o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Ustawa z dnia 30 października 2002 r., tekst jednolity Dz.U. 2015 poz. 1242, 57 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa:
1)
rodzaje świadczeń z tytułu Wypadek przy pracyNagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz albo śmierć i pozostające w związku z pracą. Ustalenie wypadku może otwierać drogę do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i Choroby zawodoweChoroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli można stwierdzić ich związek z warunkami pracy albo sposobem wykonywania pracy. Ich rozpoznanie może stanowić podstawę świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz warunki nabywania
prawa do tych świadczeń;
2)
zasady i tryb przyznawania świadczeń, ustalania ich wysokości oraz zasady ich wypłaty;
3)
zasady różnicowania stopy procentowej Składki na ubezpieczenie społeczneObowiązkowe albo dobrowolne wpłaty finansujące ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Do ich opłacania i rozliczania zobowiązany jest ubezpieczony, płatnik albo oba te podmioty, zależnie od tytułu ubezpieczenia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu z tytułu
wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich
skutków;
4)
zasady finansowania prewencji wypadkowej.
Art. 2.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)
„fundusz wypadkowy” - fundusz wyodrębniony w ramach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz. U. z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanych dalej „przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych”;
2)
„lekarz orzecznik” - lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
2a)
„komisja lekarska” - komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
3)
„okres ubezpieczenia wypadkowego” - okres podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu, a
także okres Podleganie ubezpieczeniom społecznymObjęcie osoby obowiązkowym albo dobrowolnym ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym lub wypadkowym na podstawie określonego tytułu ubezpieczenia. Podleganie powoduje powstanie odpowiednich obowiązków składkowych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed
dniem 1 stycznia 1999 r.;
4)
„płatnik składek” - płatnika składek na ubezpieczenie wypadkowe w rozumieniu przepisów
o systemie ubezpieczeń społecznych;
5)
„przeciętne wynagrodzenie” - przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej
w poprzednim roku, ogłaszane do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, stosowane
poczynając od drugiego kwartału każdego roku przez okres jednego roku;
6)
„ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego” - ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego
w razie choroby i macierzyństwa
(Dz. U. z 2014 r. poz. 159, z późn. zm.);
7)
„ustawa o emeryturach i rentach z FUS” - ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. z 2015 r. poz. 748 i 1240);
8)
„rok składkowy” - okres obowiązywania stopy procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe
należnych za okres od dnia 1 kwietnia danego roku do dnia 31 marca następnego roku;
9)
„rejestr REGON” - krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej;
10)
„rodzaj działalności według PKD” - rodzaj przeważającej działalności zakodowanej według
Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON;
11)
„ubezpieczony” - osobę fizyczną podlegającą ubezpieczeniu wypadkowemu, a także osobę,
która przed dniem 1 stycznia 1999 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu
emerytalnemu, z wyłączeniem osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników;
12)
„ubezpieczenie wypadkowe” - ubezpieczenie społeczne z tytułu Wypadek przy pracyNagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz albo śmierć i pozostające w związku z pracą. Ustalenie wypadku może otwierać drogę do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i
Choroby zawodoweChoroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli można stwierdzić ich związek z warunkami pracy albo sposobem wykonywania pracy. Ich rozpoznanie może stanowić podstawę świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
13)
„uraz” - uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika
zewnętrznego;
14)
„Zakład” - Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Art. 3.
1.
Za Wypadek przy pracyNagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz albo śmierć i pozostające w związku z pracą. Ustalenie wypadku może otwierać drogę do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące
uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:
1)
podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń
przełożonych;
2)
podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy,
nawet bez polecenia;
3)
w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą
pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
2.
Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w
ustawie, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:
1)
w czasie Podróż służbowaWykonywanie na polecenie pracodawcy zadania służbowego poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub stałe miejsce pracy pracownika.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w okolicznościach innych niż określone w ust. 1, chyba
że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku
z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
2)
podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
3)
przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.
3.
Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną
powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z
danego tytułu podczas:
1)
uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium
sportowe;
2)
wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary
pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
3)
pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie;
3a)
(uchylony)
4)
odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego
w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia,
stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy
na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot
kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i
instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych;
5)
wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych
oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów
o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni;
6)
wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie
usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
6a)
wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
(Dz. U. z 2013 r. poz. 1457 oraz z 2015 r. poz. 1045 i 1217);
7)
współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub
umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
8)
wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej
w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
9)
wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności
pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;
10)
wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z
powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi;
11)
odbywania służby zastępczej;
12)
nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy pobierających stypendium;
13)
wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie
usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została
zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach
takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku
pracy;
14)
pełnienia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych.
4.
Za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć
w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku.
5.
Za ciężki wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie
uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub
inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu,
a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita
lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub
zniekształcenie ciała.
6.
Za zbiorowy wypadek przy pracy uważa się wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia
uległy co najmniej dwie osoby.
Art. 4.
Za Choroby zawodoweChoroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli można stwierdzić ich związek z warunkami pracy albo sposobem wykonywania pracy. Ich rozpoznanie może stanowić podstawę świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu uważa się chorobę określoną w art. 2351 Kodeksu pracy.
Art. 5.
1.
Ustalenia okoliczności i przyczyn Wypadek przy pracyNagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz albo śmierć i pozostające w związku z pracą. Ustalenie wypadku może otwierać drogę do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, o których mowa w art. 3 ust.
3, dokonuje w karcie wypadku:
1)
podmiot wypłacający stypendium sportowe - w stosunku do pobierających te stypendia;
2)
podmiot, na którego rzecz wykonywana jest odpłatnie praca w czasie odbywania Kara pozbawienia wolnościKara polegająca na osadzeniu skazanego w zakładzie karnym na czas oznaczony. Jest jedną z kar przewidzianych przez prawo karne.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub Tymczasowe aresztowanieNajsurowszy środek zapobiegawczy w postępowaniu karnym, polegający na pozbawieniu wolności oskarżonego przed prawomocnym zakończeniem sprawy. Stosuje go sąd, gdy zachodzą ustawowe przesłanki i środek jest konieczny.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu - w stosunku do wykonujących tę
pracę na podstawie skierowania do pracy;
3)
Kancelaria Sejmu w stosunku do posłów i Kancelaria Senatu w stosunku do senatorów;
4)
pracodawca, u którego osoba pobierająca stypendium odbywa staż, przygotowanie zawodowe
dorosłych, przygotowanie zawodowe w miejscu pracy lub szkolenie, lub jednostka, w
której osoba pobierająca stypendium odbywa szkolenie - w stosunku do osoby pobierającej
stypendium w okresie odbywania tego stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, przygotowania
zawodowego w miejscu pracy lub szkolenia na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy
urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych;
5)
spółdzielnia produkcyjna, spółdzielnia kółek rolniczych - w stosunku do członków tych
spółdzielni oraz innych osób traktowanych na równi z członkiem spółdzielni, w rozumieniu
przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, wykonujących pracę na rzecz tych spółdzielni;
6)
podmiot, na którego rzecz wykonywana jest praca na podstawie umowy agencyjnej, umowy
zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia - w stosunku do wykonujących te umowy;
7)
osoba wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie
usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia - w stosunku do współpracujących z tą osobą;
8)
Zakład - w stosunku do prowadzących pozarolniczą działalność oraz współpracujących
przy prowadzeniu takiej działalności w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń
społecznych, a także w stosunku do wykonujących pracę na podstawie umowy uaktywniającej,
o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3;
9)
(uchylony)
10)
właściwa zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna - w stosunku do duchownych;
11)
pracodawca, u którego osoba odbywa służbę zastępczą - w stosunku do odbywających tę
służbę;
12)
Krajowa Szkoła Administracji Publicznej - w stosunku do słuchaczy tej szkoły pobierających
stypendium;
13)
pracodawca - w stosunku do osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej,
umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została
zawarta z pracodawcą, z którym osoby te pozostają w stosunku pracy;
14)
podmiot, z którym została zawarta umowa agencyjna, umowa zlecenia lub umowa o świadczenie
usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowa o dzieło - w stosunku do osób
wykonujących umowę, jeżeli w ramach takiej umowy praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy,
z którym osoby te pozostają w stosunku pracy;
15)
podmiot, w którym funkcjonariusz celny pełni służbę - w stosunku do tych funkcjonariuszy.
2.
Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, jakiemu uległ ubezpieczony będący
pracownikiem, a także stwierdzenie choroby zawodowej u pracownika następuje w trybie
określonym przepisami Kodeksu pracy.
3.
W sprawach zgłaszania i stwierdzania chorób zawodowych do ubezpieczonych wymienionych
w art. 3 ust. 3 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy.
4.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
tryb uznawania zdarzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 3, za wypadek przy pracy, kwalifikację
prawną zdarzenia, wzór karty wypadku i termin jej sporządzania, biorąc pod uwagę konieczność
zapewnienia jednolitości obowiązujących rozwiązań dotyczących ustalania okoliczności
i przyczyn tych wypadków.
