Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r., tekst jednolity Dz.U. 2012 poz. 270, 315 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I. Przepisy wstępne
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w
sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach,
do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
Art. 2.
Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne.
Art. 3.
§ 1.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują
środki określone w ustawie.
§ 2.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje
orzekanie w sprawach skarg na:
1)
Decyzja administracyjnaWładcze rozstrzygnięcie organu administracji publicznej załatwiające sprawę indywidualną co do jej istoty albo w inny sposób kończące postępowanie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
2)
postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo
kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3)
postanowienia wydane w Postępowanie egzekucyjnePostępowanie prowadzące do przymusowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Może dotyczyć należności pieniężnych albo obowiązków o charakterze niepieniężnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i zabezpieczającym, na które służy
zażalenie;
4)
inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej
dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a)
pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5)
akty Prawo miejscowePrzepisy wydawane przez upoważnione organy samorządu terytorialnego albo administracji rządowej, obowiązujące na obszarze działania tych organów. Mogą wiązać powszechnie tylko na obszarze właściwości organu, który je ustanowił.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów
administracji rządowej;
6)
akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone
w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7)
akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8)
bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt
1-4a.
§ 3.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych
przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Art. 4.
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu
terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa
nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami
administracji rządowej.
Art. 5.
Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach:
1)
wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami
administracji publicznej;
2)
wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi;
3)
odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji
publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa;
4)
wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem
rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego
Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze
Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich
Unii Europejskiej i członków ich rodzin
(Dz. U. Nr 144, poz. 1043, z późn. zm.);
5)
zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez
konsulów.
Art. 6.
Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata
lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do Czynności procesoweDziałania uczestników postępowania albo organu procesowego wywołujące skutki przewidziane przez prawo procesowe, na przykład wniesienie pozwu, złożenie wniosku lub wydanie postanowienia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz pouczać
ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
Art. 7.
Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia
sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu.
Art. 8.
§ 1.
Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się
postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz Skarga o wznowienie postępowaniaNadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnego orzeczenia, oparty na ustawowo określonych podstawach. Służy ponownemu rozpoznaniu sprawy, gdy postępowanie było dotknięte szczególną wadą lub ujawniły się istotne nowe okoliczności.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw
człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony.
§ 2.
Rzecznik Praw Dziecka może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także
wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania,
jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw dziecka. W takim przypadku przysługują
mu prawa strony.
Art. 9.
Organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział
w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.
Art. 10.
Rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Art. 11.
Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym PrawomocnośćCecha orzeczenia, którego nie można zaskarżyć zwykłym środkiem odwoławczym. Prawomocne orzeczenie co do zasady wiąże strony, sąd i inne organy w zakresie objętym rozstrzygnięciem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu skazującego co do popełnienia
przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Art. 12.
Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika
postępowania.
Art. 12a.
§ 1.
Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta mogą być
tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych.
§ 2.
Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta
sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.
§ 3.
Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw sądowoadministracyjnych przechowuje
się we Właściwość sąduUstawowo określona kompetencja sądu do rozpoznania danej sprawy. Może zależeć między innymi od rodzaju sprawy, jej wartości, miejsca lub etapu postępowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj
i charakter sprawy oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji.
§ 4.
Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych
archiwów państwowych albo zniszczeniu.
§ 5.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, sposób tworzenia
akt, o których mowa w § 1, oraz warunki i tryb przechowywania i przekazywania akt
wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także
warunki i tryb niszczenia tych akt po upływie okresu ich przechowywania, uwzględniając
w szczególności rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych,
utratą lub zniszczeniem.
Rozdział 2. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych
Art. 13.
§ 1.
Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne
z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego.
§ 2.
Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze
właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została
zaskarżona.
§ 3.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu
sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości
innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.
Art. 14.
Wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy
aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy,
chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Art. 14a.
Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy
lub podjąć innej czynności, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym,
w składzie trzech sędziów, inny wojewódzki sąd administracyjny.
Rozdział 3. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego
Art. 15.
§ 1.
Naczelny Sąd Administracyjny:
1)
rozpoznaje Środki odwoławczeŚrodki zaskarżenia służące kontroli nieprawomocnych orzeczeń przez sąd wyższej instancji. W postępowaniu karnym należą do nich apelacja i zażalenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie
do przepisów ustawy;
2)
podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie
wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych;
3)
podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne
wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej;
4)
rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4;
5)
rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na
mocy odrębnych ustaw.
§ 2.
Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw
należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw
stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek
postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Rozdział 4. Skład sądu
Art. 16.
§ 1.
Sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba
że ustawa stanowi inaczej.
§ 2.
Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba
że ustawa stanowi inaczej.
§ 3.
Zarządzenia poza rozprawą wydaje przewodniczący.
Art. 17.
§ 1.
Wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu
niejawnym określają regulaminy wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych, wydane
na podstawie odrębnej ustawy.
§ 2.
Zmiana składu orzekającego może nastąpić jedynie z przyczyn losowych albo gdy sędzia
nie może uczestniczyć w składzie orzekającym z powodu przeszkód prawnych.
Rozdział 5. Wyłączenie sędziego
Art. 18.
§ 1.
Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
1)
w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, że wynik
sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
2)
swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do
czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
3)
osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub KuratelaInstytucja ochronna polegająca na ustanowieniu kuratora dla osoby lub w sprawie wskazanej w ustawie. Zakres działania kuratora określa sąd albo przepis stanowiący podstawę jego ustanowienia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
4)
w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
5)
w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi
związane ze sprawą;
6)
w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność
aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach,
w których występował jako prokurator;
6a)
dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu
w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w
sprawie;
7)
w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
§ 2.
Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia,
opieki lub kurateli.
§ 3.
Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego Skarga o wznowienie postępowaniaNadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnego orzeczenia, oparty na ustawowo określonych podstawach. Służy ponownemu rozpoznaniu sprawy, gdy postępowanie było dotknięte szczególną wadą lub ujawniły się istotne nowe okoliczności.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu,
nie może orzekać co do tej skargi.
§ 4.
(uchylony).
Art. 19.
Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie
lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Art. 20.
§ 1.
Wniosek o Wyłączenie sędziegoPozbawienie sędziego możliwości rozpoznawania określonej sprawy z powodu ustawowej przesłanki albo okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Wyłączenie może nastąpić z mocy ustawy albo na wniosek.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia
w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.
§ 2.
Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna UprawdopodobnienieŚrodek zastępczy dowodu: wystarczy wykazać, że twierdzenie jest prawdopodobne, bez pełnego udowodnienia. Stosuje się go tylko tam, gdzie ustawa na to pozwala, np. przy zabezpieczeniu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu ponadto, że przyczyna
wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.
§ 3.
Do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności
niecierpiące zwłoki.
Art. 21.
Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać
się od udziału w sprawie.
Art. 22.
§ 1.
O Wyłączenie sędziegoPozbawienie sędziego możliwości rozpoznawania określonej sprawy z powodu ustawowej przesłanki albo okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Wyłączenie może nastąpić z mocy ustawy albo na wniosek.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy.
§ 2.
Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu
wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy.
§ 3.
W razie gdy sąd administracyjny, o którym mowa w § 1, nie może podjąć postanowienia
z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza
inny sąd do rozpoznania wniosku.
Art. 24.
§ 1.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta,
referendarza sądowego, asesora sądowego oraz prokuratora.
§ 2.
Wniosek o wyłączenie prokuratora przekazuje się odpowiedniemu prokuratorowi nadrzędnemu.
