Prawo lotnicze
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r., tekst jednolity Dz.U. 2016 poz. 605, 385 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I. Przepisy ogólne
Rozdział 1. Zakres regulacji i definicje
Art. 1.
1.
Przepisy Prawa lotniczego regulują Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu z zakresu lotnictwa cywilnego.
2.
Przepisy Prawa lotniczego stosuje się do polskiego lotnictwa cywilnego oraz, w zakresie ustalonym przez to
prawo, również do obcego lotnictwa cywilnego.
3.
Lotnictwo cywilne obejmuje wszystkie rodzaje lotnictwa, z wyjątkiem lotnictwa państwowego,
to jest państwowych statków powietrznych, załóg tych statków oraz lotnisk państwowych
wykorzystywanych wyłącznie do startów i lądowań państwowych statków powietrznych.
4.
Przepisów prawa lotniczego nie stosuje się do lotnictwa państwowego, z wyjątkiem przepisów art. 1 ust. 6, art.
2-9, art. 14, art. 17 ust. 15 i 16, art. 33, art. 35 ust. 2, art. 43, art. 44, art.
59a ust. 6, art. 60, art. 66 ust. 1a-1d i ust. 3, art. 66a, art. 66b, art. 68 ust.
2, 2e i 2f, art. 69 ust. 1-3, art. 74-76, art. 82 pkt 7 , art. 89, art. 92, art. 93a pkt 5, art. 104 ust. 4-9, art. 119-126, art. 128, art.
130, art. 133, art. 134 ust. 1-1f, art. 135 ust. 3 pkt 3, art. 135a ust. 1 pkt 8,
art. 136, art. 137 ust. 1-4, art. 140, art. 140a-140d, art. 149, art. 149a, art. 150,
art. 153a ust. 2 i 3, art. 153b, art. 193 ust. 1b i 1c oraz art. 207 ust. 8 ustawy,
z zastrzeżeniem ust. 5.
5.
W przypadku wykorzystywania:
1)
polskich i obcych państwowych statków powietrznych do prowadzenia działalności innej
niż służba publiczna,
2)
lotnisk lotnictwa państwowego do startów i lądowań cywilnych statków powietrznych
oraz statków, o których mowa w pkt 1,
przepisy ustawy stosuje się odpowiednio.
6.
Nadzór nad działalnością lotnictwa państwowego, z zastrzeżeniem przepisów ustawy,
sprawują odpowiednio ministrowie właściwi ze względu na przynależność jednostki będącej
właścicielem lub użytkownikiem państwowego statku powietrznego lub zarządzającej lotniskiem.
7.
(uchylony)
8.
Przepisy prawa lotniczego dotyczące przewozów lotniczych stosuje się odpowiednio do nieodpłatnych przewozów
dokonywanych przez przewoźnika lotniczego.
Art. 2.
W rozumieniu przepisów ustawy:
1)
statkiem powietrznym jest urządzenie zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek
oddziaływania powietrza innego niż oddziaływanie powietrza odbitego od podłoża;
2)
polskim państwowym statkiem powietrznym jest:
a)
statek powietrzny używany przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (wojskowy statek
powietrzny),
b)
statek powietrzny używany przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej, Policji
i Państwowej Straży Pożarnej (statek powietrzny lotnictwa służb porządku publicznego);
3)
użytkownikiem statku powietrznego jest jego właściciel lub inna osoba wpisana jako
użytkownik do rejestru statków powietrznych;
4)
lotniskiem jest wydzielony obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni w całości
lub w części przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego lub nawodnego
ruchu statków powietrznych, wraz ze znajdującymi się w jego granicach obiektami i
urządzeniami budowlanymi o charakterze trwałym, wpisany do rejestru lotnisk;
5)
lądowiskiem jest obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni, który może być w
całości lub w części wykorzystywany do startów i lądowań naziemnego lub nawodnego
ruchu statków powietrznych;
6)
część lotnicza lotniska to obszar trwale przeznaczony do startów i lądowań statków
powietrznych oraz do związanego z tym ruchu statków powietrznych, wraz z urządzeniami
służącymi do obsługi tego ruchu, do którego dostęp jest kontrolowany;
7)
zarządzającym lotniskiem jest podmiot, który został wpisany jako zarządzający do rejestru
lotnisk cywilnych;
8)
lądowaniem handlowym jest lądowanie w celu zabrania lub pozostawienia pasażerów, bagażu,
towarów lub poczty, przewożonych odpłatnie;
9)
lotem handlowym jest lot związany z lądowaniem handlowym;
10)
lotem międzynarodowym jest lot, w trakcie którego następuje przekroczenie granicy
państwowej;
11)
lotem tranzytowym jest lot w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoczynający
się i kończący poza jej terytorium;
12)
lotem długodystansowym jest jednoodcinkowy lot na dystansie, którego pokonanie wymaga
minimum 8 godzin lotu statku powietrznego;
13)
przewozem lotniczym jest lot lub seria lotów, w których przewozi się pasażerów, towary,
bagaż lub pocztę, za wynagrodzeniem, w tym na podstawie umowy o czasowym oddaniu statku
powietrznego do używania;
14)
regularnym przewozem lotniczym jest przewóz lotniczy, jeżeli w każdym locie miejsca
w statkach powietrznych przeznaczone do przewozu pasażerów, bagażu, towarów lub poczty
są publicznie oferowane do nabycia, a przewóz jest wykonywany między tymi samymi punktami
według opublikowanego rozkładu lotów albo w stałych odstępach czasu lub z częstotliwością
wskazującą na regularność lotów;
15)
przewozem czarterowym jest przewóz lotniczy dokonywany na podstawie umowy czarteru
lotniczego, w której przewoźnik lotniczy oddaje do dyspozycji czarterującego określoną
liczbę miejsc lub pojemność statku powietrznego w celu wykonania określonego przewozu
pasażerów, bagażu, towarów lub poczty, wskazanych przez czarterującego;
16)
przewoźnikiem lotniczym jest podmiot uprawniony do wykonywania przewozów lotniczych
na podstawie koncesji - w przypadku polskiego przewoźnika lotniczego, lub na podstawie
odpowiedniego aktu właściwego organu obcego państwa - w przypadku obcego przewoźnika
lotniczego;
17)
portem lotniczym jest lotnisko użytku publicznego wykorzystywane do lotów handlowych;
18)
obowiązek użyteczności publicznej polega na ZobowiązanieStosunek prawny, w którym wierzyciel może żądać od dłużnika określonego świadczenia, a dłużnik powinien je spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo zaniechaniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu:
a)
przewoźnika lotniczego do zapewnienia świadczenia usług przewozu lotniczego, spełniających
określone wymogi co do ciągłości, regularności, zdolności przewozowej i taryf, których
przewoźnik lotniczy nie spełniałby, kierując się jedynie interesem handlowym,
b)
zarządzającego lotniskiem do zapewnienia funkcjonowania lotniska, z zachowaniem określonych
wymagań, których zarządzający lotniskiem nie spełniłby, kierując się jedynie interesem
handlowym lub statutowym
- na warunkach określonych zgodnie z niniejszą ustawą;
19)
EASA jest Europejską Agencją Bezpieczeństwa Lotniczego w rozumieniu rozporządzenia nr 1592/2002/WE z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie wspólnych zasad w
dziedzinie lotnictwa cywilnego oraz ustanowienia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa
Lotniczego
(Dz. Urz. WE L 240 z 07.09.2002);
20)
aktem bezprawnej ingerencji w lotnictwie cywilnym jest bezprawny i celowy akt polegający
na:
a)
użyciu w czasie lotu statku powietrznego przemocy wobec osoby znajdującej się na jego
pokładzie, jeżeli akt ten może zagrozić bezpieczeństwu tego statku,
b)
zniszczeniu statku powietrznego albo spowodowaniu jego uszkodzeń, które uniemożliwiają
lot lub mogą stanowić zagrożenie bezpieczeństwa tego statku,
c)
umieszczeniu na pokładzie statku powietrznego przedmiotu, urządzenia lub substancji,
które mogą zagrozić zdrowiu lub życiu pasażerów lub załogi lub zniszczyć statek powietrzny
albo spowodować jego uszkodzenia, mogące uniemożliwić jego lot lub stanowić zagrożenie
bezpieczeństwa tego statku w czasie lotu,
d)
porwaniu statku powietrznego z załogą i pasażerami na pokładzie lub bez nich, również
w celu użycia statku powietrznego jako narzędzia ataku terrorystycznego z powietrza,
e)
zniszczeniu albo uszkodzeniu lotniczych urządzeń naziemnych lub pokładowych, zakłóceniu
ich działania lub użyciu przemocy wobec osoby obsługującej te urządzenia, w przypadku
gdy powoduje to znaczne zakłócenie ruchu lotniczego lub zagrożenie bezpieczeństwa
lotnictwa cywilnego,
f)
przekazaniu nieprawdziwej informacji, która powoduje zagrożenie osób i mienia w komunikacji
lotniczej,
g)
zniszczeniu albo poważnym uszkodzeniu urządzeń na lotnisku, zakłóceniu ich działania
lub użyciu przemocy wobec osoby obsługującej te urządzenia, w przypadku gdy powoduje
to znaczne zakłócenie ruchu lotniczego lub funkcjonowania lotniska lub zagrożenie
bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego;
21)
służbą ochrony lotniska jest wewnętrzna służba ochrony lub specjalistyczna uzbrojona
formacja ochronna działająca na podstawie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia
(Dz. U. z 2014 r. poz. 1099 i 1505 oraz z 2016 r. poz. 65), realizująca zadania na rzecz ochrony lotnictwa cywilnego i podlegająca zarządzającemu
lotniskiem;
22)
państwem trzecim jest państwo inne niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederacja
Szwajcarska lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)
- strona umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
23)
scentralizowaną infrastrukturę stanowią służące do wykonywania usług obsługi naziemnej
elementy infrastruktury w porcie lotniczym, których złożoność, koszt lub wpływ na
środowisko nie pozwala na podział lub powielenie.
Rozdział 2. Umowy i przepisy międzynarodowe
Art. 3.
1.
Do stosunków prawnych z zakresu lotnictwa cywilnego stosuje się przepisy Prawa lotniczego, o ile wiążące Rzeczpospolitą Polską ratyfikowane umowy międzynarodowe nie stanowią
inaczej.
2.
Wiążące uchwały organizacji międzynarodowych ustanowionych na podstawie ratyfikowanych
umów międzynarodowych, w tym przyjęte przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa
Cywilnego (ICAO) załączniki do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, sporządzonej
w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. (Dz. U. z 1959 r. poz. 212, z późn. zm.), oraz ich zmiany, ogłaszane są bez zbędnej zwłoki wraz z oświadczeniami rządowymi
dotyczącymi ich obowiązywania. Oświadczenia rządowe ogłaszane są w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej ze wskazaniem miejsca publikacji uchwał będących przedmiotem
ogłoszenia.
3.
Jeżeli wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe, w tym wiążące uchwały organizacji
międzynarodowych ustanowionych tymi umowami, przewidują jednakowe traktowanie podmiotu
polskiego i podmiotu obcego, minister właściwy do spraw transportu zapewni również
w aktach wykonawczych do niniejszej ustawy jednakowe traktowanie tych podmiotów.
4.
Dla zwiększenia bezpieczeństwa i efektywności działania lotnictwa cywilnego minister
właściwy do spraw transportu może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić do stosowania
wymagania międzynarodowe o charakterze specjalistycznym, w tym dotyczące bezpieczeństwa
lotnictwa, budowy i eksploatacji statków powietrznych oraz urządzeń infrastruktury
naziemnej, ustanawiane w szczególności przez:
1)
Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO);
2)
Europejską Konferencję Lotnictwa Cywilnego (ECAC), w tym Zrzeszenie Władz Lotniczych
(JAA);
3)
Europejską Organizację do Spraw Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL);
4)
Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA).
5.
Uchwały organizacji międzynarodowych, o których mowa w ust. 2, oraz wymagania międzynarodowe,
o których mowa w ust. 4, zwane są dalej „przepisami międzynarodowymi”.
Rozdział 3. Zwierzchnictwo w przestrzeni powietrznej i właściwość prawa
Art. 4.
1.
Rzeczpospolita Polska ma całkowite i wyłączne zwierzchnictwo w swojej przestrzeni
powietrznej. Funkcje wynikające z tego zwierzchnictwa wykonuje, w zakresie niezwiązanym
z umacnianiem obronności państwa, minister właściwy do spraw transportu.
2.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób wykonywania funkcji
wynikających ze zwierzchnictwa w polskiej przestrzeni powietrznej oraz umacniania
obronności, o których mowa w ust. 1, na czas pokoju, uwzględniając związane z tym
obowiązki i uprawnienia odpowiednich służb i organów oraz zasadę współpracy instytucji
zapewniających służby ruchu lotniczego z odpowiednimi służbami i organami wojskowymi.
3.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób przekazywania Ministrowi
Obrony Narodowej funkcji, o których mowa w ust. 1, na czas wojny, stanu wojennego
lub stanu wyjątkowego, z uwzględnieniem zasad współpracy instytucji zapewniających
służby ruchu lotniczego z odpowiednimi służbami i organami wojskowymi oraz innymi
organami państwowymi.
Art. 5.
1.
W ramach wykonywania zwierzchnictwa, o którym mowa w art. 4, w polskiej przestrzeni
powietrznej zapewniane są służby żeglugi powietrznej zgodnie z:
1)
przepisami prawa Unii Europejskiej dotyczącymi Jednolitej Europejskiej Przestrzeni
Powietrznej, a w szczególności:
a)
rozporządzeniem (WE) nr 549/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
ustanawiającym ramy tworzenia Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej
(Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, str. 23),
b)
rozporządzeniem (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
w sprawie zapewnienia służb żeglugi powietrznej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni
Powietrznej (Rozporządzenie w sprawie zapewniania służb) (Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, str.
10, z późn. zm.),
c)
rozporządzeniem (WE) nr 551/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
w sprawie organizacji i użytkowania przestrzeni powietrznej w Jednolitej Europejskiej
Przestrzeni Powietrznej
(Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, str. 41),
d)
rozporządzeniem (WE) nr 552/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
w sprawie interoperacyjności Europejskiej Sieci Zarządzania Ruchem Lotniczym
(Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, str. 46),
e)
rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2096/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. ustanawiającym
wspólne wymogi dotyczące zapewniania służb żeglugi powietrznej
(Dz. Urz. UE L 335 z 21.12.2005, str. 13);
2)
umowami międzynarodowymi i przepisami międzynarodowymi;
3)
niniejszą ustawą i innymi ustawami.
2.
Na podstawie umów międzynarodowych i porozumień wiążących Rzeczpospolitą Polską realizowanie
niektórych zadań w zakresie zapewniania służb żeglugi powietrznej może być:
1)
rozciągnięte na przestrzeń powietrzną poza granicą Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
wykonywane przy pomocy organów międzynarodowych określonych w tych umowach;
3)
wykonywane przy pomocy instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej innych
państw.
Art. 6.
W czasie lotu w polskiej przestrzeni powietrznej i w czasie przebywania na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie statki powietrzne oraz osoby i rzeczy na tych
statkach podlegają prawu polskiemu, chyba że prawo to stanowi inaczej.
Art. 7.
W czasie lotu poza granicami polskiej przestrzeni powietrznej i w czasie przebywania
na obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego państwa polskie statki powietrzne
oraz osoby i rzeczy na tych statkach podlegają prawu polskiemu, chyba że prawo to
stanowi inaczej.
Art. 8.
Lot i manewrowanie statku powietrznego odbywają się zgodnie z przepisami obowiązującymi
w granicach danego terytorium, a na obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego
państwa - zgodnie z przepisami międzynarodowymi.
Art. 9.
Polską ustawę karną stosuje się do obywateli polskich i cudzoziemców, którzy popełnili
za granicą:
1)
przestępstwo lub WykroczenieCzyn zabroniony przez ustawę pod groźbą kary, lżejszy od przestępstwa. Odpowiedzialność za wykroczenie może ponosić tylko osoba spełniająca warunki określone w przepisach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu przeciwko Prawu lotniczemu, o których mowa w art. 210-212,
jeżeli:
a)
sprawcą jest właściciel, użytkownik albo inny posiadacz bądź członek załogi polskiego
statku powietrznego,
b)
sprawcą jest osoba mająca Miejsce zamieszkaniaMiejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest tożsama wyłącznie z adresem zameldowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub prowadząca przedsiębiorstwo w Rzeczypospolitej
Polskiej, w tym członkowie władz takich przedsiębiorstw, będąca użytkownikiem obcego
statku powietrznego, bądź członek załogi takiego statku,
c)
czyn został popełniony na polskim statku powietrznym albo na statku powietrznym, którego
użytkownikiem jest osoba, o której mowa w lit. b;
2)
przestępstwo lub wykroczenie przeciwko przepisom, o których mowa w art. 8, lub inne
przestępstwo podlegające obowiązkowemu ściganiu zgodnie z międzynarodowymi umowami
ratyfikowanymi przez Rzeczpospolitą Polską.
Art. 11.
1.
(uchylony)
2.
Prawa rzeczowe na statku powietrznym ustanowione zgodnie z prawem obcego państwa, w którym statek
powietrzny był zarejestrowany w chwili ich ustanowienia, i wpisane do rejestru statków
powietrznych tego państwa, uznaje się również w Rzeczypospolitej Polskiej, o ile zostały
wpisane do polskiego rejestru statków powietrznych.
Art. 14.
Prawo właściwe dla oceny stosunków cywilnoprawnych powstałych na skutek zdarzenia
na statku powietrznym w czasie lotu lub w czasie przebywania na obszarze niepodlegającym
zwierzchnictwu żadnego państwa ustala się tak, jak gdyby zdarzenie to nastąpiło w
miejscu, w którym statek jest zarejestrowany.
Art. 15.
1.
Ilekroć w przepisach mowa jest o obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego państwa,
dotyczy to także obszarów o nieokreślonym zwierzchnictwie.
2.
(uchylony)
