o działalności ubezpieczeniowej
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r., tekst jednolity Dz.U. 2015 poz. 1206, 378 artykułów. Nie obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I. Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa określa warunki wykonywania:
1)
działalności w zakresie ubezpieczeń osobowych i ubezpieczeń majątkowych;
2)
działalności reasekuracyjnej.
2.
Ustawa określa także zasady:
1)
wykonywania zawodu aktuariusza;
2)
sprawowania nadzoru ubezpieczeniowego;
3)
organizacji i funkcjonowania ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego.
Art. 2.
1.
Określenia użyte w ustawie oznaczają:
1)
biuro narodowe - biuro narodowe w rozumieniu ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu
Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
(Dz. U. z 2013 r. poz. 392 oraz z 2014 r. poz. 827);
1a)
cedent - zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji, który w związku z wykonywaną
działalnością ubezpieczeniową lub reasekuracyjną ceduje ryzyko na zakład reasekuracji
lub zakład ubezpieczeń wykonujący działalność reasekuracyjną;
2)
duże ryzyka - ryzyka, o których mowa w dziale II załącznika do ustawy:
a)
grupy 4-7, 11, 12,
b)
grupy 14, 15 - w przypadku gdy ubezpieczający wykonuje działalność gospodarczą lub
wolny zawód, a ryzyko wiąże się z tą działalnością,
c)
grupy 8, 9, 13, 16 - w przypadku gdy ubezpieczający przekracza co najmniej dwa z następujących
kryteriów w roku obrotowym:
-
-suma bilansowa wynosi 6,2 mln euro,
-
-obroty netto wynoszą 12,8 mln euro,
-
-średnia ilość pracowników wynosi 250 osób,
jeżeli ubezpieczający należy do grupy kapitałowej, dla której przygotowywane jest
sprawozdanie skonsolidowane w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
(Dz. U. z 2013 r. poz. 330, z późn. zm.), powyższe kryteria oceniane będą na podstawie sprawozdania skonsolidowanego;
2a)
FirmaOznaczenie, pod którym przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą. Firma powinna dostatecznie odróżniać przedsiębiorcę od innych przedsiębiorców działających na tym samym rynku.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu inwestycyjna - firmę inwestycyjną w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi,
zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi
w skład konglomeratu finansowego
(Dz. U. z 2014 r. poz. 1406), zwanej dalej „ustawą o nadzorze uzupełniającym”;
3)
główny oddział - oddział, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
(Dz. U. z 2015 r. poz. 584, 699 i 875), zakładu ubezpieczeń mającego siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim
Unii Europejskiej albo zakładu reasekuracji mającego siedzibę w państwie niebędącym
państwem członkowskim Unii Europejskiej;
3a)
instytucja kredytowa - instytucję kredytową w rozumieniu ustawy o nadzorze uzupełniającym;
4)
koasekuracja - Umowa ubezpieczeniaUmowa, w której ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego zdarzenia, a ubezpieczający zapłacić składkę. Może dotyczyć osób, mienia albo odpowiedzialności cywilnej.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, na podstawie której co najmniej dwa zakłady ubezpieczeń
działając w porozumieniu zobowiązują się do spełnienia określonego świadczenia w przypadku
zajścia, przewidzianego w umowie, zdarzenia losowego;
5)
krajowy zakład ubezpieczeń - przedsiębiorcę, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uzyskał zezwolenie na
wykonywanie działalności ubezpieczeniowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5a)
konglomerat finansowy - konglomerat finansowy w rozumieniu ustawy o nadzorze uzupełniającym;
5b)
mieszany dominujący podmiot ubezpieczeniowy - podmiot dominujący, który nie jest:
a)
zakładem ubezpieczeń,
b)
zakładem reasekuracji,
c)
dominującym podmiotem ubezpieczeniowym,
d)
dominującym podmiotem nieregulowanym w rozumieniu ustawy o nadzorze uzupełniającym
- jeżeli przynajmniej jednym z jego podmiotów zależnych jest zakład ubezpieczeń lub
zakład reasekuracji; za mieszany dominujący podmiot ubezpieczeniowy nie uważa się
Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
5c)
nadzór dodatkowy - nadzór w zakresie wynikających z przepisów prawa polskiego lub
prawa państwa członkowskiego Unii Europejskiej uprawnień i obowiązków krajowego zakładu
ubezpieczeń, krajowego zakładu reasekuracji, zagranicznego zakładu ubezpieczeń mającego
siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub zagranicznego zakładu reasekuracji
mającego siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej, który:
a)
jest podmiotem dominującym wobec innego zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji
lub posiada udział w innym zakładzie ubezpieczeń lub zakładzie reasekuracji, lub jest
w inny sposób blisko powiązany z innym zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji
lub
b)
jest podmiotem zależnym od dominującego podmiotu ubezpieczeniowego lub dominującego
podmiotu nieregulowanego w rozumieniu ustawy o nadzorze uzupełniającym, lub zakładu
ubezpieczeń mającego siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej,
lub zakładu reasekuracji mającego siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim
Unii Europejskiej, lub
c)
jest podmiotem zależnym od mieszanego dominującego podmiotu ubezpieczeniowego;
6)
oddział - oddział, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, zakładu ubezpieczeń mającego siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej
albo zakładu reasekuracji mającego siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej;
7)
organ nadzoru - Komisję Nadzoru Finansowego, o której mowa w ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym
(Dz. U. z 2015 r. poz. 614);
7a)
państwo członkowskie Unii Europejskiej umiejscowienia ryzyka - państwo członkowskie
Unii Europejskiej, w którym:
a)
znajduje się nieruchomość wraz z częściami składowymi i przynależnościami oraz znajdującym
się w niej mieniem, o ile mienie to jest objęte tą samą umową ubezpieczenia co nieruchomość,
b)
jest zarejestrowany pojazd mechaniczny, w przypadku gdy umowa ubezpieczenia dotyczy
pojazdu mechanicznego, z zastrzeżeniem lit. c,
c)
pojazd mechaniczny ma być zarejestrowany, w przypadku gdy pojazd mechaniczny został
nabyty w państwie członkowskim Unii Europejskiej innym niż to, w którym ma być zarejestrowany,
ale nie dłużej niż przez okres 30 dni od dnia objęcia pojazdu mechanicznego w posiadanie
przez jego nabywcę,
d)
została zawarta umowa ubezpieczenia, na okres nie dłuższy niż 4 miesiące, dotycząca
ubezpieczenia związanego z podróżą, niezależnie od grupy określonej w załączniku do
ustawy,
e)
ubezpieczający będący osobą fizyczną ma stałe miejsce zamieszkania,
f)
ubezpieczający będący osobą prawną ma siedzibę jednostki organizacyjnej objętej umową
ubezpieczenia;
8)
podmiot dominujący - podmiot dominujący w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
(Dz. U. z 2013 r. poz. 1382);
8a)
podmiot zależny - podmiot zależny w rozumieniu ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego
systemu obrotu oraz o spółkach publicznych;
9)
(uchylony)
10)
reprezentant do spraw roszczeń - pełnomocnik zakładu ubezpieczeń wykonującego na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej lub innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej działalność
w zakresie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych,
z wyjątkiem odpowiedzialności cywilnej przewoźnika, umocowany w państwie członkowskim
Unii Europejskiej innym niż państwo siedziby zakładu ubezpieczeń zgodnie z prawem
państwa, w którym jest ustanowiony, co najmniej do dokonywania czynności prawnych
niezbędnych do wypłaty lub odmowy wypłaty odszkodowania w imieniu i na rachunek reprezentowanego
zakładu ubezpieczeń;
10a)
rodzaje reasekuracji:
a)
reasekuracja ubezpieczeń na życie, o których mowa w dziale I załącznika do ustawy,
b)
reasekuracja pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych, o których
mowa w dziale II załącznika do ustawy;
11)
spółka publiczna - spółkę publiczną w rozumieniu ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego
systemu obrotu oraz o spółkach publicznych;
12)
ubezpieczeniowa grupa kapitałowa - grupę podmiotów, w skład której wchodzi zakład
ubezpieczeń lub zakład reasekuracji podlegający nadzorowi dodatkowemu oraz co najmniej:
a)
jeden z podmiotów, o którym mowa w pkt 5c lit. a-c, a także
b)
podmioty będące podmiotami zależnymi, podmiotami ze znaczącym udziałem kapitałowym
lub w inny sposób blisko powiązane z zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji
podlegającym nadzorowi dodatkowemu,
c)
podmioty dominujące, posiadające znaczący udział kapitałowy lub w inny sposób blisko
powiązane z zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji podlegającym nadzorowi
dodatkowemu,
d)
podmioty będące podmiotami zależnymi, podmiotami ze znaczącym udziałem kapitałowym
lub w inny sposób blisko powiązane z podmiotami, o których mowa w lit. c;
13)
ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy - w ubezpieczeniu, o którym mowa w dziale I grupa
3 załącznika do ustawy, wydzielony fundusz aktywów, stanowiący rezerwę tworzoną ze
składek ubezpieczeniowych, inwestowany w sposób określony w umowie ubezpieczenia;
13a)
dominujący podmiot ubezpieczeniowy - podmiot dominujący, niebędący dominującym podmiotem
nieregulowanym w rozumieniu ustawy o nadzorze uzupełniającym:
a)
który posiada znaczące udziały kapitałowe w podmiotach zależnych oraz
b)
którego podmiotami zależnymi są wyłącznie lub w większości zakłady ubezpieczeń lub
zakłady reasekuracji, a przynajmniej jednym z tych zakładów jest krajowy zakład ubezpieczeń
lub krajowy zakład reasekuracji lub zagraniczny zakład ubezpieczeń, który uzyskał
zezwolenie w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, lub zagraniczny zakład
reasekuracji, który uzyskał zezwolenie w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej;
13b)
znaczący udział kapitałowy - znaczący udział kapitałowy w rozumieniu ustawy o nadzorze
uzupełniającym;
14)
Urząd - Urząd Komisji Nadzoru Finansowego;
15)
zagraniczny ubezpieczeniowy fundusz gwarancyjny - podmiot, którego siedziba znajduje
się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gwarantujący zaspokojenie roszczeń
z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych w przypadku niespełnienia obowiązku ubezpieczenia lub nieustalenia sprawcy
szkody;
16)
zagraniczny zakład ubezpieczeń - przedsiębiorcę zagranicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, wykonującego działalność ubezpieczeniową;
16a)
krajowy zakład reasekuracji - przedsiębiorcę, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uzyskał zezwolenie na
wykonywanie działalności reasekuracyjnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
16b)
zagraniczny zakład reasekuracji - przedsiębiorcę zagranicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, wykonującego działalność reasekuracyjną;
17)
bliskie powiązania - bliskie powiązania w rozumieniu ustawy o nadzorze uzupełniającym;
18)
zdarzenie losowe - niezależne od woli ubezpieczającego zdarzenie przyszłe i niepewne,
którego nastąpienie powoduje uszczerbek w dobrach osobistych lub w dobrach majątkowych
albo zwiększenie potrzeb majątkowych po stronie ubezpieczającego lub innej osoby objętej
ochroną ubezpieczeniową.
2.
Ilekroć w ustawie, jest mowa o państwach członkowskich Unii Europejskiej należy przez
to rozumieć także państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu
(EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Art. 3.
1.
Przez działalność ubezpieczeniową rozumie się wykonywanie czynności ubezpieczeniowych
związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków
zdarzeń losowych.
1a.
Przez działalność reasekuracyjną rozumie się wykonywanie czynności związanych z przyjmowaniem
ryzyka cedowanego przez zakład ubezpieczeń lub przez zakład reasekuracji oraz dalsze
cedowanie przyjętego ryzyka, w szczególności:
1)
zawieranie i wykonywanie umów reasekuracji czynnej i umów retrocesji;
2)
składanie Oświadczenie woliZachowanie, które wyraża wolę wywołania skutku prawnego. Może być wyrażone wprost albo przez inne zachowanie, chyba że ustawa wymaga szczególnej formy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w sprawach roszczeń o odszkodowania lub inne świadczenia
należne z tytułu umów, o których mowa w pkt 1;
3)
ustalanie składek i prowizji należnych z tytułu zawieranych umów, o których mowa w
pkt 1;
4)
wypłacanie odszkodowań i innych świadczeń należnych z tytułu umów, o których mowa
w pkt 1;
5)
prowadzenie kontroli przestrzegania przez cedentów warunków umów, o których mowa w
pkt 1.
2.
Zakład ubezpieczeń nie może wykonywać innej działalności poza działalnością ubezpieczeniową
i bezpośrednio z nią związaną, z zastrzeżeniem ust. 2c i 8 oraz art. 26 ust. 1.
2a.
Zakład reasekuracji nie może wykonywać innej działalności poza działalnością reasekuracyjną
i czynnościami bezpośrednio z nią związanymi.
2b.
Czynnościami bezpośrednio związanymi z działalnością reasekuracyjną są w szczególności
czynności w zakresie doradztwa statystycznego, doradztwa aktuarialnego, analizy ryzyka,
badań na rzecz klientów, lokowania środków zakładu reasekuracji, a także czynności
zapobiegania powstawaniu lub zmniejszeniu skutków wypadków ubezpieczeniowych lub finansowanie
tych działań z funduszu prewencyjnego.
2c.
Zakład ubezpieczeń działający jako zakład ubezpieczeń i reasekuracji może wykonywać
również działalność, o której mowa w ust. 1a i 2b.
3.
Czynnościami ubezpieczeniowymi, o których mowa w ust. 1, są:
1)
zawieranie umów ubezpieczenia, umów gwarancji ubezpieczeniowych lub zlecanie ich zawierania
uprawnionym pośrednikom ubezpieczeniowym w rozumieniu ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym
(Dz. U. z 2014 r. poz. 1450), a także wykonywanie tych umów;
1a)
zawieranie umów reasekuracji lub zlecanie ich zawierania brokerom reasekuracyjnym
w rozumieniu ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym, a także wykonywanie tych umów, w zakresie cedowania ryzyka z umów ubezpieczenia
lub umów gwarancji ubezpieczeniowych (reasekuracja bierna);
2)
składanie oświadczeń woli w sprawach roszczeń o odszkodowania lub inne świadczenia
należne z tytułu umów, o których mowa w pkt 1 i 1a;
3)
ustalanie składek i prowizji należnych z tytułu zawieranych umów, o których mowa w
pkt 1 i 1a;
4)
ustanawianie w drodze Czynności cywilnoprawneCzynności wywołujące skutki w sferze prawa cywilnego, w szczególności umowy, oświadczenia woli i czynności rozporządzające.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu zabezpieczeń rzeczowych lub osobistych,
jeżeli są one bezpośrednio związane z zawieraniem umów, o których mowa w pkt 1 i 1a.
4.
Czynnościami ubezpieczeniowymi są również:
1)
ocena ryzyka w ubezpieczeniach osobowych i Ubezpieczenie majątkoweUbezpieczenie dotyczące interesu majątkowego, który można wyrazić w pieniądzu. Świadczenie ubezpieczyciela ma co do zasady wyrównać poniesioną szkodę, nie prowadząc do wzbogacenia ubezpieczonego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz w umowach
gwarancji ubezpieczeniowych;
2)
wypłacanie odszkodowań i innych świadczeń należnych z tytułu umów, o których mowa
w ust. 3 pkt 1 i 1a;
3)
przejmowanie i zbywanie przedmiotów lub praw nabytych przez zakład ubezpieczeń w związku
z wykonywaniem umowy ubezpieczenia lub umowy gwarancji ubezpieczeniowej;
4)
prowadzenie kontroli przestrzegania przez ubezpieczających lub ubezpieczonych, zastrzeżonych
w umowie lub w ogólnych warunkach ubezpieczeń, obowiązków i zasad bezpieczeństwa odnoszących
się do przedmiotów objętych ochroną ubezpieczeniową;
5)
prowadzenie postępowań regresowych oraz postępowań windykacyjnych związanych z wykonywaniem:
a)
umów ubezpieczenia i umów gwarancji ubezpieczeniowych,
b)
umów reasekuracji w zakresie cedowania ryzyka z umów ubezpieczenia i umów gwarancji
ubezpieczeniowych;
6)
lokowanie środków zakładu ubezpieczeń;
7)
wykonywanie innych czynności określonych w przepisach innych ustaw.
5.
Czynnościami ubezpieczeniowymi są także następujące czynności, jeżeli są wykonywane
przez zakład ubezpieczeń:
1)
ustalanie przyczyn i okoliczności zdarzeń losowych;
2)
ustalanie wysokości szkód oraz rozmiaru odszkodowań oraz innych świadczeń należnych
uprawnionym z umów ubezpieczenia lub umów gwarancji ubezpieczeniowych;
3)
ustalanie wartości przedmiotu ubezpieczenia;
4)
czynności zapobiegania powstawaniu albo zmniejszeniu skutków wypadków ubezpieczeniowych
lub finansowanie tych działań z funduszu prewencyjnego.
6.
Zakład ubezpieczeń może zlecać wykonanie czynności, o których mowa w ust. 4 pkt 1-6
oraz ust. 5, innym podmiotom. Czynności, o których mowa w ust. 4 pkt 1-6 oraz ust.
5, wykonywane przez te podmioty są traktowane jak czynności ubezpieczeniowe, w zakresie,
w jakim są wykonywane w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń.
7.
Czynności, o których mowa w ust. 4 pkt 2 i 5 oraz ust. 5 pkt 1 i 2, uważa się za czynności
ubezpieczeniowe także wtedy, gdy ich wykonywania podejmuje się zakład ubezpieczeń
na wniosek innego zakładu ubezpieczeń, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, Polskiego
Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych lub uprawnionego z tytułu umów, o których mowa
w ust. 3 pkt 1, także gdy umowy te zawarte są z innym zakładem ubezpieczeń.
8.
Zakład ubezpieczeń może bezpośrednio lub poprzez pośredników ubezpieczeniowych ustanowionych
na podstawie odrębnych przepisów:
1)
(uchylony)
2)
pośredniczyć w imieniu lub na rzecz podmiotów wykonujących czynności bankowe określone
w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
(Dz. U. z 2015 r. poz. 128 i 559), zwanej dalej „ustawą - Prawo bankowe”, przy zawieraniu umów w ramach wykonywania tych czynności, na zasadach określonych
w ustawie - Prawo bankowe;
3)
pośredniczyć w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych
lub tytułów uczestnictwa funduszy zagranicznych, funduszy inwestycyjnych otwartych
z siedzibą w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz funduszy inwestycyjnych
otwartych z siedzibą w państwach należących do OECD innych niż państwo
członkowskie Unii Europejskiej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych
(Dz. U. z 2014 r. poz. 157 oraz z 2015 r. poz. 73).
9.
Zakład ubezpieczeń może zlecić, w formie pisemnej, innym podmiotom wykonywanie czynności,
o których mowa w ust. 3 pkt 2.
10.
O zawarciu zlecenia, o którym mowa w ust. 9, zakład ubezpieczeń niezwłocznie informuje
organ nadzoru.
Art. 4.
Ustala się podział ubezpieczeń według działów, grup i rodzajów ryzyka określony w
załączniku do ustawy.
