o kształtowaniu ustroju rolnego
Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r., tekst jednolity Dz.U. 2012 poz. 803, 20 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Art. 1.
Ustawa określa zasady kształtowania ustroju rolnego państwa przez:
1)
poprawę struktury obszarowej Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu;
2)
przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych;
3)
zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby
o odpowiednich kwalifikacjach.
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
„nieruchomości rolnej” - należy przez to rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu
Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania
przestrzennego na cele inne niż rolne;
2)
„Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu” - należy przez to rozumieć gospodarstwo rolne w rozumieniu
Kodeksu cywilnego o obszarze nie mniejszym niż 1 ha użytków rolnych;
3)
„prowadzeniu działalności rolniczej” - należy przez to rozumieć prowadzenie działalności
wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji
ogrodniczej, sadowniczej i rybnej;
4)
„Agencji” - należy przez to rozumieć Agencję Nieruchomości Rolnych;
5)
„użytkach rolnych” - należy przez to rozumieć grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska
trwałe, grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami i grunty pod rowami.
Art. 3.
1.
W przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej przez osobę fizyczną lub Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu inną
niż Agencja, prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli łącznie
spełnione są następujące warunki:
1)
Umowa dzierżawyUmowa, przez którą wydzierżawiający oddaje rzecz albo prawo do używania i pobierania pożytków, a dzierżawca płaci umówiony czynsz. Różni się od najmu tym, że obejmuje również prawo pobierania pożytków.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana
co najmniej 3 lata, licząc od tej daty;
2)
nabywana nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy lub jest
dzierżawiona przez spółdzielnie produkcji rolnej.
2.
O treści Umowa sprzedażyUmowa, przez którą sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy i wydać ją kupującemu, a kupujący zapłacić cenę. Jej przedmiotem mogą być także prawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nieruchomości rolnej przez osobę, o której mowa w ust. 1,
zawiadamia się dzierżawcę tej nieruchomości, jeżeli umowa dzierżawy trwała co najmniej
3 lata od dnia jej zawarcia.
3.
Jeżeli dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu, o którym mowa w ust. 1, zawiadomienie,
o którym mowa w ust. 2, wywołuje skutki określone w przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących prawa pierwokupu.
4.
W przypadku braku uprawnionego do pierwokupu, o którym mowa w ust. 1, albo niewykonania
przez niego tego prawa, prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Agencji działającej
na rzecz Skarbu Państwa, gdy przedmiotem sprzedaży jest nieruchomość rolna o powierzchni
nie mniejszej niż 5 ha.
5.
Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się, jeżeli:
1)
nabywcą nieruchomości rolnej jest osoba bliska zbywcy w rozumieniu przepisów o gospodarce
nieruchomościami;
2)
sprzedaż dotyczy nieruchomości rolnej stanowiącej wkład gruntowy członka spółdzielni
produkcji rolnej na rzecz innego członka tej spółdzielni;
3)
nabywcą nieruchomości rolnej jest spółdzielnia produkcji rolnej - w przypadku sprzedaży
przez jej członka nieruchomości rolnej stanowiącej wkład gruntowy w tej spółdzielni;
4)
nabywcą nieruchomości rolnej jest jednostka samorządu terytorialnego.
6.
(uchylony).
7.
Prawo pierwokupu, o którym mowa w ust. 4, nie przysługuje, jeżeli w wyniku nabycia
nieruchomości rolnej następuje powiększenie gospodarstwa rodzinnego, jednak do powierzchni
nie większej niż określona w art. 5 ust. 1 pkt 2, a nabywana nieruchomość rolna jest
położona w gminie, w której ma miejsce zamieszkania nabywca, lub w gminie graniczącej
z tą gminą.
8.
Jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, wykonujący
prawo pierwokupu może, w terminie 14 dni od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu
prawa pierwokupu, wystąpić do sądu o ustalenie ceny tej nieruchomości.
9.
Sąd ustala cenę nieruchomości, o której mowa w ust. 8, przy zastosowaniu sposobów
jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.
Art. 4.
1.
Jeżeli Przeniesienie własnościPrzejście prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego z jednej osoby na inną na podstawie czynności prawnej albo zdarzenia przewidzianego w ustawie. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga umowy w formie aktu notarialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nieruchomości rolnej o powierzchni nie mniejszej niż
5 ha następuje w wyniku zawarcia umowy innej niż Umowa sprzedażyUmowa, przez którą sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy i wydać ją kupującemu, a kupujący zapłacić cenę. Jej przedmiotem mogą być także prawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, Agencja działająca
na rzecz Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu może złożyć oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatą
równowartości pieniężnej.
2.
Jeżeli równowartość pieniężna, o której mowa w ust. 1, nie wynika z treści umowy,
równowartość tę Agencja określa przy zastosowaniu sposobów ustalania wartości nieruchomości
przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.
3.
Jeżeli równowartość pieniężna, o której mowa w ust. 1, wynikająca z treści umowy rażąco
odbiega od wartości rynkowej nieruchomości rolnej, stosuje się odpowiednio art. 3
ust. 8 i 9.
4.
Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje:
1)
jeżeli w wyniku przeniesienia własności nieruchomości rolnej następuje powiększenie
gospodarstwa rodzinnego, jednak do powierzchni nie większej niż określona w art. 5
ust. 1 pkt 2;
2)
jeżeli przeniesienie własności nieruchomości rolnej następuje na rzecz:
a)
spółdzielni produkcji rolnej - w przypadku nieruchomości rolnej stanowiącej wkład
gruntowy członka tej spółdzielni,
b)
osoby bliskiej zbywcy w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami;
3)
jeżeli przeniesienie własności nieruchomości rolnej następuje w wyniku umowy z następcą,
o której mowa w art. 84 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.).
5.
Do wykonywania uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy
Kodeksu cywilnego dotyczące prawa pierwokupu.
Art. 4a.
Przepisy art. 3 i 4 stosuje się odpowiednio przy Przeniesienie własnościPrzejście prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego z jednej osoby na inną na podstawie czynności prawnej albo zdarzenia przewidzianego w ustawie. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga umowy w formie aktu notarialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, z tym że prawo pierwokupu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, przysługuje wyłącznie
dzierżawcy całego gospodarstwa rolnego.
Art. 5.
1.
Za gospodarstwo rodzinne uważa się Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu:
1)
prowadzone przez rolnika indywidualnego oraz
2)
w którym łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha.
2.
Przy ustalaniu powierzchni użytków rolnych, o której mowa w ust. 1 pkt 2, będących
przedmiotem WspółwłasnośćStan, w którym prawo własności tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Może mieć charakter ułamkowy albo łączny, zależnie od podstawy prawnej.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu uwzględnia się powierzchnię nieruchomości rolnych odpowiadających
udziałowi we współwłasności takich nieruchomości, a w przypadku współwłasności łącznej
uwzględnia się łączną powierzchnię nieruchomości rolnych stanowiących przedmiot współwłasności.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do ustalania powierzchni użytków rolnych będących
przedmiotem współposiadania samoistnego oraz współposiadania na podstawie Użytkowanie wieczystePrawo do korzystania z gruntu Skarbu Państwa albo samorządu terytorialnego przez 99 lat lub krócej, ale nie mniej niż 40 lat, za opłatą roczną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub na podstawie umowy dzierżawy.
Art. 6.
1.
Za rolnika indywidualnego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, uważa się osobę fizyczną
będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, Samoistny posiadaczOsoba, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel, choć nie musi być jej właścicielem. Posiadanie samoistne może prowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub dzierżawcą
nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza
300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w
gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących
w skład Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo.
2.
Uważa się, że osoba fizyczna:
1)
osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli:
a)
pracuje w tym gospodarstwie,
b)
podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie;
2)
posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli uzyskała:
a)
wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, średnie lub wyższe lub
b)
tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym
do prowadzenia działalności rolniczej i posiada co najmniej 3-letni Staż pracyOkresy zatrudnienia i inne okresy zaliczane przez przepisy do uprawnień pracowniczych lub ubezpieczeniowych. Ma znaczenie między innymi dla wymiaru niektórych świadczeń i uprawnień.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w rolnictwie,
lub
c)
wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w
rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe
w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie inne niż rolnicze i
posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
d)
wykształcenie podstawowe, gimnazjalne lub zasadnicze zawodowe inne niż rolnicze i
posiada co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie.
3.
Za staż pracy, o którym mowa w ust. 2, uznaje się okres, w którym osoba fizyczna:
1)
podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników lub
2)
prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o obszarze nie mniejszym niż
1 ha stanowiącym jej własność, przedmiot użytkowania wieczystego, przedmiot samoistnego
posiadania lub dzierżawy, lub
3)
była zatrudniona w gospodarstwie rolnym na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej
umowy o pracę, wykonując pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej, lub
4)
wykonywała pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej w charakterze członka
spółdzielni produkcji rolnej, lub
5)
odbyła staż, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach
rynku pracy
(Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.), obejmujący wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.
4.
Przy ustalaniu powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 5 ust. 2 i 3.
Art. 7.
1.
Dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu jest oświadczenie
prowadzącego to gospodarstwo, poświadczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
2.
(uchylony).
3.
(uchylony).
4.
Dowodem potwierdzającym zamieszkanie jest dokument określający zameldowanie na pobyt
stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
4.
Dowodem potwierdzającym zamieszkanie jest zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały.
5.
Dowodem potwierdzającym spełnienie warunku określonego:
1)
w art. 5 ust. 1 pkt 1 w zakresie dotyczącym powierzchni użytków rolnych jest oświadczenie
nabywcy albo uprawnionego do pierwokupu;
2)
w art. 5 ust. 1 pkt 2 jest oświadczenie nabywcy albo uprawnionego do pierwokupu, poświadczone
przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
6.
Przy zawieraniu umowy, w wyniku której następuje Przeniesienie własnościPrzejście prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego z jednej osoby na inną na podstawie czynności prawnej albo zdarzenia przewidzianego w ustawie. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga umowy w formie aktu notarialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nieruchomości
rolnej, nabywca jest obowiązany do przedłożenia dowodów, o których mowa w ust. 1,
4, 5 i 9 oraz przepisach wydanych na podstawie ust. 8 pkt 5, albo złożenia oświadczenia,
że nie spełnia warunków określonych w art. 5 i 6. W oświadczeniu tym należy podać
łączną powierzchnię i miejsce położenia nieruchomości rolnych, których nabywca jest
właścicielem, użytkownikiem wieczystym, dzierżawcą lub Samoistny posiadaczOsoba, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel, choć nie musi być jej właścicielem. Posiadanie samoistne może prowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
7.
Dowody, o których mowa w ust. 1, 4, 5 i 9, w przepisach wydanych na podstawie ust.
8 pkt 5, oraz oświadczenie, o którym mowa w ust. 6, stanowią załączniki do umowy,
w wyniku której następuje przeniesienie własności nieruchomości rolnej.
8.
Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia:
1)
wykaz kierunków studiów wyższych, których ukończenie uznaje się za posiadanie wykształcenia
wyższego rolniczego,
2)
wykaz zawodów, których posiadanie uznaje się za wykształcenie średnie rolnicze lub
wykształcenie zasadnicze zawodowe rolnicze,
3)
zagadnienia objęte zakresem studiów podyplomowych, ze względu na które uznaje się
te studia za studia podyplomowe, których zakres jest związany z rolnictwem,
4)
wykaz tytułów kwalifikacyjnych, tytułów zawodowych oraz tytułów zawodowych mistrza
w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej,
5)
rodzaje dowodów potwierdzających posiadanie kwalifikacji rolniczych, o których mowa
w art. 6 ust. 2 pkt 2
- mając na względzie wykonywanie działalności rolniczej przez osoby posiadające kwalifikacje
rolnicze.
9.
Dowodem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji rolniczych mogą być również odpowiednie
dokumenty wydane przez właściwe organy lub instytucje państw członkowskich Europejskiego
Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej.
Art. 8.
1.
Nieruchomości rolne nabyte na podstawie art. 3 ust. 4 i art. 4 wchodzą w skład Zasobu
Własności Rolnej Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
2.
Nieruchomość, o której mowa w ust. 1, znajdująca się w dniu wejścia w skład Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa we władaniu innych osób na podstawie umów, pozostaje
nadal we władaniu tych osób na dotychczasowych warunkach, do chwili zawarcia z Agencją
nowych umów.
3.
Jeżeli nowe umowy nie zostaną zawarte w terminie roku od dnia wejścia nieruchomości
w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, dotychczasowe umowy wygasają.
Art. 9.
1.
Czynność prawnaDziałanie, przez które ktoś świadomie wywołuje skutki prawne, przede wszystkim przez złożenie oświadczenia woli, np. zawarcie umowy, sporządzenie testamentu albo wypowiedzenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu dokonana niezgodnie z przepisami ustawy lub bez zawiadomienia uprawnionego
do prawa pierwokupu lub bez zawiadomienia Agencji, w przypadku określonym w art. 4
ust. 1, jest nieważna.
2.
Z powództwem o stwierdzenie Nieważność czynności prawnejStan, w którym czynność prawna nie wywołuje zamierzonych skutków od chwili jej dokonania, na przykład z powodu sprzeczności z ustawą. Co do zasady nieważność jest uwzględniana z urzędu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu z przyczyn, o których mowa
w ust. 1, oprócz osób mających w tym Interes prawnyObiektywna potrzeba uzyskania ochrony prawnej, wynikająca z przepisów prawa, a nie tylko z faktycznej korzyści. Jest warunkiem m.in. powództwa o ustalenie i udziału w postępowaniu administracyjnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu może wystąpić Agencja.
Art. 18.
1.
Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o „Agencji Własności Rolnej Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu”, należy przez to rozumieć Agencję Nieruchomości Rolnych.
2.
Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy Agencja Nieruchomości Rolnych staje się
następcą prawnym Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Art. 19.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 7 ust. 3, który wchodzi w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą
Polską członkostwa w Unii Europejskiej.