o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r., tekst jednolity Dz.U. 2014 poz. 1118, 86 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Dział I. Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa reguluje zasady:
1)
prowadzenia działalności pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe w sferze
zadań publicznych oraz współpracy organów administracji publicznej z organizacjami
pozarządowymi;
2)
uzyskiwania przez organizacje pozarządowe statusu organizacji pożytku publicznego
oraz funkcjonowania organizacji pożytku publicznego;
3)
sprawowania nadzoru nad prowadzeniem działalności pożytku publicznego;
4)
tworzenia i funkcjonowania rad działalności pożytku publicznego.
2.
Ustawa reguluje również warunki wykonywania świadczeń przez wolontariuszy oraz korzystania
z tych świadczeń.
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
dotacji - rozumie się przez to dotację w rozumieniu art. 127 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 221 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych
(Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.);
2)
„środkach publicznych” - rozumie się przez to środki publiczne, o których mowa w ustawie o finansach publicznych, przeznaczone na wydatki publiczne w rozumieniu tej ustawy;
3)
wolontariuszu - rozumie się przez to osobę fizyczną, która ochotniczo i bez wynagrodzenia
wykonuje świadczenia na zasadach określonych w ustawie;
4)
inicjatywie lokalnej - rozumie się przez to formę współpracy jednostek samorządu terytorialnego
z ich mieszkańcami, w celu wspólnego realizowania zadania publicznego na rzecz społeczności
lokalnej.
Art. 3.
1.
Działalnością pożytku publicznego jest działalność społecznie użyteczna, prowadzona
przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych określonych w ustawie.
2.
Organizacjami pozarządowymi są:
1)
niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych,
2)
niedziałające w celu osiągnięcia zysku
- Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym
odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem
ust. 4.
3.
Działalność pożytku publicznego może być prowadzona także przez:
1)
osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku
Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do
innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania,
jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego;
2)
stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego;
3)
spółdzielnie socjalne;
4)
Spółka akcyjnaSpółka kapitałowa, której kapitał zakładowy dzieli się na akcje, a wspólnicy co do zasady nie odpowiadają za jej zobowiązania. Spółka nabywa osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka kapitałowa mająca osobowość prawną, w której wspólnicy co do zasady nie odpowiadają za jej zobowiązania. Za zobowiązania odpowiada przede wszystkim spółka własnym majątkiem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz kluby sportowe będące
spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie
(Dz. U. z 2014 r. poz. 715), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na
realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich
udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.
3a.
Przepisów art. 19b-41i nie stosuje się do spółdzielni socjalnych.
4.
Przepisów działu II nie stosuje się do:
1)
partii politycznych;
2)
związków zawodowych i organizacji pracodawców;
3)
samorządów zawodowych;
4)
(uchylony);
5)
fundacji utworzonych przez partie polityczne;
6)
(uchylony).
5.
Przepisów rozdziału 2 działu II nie stosuje się do zlecania realizacji zadań w zakresie
opieki nad Polonią i Polakami za granicą finansowanych ze środków budżetu państwa
w części, której dysponentem jest Szef Kancelarii Senatu.
6.
(uchylony).
Art. 4.
1.
Sfera zadań publicznych, o której mowa w art. 3 ust. 1, obejmuje zadania w zakresie:
1)
pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz
wyrównywania szans tych rodzin i osób;
1a)
wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
2)
działalności na rzecz integracji i reintegracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych
wykluczeniem społecznym;
3)
działalności charytatywnej;
4)
podtrzymywania i upowszechniania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz
rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
5)
działalności na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego;
6)
ochrony i promocji zdrowia;
7)
działalności na rzecz osób niepełnosprawnych;
8)
promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych
zwolnieniem z pracy;
9)
działalności na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn;
10)
działalności na rzecz osób w wieku emerytalnym;
11)
działalności wspomagającej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości;
12)
działalności wspomagającej rozwój techniki, wynalazczości i innowacyjności oraz rozpowszechnianie
i wdrażanie nowych rozwiązań technicznych w praktyce gospodarczej;
13)
działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych;
14)
nauki, szkolnictwa wyższego, edukacji, oświaty i wychowania;
15)
wypoczynku dzieci i młodzieży;
16)
kultury, sztuki, Ochrona dóbr kulturyDziałania prawne i faktyczne służące zachowaniu zabytków oraz innych dóbr ważnych dla dziedzictwa kulturowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i dziedzictwa narodowego;
17)
wspierania i upowszechniania kultury fizycznej;
18)
ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego;
19)
turystyki i krajoznawstwa;
20)
porządku i bezpieczeństwa publicznego;
21)
obronności państwa i działalności Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
22)
upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także
działań wspomagających rozwój demokracji;
23)
ratownictwa i ochrony ludności;
24)
pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju
i za granicą;
25)
upowszechniania i ochrony praw konsumentów;
26)
działalności na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy
między społeczeństwami;
27)
promocji i organizacji wolontariatu;
28)
pomocy Polonii i Polakom za granicą;
29)
działalności na rzecz kombatantów i osób represjonowanych;
30)
promocji Rzeczypospolitej Polskiej za granicą;
31)
działalności na rzecz rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa, upowszechniania i ochrony
praw dziecka;
32)
przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom społecznym;
33)
działalności na rzecz organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art.
3 ust. 3, w zakresie określonym w pkt 1-32.
2.
Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, zadania w zakresie innym niż
wymienione w ust. 1 jako należące do sfery zadań publicznych, kierując się ich szczególną
społeczną użytecznością oraz możliwością ich wykonywania przez podmioty, o których
mowa w art. 5 ust. 1, w sposób zapewniający wystarczające zaspokajanie potrzeb społecznych.
Art. 5.
1.
Organy administracji publicznej prowadzą działalność w sferze zadań publicznych, o
której mowa w art. 4, we współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami
wymienionymi w art. 3 ust. 3, prowadzącymi, odpowiednio do terytorialnego zakresu
działania organów administracji publicznej, działalność pożytku publicznego w zakresie
odpowiadającym zadaniom tych organów.
2.
Współpraca, o której mowa w ust. 1, odbywa się w szczególności w formach:
1)
zlecania organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 realizacji
zadań publicznych na zasadach określonych w ustawie;
2)
wzajemnego informowania się o planowanych kierunkach działalności;
3)
konsultowania z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3
ust. 3 projektów aktów normatywnych w dziedzinach dotyczących działalności statutowej
tych organizacji;
4)
konsultowania projektów aktów normatywnych dotyczących sfery zadań publicznych, o
której mowa w art. 4, z radami działalności pożytku publicznego, w przypadku ich utworzenia
przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego;
5)
tworzenia wspólnych zespołów o charakterze doradczym i inicjatywnym, złożonych z przedstawicieli
organizacji pozarządowych, podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 oraz przedstawicieli
właściwych organów administracji publicznej;
6)
umowy o wykonanie inicjatywy lokalnej na zasadach określonych w ustawie;
7)
umów partnerstwa określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
(Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.).
3.
Współpraca, o której mowa w ust. 1, odbywa się na zasadach: pomocniczości, suwerenności
stron, partnerstwa, efektywności, Uczciwa konkurencjaRywalizacja gospodarcza prowadzona zgodnie z prawem i dobrymi obyczajami, bez działań zagrażających lub naruszających interes innego przedsiębiorcy albo klienta.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i jawności.
4.
Zlecanie realizacji zadań publicznych, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, jako zadań zleconych
w rozumieniu art. 127 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 151 ust. 1 oraz art. 221 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych, może mieć formy:
1)
powierzania wykonywania zadań publicznych, wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie
ich realizacji, lub
2)
wspierania wykonywania zadań publicznych, wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie
ich realizacji.
5.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa, w drodze uchwały, szczegółowy
sposób konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami pozarządowymi
i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 projektów aktów Prawo miejscowePrzepisy wydawane przez upoważnione organy samorządu terytorialnego albo administracji rządowej, obowiązujące na obszarze działania tych organów. Mogą wiązać powszechnie tylko na obszarze właściwości organu, który je ustanowił.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w dziedzinach
dotyczących działalności statutowej tych organizacji.
6.
Organ administracji publicznej może po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi
i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 tworzyć i prowadzić jednostki organizacyjne,
których celem jest działalność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 33.
7.
Podmiotem prowadzącym jednostkę, o której mowa w ust. 6, może być także organizacja
pozarządowa oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3.
8.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą udzielać pożyczek, gwarancji, PoręczenieUmowa, przez którą poręczyciel zobowiązuje się wobec wierzyciela wykonać zobowiązanie, gdy nie wykona go dłużnik. Oświadczenie poręczyciela wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu organizacjom
pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3, na realizację zadań w sferze
pożytku publicznego, na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Art. 5a.
1.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala, po konsultacjach z organizacjami
pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, przeprowadzonych w sposób
określony w art. 5 ust. 5, roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi
oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3. Roczny program współpracy jest uchwalany
do dnia 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu.
2.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może uchwalić, w sposób określony
w ust. 1, wieloletni program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami
wymienionymi w art. 3 ust. 3.
3.
Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, nie później niż do dnia 30 kwietnia
każdego roku, jest obowiązany przedłożyć organowi stanowiącemu jednostki samorządu
terytorialnego oraz opublikować w Biuletynie Informacja publicznaInformacja o sprawach publicznych, w szczególności o działalności władz publicznych i gospodarowaniu majątkiem publicznym. Co do zasady podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu sprawozdanie z
realizacji programu współpracy za rok poprzedni.
4.
Program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art.
3 ust. 3 zawiera w szczególności:
1)
cel główny i cele szczegółowe programu;
2)
zasady współpracy;
3)
zakres przedmiotowy;
4)
formy współpracy, o których mowa w art. 5 ust. 2;
5)
priorytetowe zadania publiczne;
6)
okres realizacji programu;
7)
sposób realizacji programu;
8)
wysokość środków planowanych na realizację programu;
9)
sposób oceny realizacji programu;
10)
informację o sposobie tworzenia programu oraz o przebiegu konsultacji;
11)
tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych
konkursach ofert.
Art. 5b.
1.
Organ administracji rządowej może, w drodze zarządzenia, przyjąć, po konsultacjach
z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, program
współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust.
3 na okres od roku do 5 lat.
2.
Przepisy art. 5a ust. 1 zdanie 2 i ust. 4 stosuje się odpowiednio.
3.
Organ administracji rządowej nie później niż do dnia 30 kwietnia każdego roku ogłasza
w Biuletynie Informacja publicznaInformacja o sprawach publicznych, w szczególności o działalności władz publicznych i gospodarowaniu majątkiem publicznym. Co do zasady podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu sprawozdanie z realizacji programu współpracy za
rok poprzedni.
Art. 5c.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, po zasięgnięciu opinii Rady
Działalności Pożytku Publicznego, zwanej dalej „Radą”, może opracować resortowe oraz
rządowe programy wspierania rozwoju organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych
w art. 3 ust. 3 oraz finansowo wspierać te programy, w szczególności w trybie, o którym
mowa w art. 11.
