)
przewozem czarterowym jest przewóz lotniczy dokonywany na podstawie umowy czarteru
lotniczego, w której przewoźnik lotniczy oddaje do dyspozycji czarterującego określoną
liczbę miejsc lub pojemność statku powietrznego w celu wykonania określonego przewozu
pasażerów, bagażu lub poczty, wskazanych przez czarterującego,
16)
przewoźnikiem lotniczym jest podmiot uprawniony do wykonywania przewozów lotniczych
na podstawie koncesji - w przypadku polskiego przewoźnika lotniczego, lub na podstawie
odpowiedniego aktu właściwego organu obcego państwa - w przypadku obcego przewoźnika
lotniczego,
17)
portem lotniczym jest lotnisko użytku publicznego wykorzystywane do lotów handlowych,
18)
obowiązek użyteczności publicznej polega na ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu:
a)
przewoźnika lotniczego do zapewnienia świadczenia usług przewozu lotniczego, spełniających
określone wymogi co do ciągłości, regularności, zdolności przewozowej i taryf, których
przewoźnik lotniczy nie spełniałby, kierując się jedynie interesem handlowym,
b)
zarządzającego lotniskiem do zapewnienia funkcjonowania lotniska z zachowaniem określonych
wymagań, których zarządzający lotniskiem nie spełniałby, kierując się jedynie interesem
handlowym
- na warunkach określonych zgodnie z niniejszą ustawą.
Rozdział 2. Umowy i przepisy międzynarodowe
Art. 3.
1.
Do stosunków prawnych z zakresu lotnictwa cywilnego stosuje się przepisy Prawa lotniczego,
o ile wiążące Rzeczpospolitą Polską ratyfikowane umowy międzynarodowe nie stanowią
inaczej.
2.
Wiążące uchwały organizacji międzynarodowych ustanowionych na podstawie ratyfikowanych
umów międzynarodowych, w tym przyjęte przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa
Cywilnego (ICAO) załączniki do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7
grudnia 1944 r.
(Dz. U. z 1959 r. Nr 35, poz. 212 i 214, z 1963 r. Nr 24, poz. 137 i 138, z 1969 r. Nr 27, poz. 210 i 211, z 1976 r. Nr 21, poz. 130 i 131, Nr 32, poz. 188 i 189 i Nr 39, poz. 227 i 228, z 1984 r. Nr 39, poz. 199 i 200 oraz z 2000 r. Nr 39, poz. 446 i 447), oraz ich zmiany, ogłaszane są bez zbędnej zwłoki wraz z oświadczeniami rządowymi
dotyczącymi ich obowiązywania. Oświadczenia rządowe ogłaszane są w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej ze wskazaniem miejsca publikacji uchwał będących przedmiotem
ogłoszenia.
3.
Jeżeli wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe, w tym wiążące uchwały organizacji
międzynarodowych ustanowionych tymi umowami, przewidują jednakowe traktowanie podmiotu
polskiego i podmiotu obcego, minister właściwy do spraw transportu zapewni również
w aktach wykonawczych do niniejszej ustawy jednakowe traktowanie tych podmiotów.
4.
Dla zwiększenia bezpieczeństwa i efektywności działania lotnictwa cywilnego minister
właściwy do spraw transportu może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić do stosowania
wymagania międzynarodowe o charakterze specjalistycznym, w tym dotyczące bezpieczeństwa
lotnictwa, budowy i eksploatacji statków powietrznych oraz urządzeń infrastruktury
naziemnej, ustanawiane w szczególności przez:
1)
Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO),
2)
Europejską Konferencję Lotnictwa Cywilnego (ECAC), w tym Zrzeszenie Władz Lotniczych
(JAA),
3)
Europejską Organizację do Spraw Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL).
5.
Uchwały organizacji międzynarodowych, o których mowa w ust. 2, oraz wymagania międzynarodowe,
o których mowa w ust. 4, zwane są dalej „przepisami międzynarodowymi”.
Rozdział 3. Zwierzchnictwo w przestrzeni powietrznej i właściwość prawa
Art. 4.
1.
Rzeczpospolita Polska ma całkowite i wyłączne zwierzchnictwo w swojej przestrzeni
powietrznej. Funkcje wynikające z tego zwierzchnictwa wykonuje, w zakresie niezwiązanym
z umacnianiem obronności państwa, minister właściwy do spraw transportu.
2.
Minister właściwy do spraw transportu oraz Minister Obrony Narodowej określą, w drodze
rozporządzenia, szczegółowe zasady wykonywania funkcji wynikających ze zwierzchnictwa
w polskiej przestrzeni powietrznej oraz umacniania obronności, o których mowa w ust.
1, na czas pokoju, uwzględniając związane z tym obowiązki i uprawnienia odpowiednich
służb i organów oraz zasadę współpracy państwowego organu zarządzania ruchem lotniczym
z odpowiednimi Służba wojskowaPełnienie obowiązków w Siłach Zbrojnych w jednej z form przewidzianych prawem. Może mieć charakter zawodowy, dobrowolny albo wynikać z obowiązku obrony Ojczyzny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
3.
Minister właściwy do spraw transportu oraz Minister Obrony Narodowej określą, w drodze
rozporządzenia, zasady oraz tryb przekazywania Ministrowi Obrony Narodowej funkcji,
o których mowa w ust. 1, na czas wojny, stanu wojennego lub stanu wyjątkowego, z uwzględnieniem
określenia w tym przypadku zasad współpracy państwowego organu zarządzania ruchem
lotniczym z odpowiednimi służbami wojskowymi.
Art. 5.
1.
W ramach wykonywania zwierzchnictwa, o którym mowa w art. 4, ruch lotniczy w polskiej
przestrzeni powietrznej jest zarządzany przez polski państwowy organ zarządzania ruchem
lotniczym zgodnie z niniejszą ustawą i innymi ustawami oraz przepisami wydanymi na
ich podstawie.
2.
Na podstawie umów międzynarodowych wiążących Rzeczpospolitą Polską realizowanie niektórych
zadań w zakresie zarządzania, o którym mowa w ust. 1, może być:
1)
rozciągnięte na przestrzeń powietrzną poza granicą Rzeczypospolitej Polskiej,
2)
wykonywane przy pomocy organów międzynarodowych określonych w tych umowach,
3)
wykonywane przy pomocy organów zarządzania ruchem lotniczym innych państw.
Art. 6.
W czasie lotu w polskiej przestrzeni powietrznej i w czasie przebywania na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie statki powietrzne oraz osoby i rzeczy na tych
statkach podlegają prawu polskiemu, chyba że prawo to stanowi inaczej.
Art. 7.
W czasie lotu poza granicami polskiej przestrzeni powietrznej i w czasie przebywania
na obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego państwa polskie statki powietrzne
oraz osoby i rzeczy na tych statkach podlegają prawu polskiemu, chyba że prawo to
stanowi inaczej.
Art. 8.
Lot i manewrowanie statku powietrznego odbywają się zgodnie z przepisami obowiązującymi
w granicach danego terytorium, a na obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego
państwa - zgodnie z przepisami międzynarodowymi.
Art. 9.
Polską ustawę karną stosuje się do obywateli polskich i cudzoziemców, którzy popełnili
za granicą:
1)
przestępstwo lub WykroczenieCzyn zabroniony przez ustawę pod groźbą kary, lżejszy od przestępstwa. Odpowiedzialność za wykroczenie może ponosić tylko osoba spełniająca warunki określone w przepisach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu przeciwko Prawu lotniczemu, o których mowa w art. 210-212,
jeżeli:
a)
sprawcą jest właściciel, użytkownik albo inny posiadacz bądź członek załogi polskiego
statku powietrznego,
b)
sprawcą jest osoba mająca Miejsce zamieszkaniaMiejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest tożsama wyłącznie z adresem zameldowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub prowadząca przedsiębiorstwo w Rzeczypospolitej
Polskiej, w tym członkowie władz takich przedsiębiorstw, będąca użytkownikiem obcego
statku powietrznego, bądź członek załogi takiego statku,
c)
czyn został popełniony na polskim statku powietrznym albo na statku powietrznym, którego
użytkownikiem jest osoba, o której mowa w lit. b),
2)
przestępstwo lub wykroczenie przeciwko przepisom, o których mowa w art. 8, lub inne
przestępstwo podlegające obowiązkowemu ściganiu zgodnie z międzynarodowymi umowami
ratyfikowanymi przez Rzeczpospolitą Polską.
Art. 10.
Prawa i obowiązki członków załogi statku powietrznego wynikające ze Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
ocenia się według prawa państwa przynależności danego statku, a jeżeli statek powietrzny
jest używany przez przewoźnika lotniczego mającego siedzibę w innym państwie - według
prawa państwa, w którym znajduje się siedziba przedsiębiorstwa tego przewoźnika, chyba
że strony skorzystały z możliwości wyboru innego prawa.
Art. 11.
1.
Prawa rzeczowe na statku powietrznym ocenia się według prawa państwa przynależności
danego statku.
2.
Prawa rzeczowe na statku powietrznym ustanowione zgodnie z prawem obcego państwa,
w którym statek powietrzny był zarejestrowany w chwili ich ustanowienia, i wpisane
do rejestru statków powietrznych tego państwa, uznaje się również w Rzeczypospolitej
Polskiej, o ile zostały wpisane do polskiego rejestru statków powietrznych.
Art. 12.
1.
Roszczenia o wynagrodzenie szkód wyrządzonych w związku z używaniem statku powietrznego
osobom i w mieniu znajdującym się poza tym statkiem, włączając w to SzkodaUszczerbek w majątku poszkodowanego. Obejmuje straty, które poniósł, i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Krzywda niemajątkowa jest objęta zadośćuczynieniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu powstałe
w razie zderzenia statków powietrznych, jak również roszczenia o wynagrodzenie za
pomoc udzieloną przez statek powietrzny lub statkowi powietrznemu ocenia się według
prawa państwa, na którego obszarze zdarzenie nastąpiło; jeżeli zdarzenie nastąpiło
na obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego państwa, stosuje się prawo sądu,
który spór rozpoznaje.
2.
Jeżeli zainteresowane strony i statki powietrzne, których spór dotyczy, mają tę samą
przynależność państwową, stosuje się prawo państwa ich przynależności bez względu
na miejsce zdarzenia, chyba że strony skorzystają z możliwości wyboru innego prawa.
Art. 13.
Do umów o przewóz lotniczy, w tym także umów o przewóz na zasadzie czarteru lotniczego,
oraz do roszczeń z tytułu szkód powstałych w czasie wykonywania tych umów stosuje
się prawo polskie, jeżeli umowa została zawarta lub podlega wykonaniu w Rzeczypospolitej
Polskiej albo przewóz ma być wykonany przez polskiego przewoźnika lotniczego, chyba
że strony skorzystały z możliwości wyboru innego prawa.
Art. 14.
Prawo właściwe dla oceny stosunków cywilnoprawnych powstałych na skutek zdarzenia
na statku powietrznym w czasie lotu lub w czasie przebywania na obszarze niepodlegającym
zwierzchnictwu żadnego państwa ustala się tak, jak gdyby zdarzenie to nastąpiło w
miejscu, w którym statek jest zarejestrowany.
Art. 15.
1.
Ilekroć w przepisach mowa jest o obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego państwa,
dotyczy to także obszarów o nieokreślonym zwierzchnictwie.
2.
W sprawach nieuregulowanych w art. 6-14 do określania właściwości prawa stosuje się
przepisy prawa prywatnego międzynarodowego.
