Prawo dewizowe
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r., tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1131, 63 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa obrót dewizowy z zagranicą oraz obrót wartościami dewizowymi w kraju,
a także działalność gospodarczą w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych oraz
pośrednictwa w ich kupnie i sprzedaży.
Art. 2.
1.
W rozumieniu ustawy:
1)
rezydentami są:
a)
osoby fizyczne mające Miejsce zamieszkaniaMiejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest tożsama wyłącznie z adresem zameldowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w kraju oraz Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu mające siedzibę
w kraju, a także inne podmioty mające siedzibę w kraju, posiadające zdolność zaciągania
zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu; rezydentami są również znajdujące
się w kraju oddziały, PrzedstawicielstwoDziałanie przedstawiciela w imieniu innej osoby, którego skutki prawne powstają bezpośrednio dla reprezentowanego. Umocowanie może wynikać z ustawy albo z oświadczenia reprezentowanego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i przedsiębiorstwa utworzone przez nierezydentów,
b)
polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne polskie przedstawicielstwa
oraz misje specjalne, korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub
konsularnych;
2)
nierezydentami są:
a)
osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania za granicą oraz osoby prawne mające siedzibę
za granicą, a także inne podmioty mające siedzibę za granicą, posiadające zdolność
zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu; nierezydentami są również
znajdujące się za granicą oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa utworzone
przez rezydentów,
b)
obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne obce przedstawicielstwa
oraz misje specjalne i organizacje międzynarodowe, korzystające z immunitetów i przywilejów
dyplomatycznych lub konsularnych;
3)
nierezydentami z krajów trzecich są osoby fizyczne, osoby prawne oraz inne podmioty,
posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu, mające
miejsce zamieszkania lub siedzibę w krajach trzecich; nierezydentami z krajów trzecich
są również znajdujące się w tych krajach oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa
utworzone przez rezydentów lub nierezydentów z innych krajów;
4)
krajem jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5)
krajami trzecimi są państwa niebędące państwami członkowskimi Unii Europejskiej, a
także ich terytoria zależne, autonomiczne i stowarzyszone oraz terytoria zależne,
autonomiczne i stowarzyszone państw członkowskich Unii Europejskiej;
6)
krajowymi środkami płatniczymi są waluta polska oraz papiery wartościowe i inne dokumenty,
pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walucie polskiej;
7)
walutą polską są znaki pieniężne (banknoty i monety) będące w kraju prawnym środkiem
płatniczym, a także wycofane z obiegu, lecz podlegające wymianie;
8)
wartościami dewizowymi są zagraniczne środki płatnicze oraz złoto dewizowe i platyna
dewizowa;
9)
zagranicznymi środkami płatniczymi są waluty obce i dewizy;
10)
walutami obcymi są znaki pieniężne (banknoty i monety) będące poza krajem prawnym
środkiem płatniczym, a także wycofane z obiegu, lecz podlegające wymianie; na równi
z walutami obcymi traktuje się wymienialne rozrachunkowe jednostki pieniężne stosowane
w rozliczeniach międzynarodowych, w szczególności jednostkę rozrachunkową Międzynarodowego
Funduszu Walutowego (SDR);
11)
walutami wymienialnymi są waluty obce państw spełniających wymagania art. VIII statutu
Międzynarodowego Funduszu Walutowego;
12)
dewizami są papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego,
wystawione w walutach obcych;
13)
złotem dewizowym i platyną dewizową jest złoto i platyna w stanie nieprzerobionym
oraz w postaci sztab, monet bitych po 1850 r., a także półfabrykatów, z wyjątkiem
stosowanych w technice dentystycznej; złotem dewizowym i platyną dewizową są również
przedmioty ze złota i platyny zazwyczaj niewytwarzane z tych kruszców;
14)
papierami wartościowymi są papiery wartościowe udziałowe, w szczególności akcje i
prawa poboru nowych akcji oraz papiery wartościowe dłużne, w szczególności obligacje,
wyemitowane lub wystawione na podstawie przepisów państwa, w którym emitent lub wystawca
ma swoją siedzibę albo w którym dokonano ich emisji lub wystawienia;
15)
jednostkami uczestnictwa w funduszu zbiorowego inwestowania są nabywane przez uczestników
funduszu tytuły do udziału w jego aktywach, które zgodnie z odrębnymi przepisami lub
na żądanie uczestnika funduszu są odkupywane lub umarzane przez fundusz z jego aktywów,
na wcześniej określonych warunkach;
16)
obrotem dewizowym jest obrót dewizowy z zagranicą oraz obrót wartościami dewizowymi
w kraju;
17)
obrotem dewizowym z zagranicą jest:
a)
zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej, powodującej lub mogącej powodować
dokonywanie między rezydentem i nierezydentem rozliczeń pieniężnych lub przeniesienie
między rezydentem i nierezydentem własności wartości dewizowych lub krajowych środków
płatniczych, a także wykonywanie takich umów lub czynności,
b)
zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej, powodującej lub mogącej powodować
przeniesienie między rezydentami rzeczy lub prawa, których nabycie nastąpiło w obrocie
dewizowym z zagranicą, a także wykonywanie takich umów,
c)
dokonywanie wywozu, przekazywanie oraz wysyłanie za granicę wartości dewizowych lub
krajowych środków płatniczych, a także dokonywanie ich przywozu, przekazywanie oraz
nadsyłanie z zagranicy do kraju;
18)
obrotem wartościami dewizowymi w kraju jest zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności
prawnej powodującej lub mogącej powodować dokonywanie w kraju między rezydentami lub
między nierezydentami rozliczeń w walutach obcych albo przeniesienie w kraju między
rezydentami lub między nierezydentami własności wartości dewizowych, a także wykonywanie
takich umów lub czynności;
19)
działalnością kantorową jest regulowana działalność gospodarcza polegająca na kupnie
i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży;
19a)
działalnością gospodarczą, w przypadku wykonywania jej:
a)
w kraju - jest działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców
(Dz. U. z 2024 r. poz. 236),
b)
za granicą - jest działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów państwa, w którym
jest ona wykonywana;
20)
uprawnionym bankiem jest:
a)
bank mający siedzibę w kraju, który zgodnie z określonym w statucie przedmiotem działalności
jest uprawniony do wykonywania czynności bankowej, o której mowa w art. 5 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
(Dz. U. z 2023 r. poz. 2488 oraz z 2024 r. poz. 879),
b)
utworzony w kraju oddział banku zagranicznego, który zgodnie z określonym w zezwoleniu
na jego utworzenie przedmiotem działalności, jest uprawniony do wykonywania czynności
bankowej, o której mowa w art. 5 ust. 2 pkt 10 ustawy wymienionej w lit. a,
c)
utworzony w kraju oddział instytucji kredytowej, która jest uprawniona do wykonywania
w państwie macierzystym czynności objętych czynnością bankową, o której mowa w art.
5 ust. 2 pkt 10 ustawy wymienionej w lit. a.
1a.
Rezydenta będącego osobą fizyczną, wykonującego za granicą działalność gospodarczą,
traktuje się w zakresie czynności związanych z tą działalnością jak nierezydenta.
Nierezydenta będącego osobą fizyczną, wykonującego w kraju działalność gospodarczą,
traktuje się w zakresie czynności związanych z tą działalnością jak rezydenta.
2.
Kraje trzecie należące do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy
Gospodarczej i Rozwoju traktuje się na równi z państwami członkowskimi Unii Europejskiej.
2a.
Terytorium zależne, autonomiczne lub stowarzyszone państwa członkowskiego Unii Europejskiej
lub kraju trzeciego należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji
Współpracy Gospodarczej i Rozwoju traktuje się na równi z tym państwem lub z tym krajem,
jeżeli z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych wynika takie traktowanie
w zakresie objętym ustawą.
3.
Ilekroć w ustawie jest mowa o równowartości danej kwoty wyrażonej w euro, należy przez
to rozumieć jej równowartość wyrażoną w walucie polskiej, ustaloną przy zastosowaniu
średniego kursu euro, lub jej równowartość wyrażoną w innej walucie, ustaloną przy
zastosowaniu średniego kursu euro oraz średniego kursu tej waluty ogłoszonego przez
Narodowy Bank Polski w dniu poprzedzającym dokonanie czynności.
Art. 3.
1.
Dokonywanie obrotu dewizowego jest dozwolone, z zastrzeżeniem ograniczeń:
1)
określonych w art. 9, w zakresie których nie udzielono zezwoleń dewizowych, o których
mowa w art. 5;
2)
wprowadzonych na podstawie art. 10.
2.
Ograniczeń określonych w art. 9 oraz wprowadzonych na podstawie art. 10 nie stosuje
się do obrotu dewizowego, o ile jedną z jego stron jest:
1)
Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, w zakresie, w jakim jest reprezentowany przez ministra właściwego do
spraw budżetu, finansów publicznych i instytucji finansowych lub ministra właściwego
do spraw aktywów państwowych;
2)
Narodowy Bank Polski;
3)
organ władzy publicznej podejmujący czynności w postępowaniu karnym, cywilnym lub
administracyjnym, w tym zabezpieczającym lub egzekucyjnym.
3.
Ograniczeń określonych w art. 9 nie stosuje się do obrotu dewizowego dokonywanego
z udziałem banków, instytucji płatniczych, instytucji pieniądza elektronicznego, biur
usług płatniczych lub innych podmiotów mających siedzibę w kraju, w zakresie działalności
podlegającej nadzorom: bankowemu, ubezpieczeniowemu, emerytalnemu, nad instytucjami
płatniczymi, instytucjami pieniądza elektronicznego, biurami usług płatniczych lub
nad rynkiem kapitałowym, prowadzonej przez te podmioty na rachunek własny lub rachunek
osób trzecich uprawnionych na podstawie ustawy lub zezwolenia dewizowego do dokonania
obrotu dewizowego podlegającego tym ograniczeniom.
4.
Swoboda obrotu dewizowego z zagranicą wynikająca z ustawy nie narusza ograniczeń w
jego dokonywaniu wynikających z innych ustaw.
5.
Dokonywanie obrotu dewizowego odbywa się z uwzględnieniem obowiązków określonych w
ustawie, o ile z przepisów wydanych na jej podstawie, zezwolenia dewizowego lub przepisów
dotyczących organów lub podmiotów wymienionych w ust. 2 i 3 nie wynikają odrębne obowiązki.
Art. 4.
Prezes Narodowego Banku Polskiego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej
„Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia, wykaz walut, o których mowa w art. 2 ust.
1 pkt 11.