Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy, Dz.U. 2008 nr 220 poz. 1431, 10 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Art. 1.
W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
(Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 8 § 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika
urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 41 § 1, duchowny przekazuje do urzędu stanu cywilnego przed upływem pięciu dni od dnia
zawarcia małżeństwa; nadanie jako przesyłki poleconej w polskiej placówce pocztowej
operatora publicznego jest równoznaczne z przekazaniem do urzędu stanu cywilnego.
Jeżeli zachowanie tego terminu nie jest możliwe z powodu Siła wyższaZdarzenie zewnętrzne, którego nie można przewidzieć ani mu zapobiec, np. klęska żywiołowa. W wielu przepisach wyłącza odpowiedzialność za szkodę.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, bieg terminu
ulega zawieszeniu przez czas trwania przeszkody. Przy obliczaniu biegu terminu nie
uwzględnia się dni uznanych ustawowo za wolne od pracy.
”
;
2)
uchyla się art. 26;
3)
w art. 58:
a)
§ 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o Władza rodzicielskaOgół praw i obowiązków rodziców wobec dziecka, służących pieczy nad jego osobą i majątkiem oraz jego wychowaniu. Powinna być wykonywana zgodnie z dobrem dziecka.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nad wspólnym małoletnim
dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej
wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania
dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej
i utrzymywaniu Kontakty z dzieckiemPrawo i obowiązek rodziców oraz dziecka do utrzymywania osobistej relacji, niezależnie od władzy rodzicielskiej. Kontakty mogą obejmować spotkania, rozmowy i komunikację na odległość.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem
dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga
innego rozstrzygnięcia.
”
,
b)
po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:
„
§ 1a.
Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając
władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby
dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek,
jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie,
że będą współdziałać w sprawach dziecka.
”
;
4)
tytułowi II nadaje się tytuł: „Pokrewieństwo i powinowactwo”;
5)
w tytule II dotychczasową treść działu I oznacza się jako dział Ia i po wyrazach „Tytuł II. Pokrewieństwo i powinowactwo” dodaje się dział I w brzmieniu:
„
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 617.
§ 1.
Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w
linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii
prostej.
§ 2.
Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało
pokrewieństwo.
Art. 618.
§ 1.
Z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Trwa
ono mimo ustania małżeństwa.
§ 2.
Linię i stopień powinowactwa określa się według linii i stopnia pokrewieństwa.
”
;
6)
w tytule II w dziale Ia rozdział I otrzymuje brzmienie:
„
Rozdział I
Pochodzenie dziecka
Oddział 1
Macierzyństwo
Art. 619.
Matką dziecka jest kobieta, która je urodziła.
Art. 6110.
§ 1.
Jeżeli sporządzono akt urodzenia dziecka nieznanych rodziców albo macierzyństwo kobiety
wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka zostało zaprzeczone, można żądać
ustalenia macierzyństwa.
§ 2.
Powództwo o ustalenie macierzyństwa wytacza dziecko przeciwko matce, a jeżeli matka
nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.
§ 3.
Matka wytacza powództwo o ustalenie macierzyństwa przeciwko dziecku.
Art. 6111.
Matka nie może wytoczyć powództwa o ustalenie macierzyństwa po osiągnięciu przez dziecko
pełnoletności.
Art. 6112.
§ 1.
Jeżeli w akcie urodzenia jest wpisana jako matka kobieta, która dziecka nie urodziła,
można żądać zaprzeczenia macierzyństwa.
§ 2.
Powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa dziecko wytacza przeciwko kobiecie wpisanej
w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, a jeżeli kobieta ta nie żyje - przeciwko
kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.
§ 3.
Matka wytacza powództwo przeciwko kobiecie wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako
jego matka i przeciwko dziecku, a jeżeli kobieta ta nie żyje - przeciwko dziecku.
§ 4.
Kobieta wpisana w akcie urodzenia dziecka jako jego matka wytacza powództwo przeciwko
dziecku.
§ 5.
Mężczyzna, którego ojcostwo zostało ustalone z uwzględnieniem macierzyństwa kobiety
wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, wytacza powództwo przeciwko dziecku
i tej kobiecie, a jeżeli ona nie żyje - przeciwko dziecku.
Art. 6113.
§ 1.
Matka albo kobieta wpisana w akcie urodzenia dziecka jako jego matka może wytoczyć
powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia sporządzenia
aktu urodzenia dziecka.
§ 2.
Mężczyzna, którego ojcostwo zostało ustalone z uwzględnieniem macierzyństwa kobiety
wpisanej w akcie urodzenia dziecka jako jego matka, może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie
macierzyństwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że kobieta
wpisana w akcie urodzenia dziecka nie jest matką dziecka, nie później jednak niż do
osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.
§ 3.
Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.
Art. 6114.
§ 1.
Dziecko może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa w ciągu trzech lat od
osiągnięcia pełnoletności.
§ 2.
Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.
Art. 6115.
Ustalenie i zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jednakże
w razie śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo, ustalenia macierzyństwa mogą dochodzić
jego zstępni.
Art. 6116.
Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa może wytoczyć także prokurator,
jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego; wytoczenie powództwa
o zaprzeczenie macierzyństwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.
Oddział 2
Ojcostwo
Art. 62.
§ 1.
Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu
dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki.
Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni
od orzeczenia separacji.
§ 2.
Jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia
małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi
ono od drugiego męża.
§ 3.
Domniemania powyższe mogą być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.
Art. 63.
Mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy
od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak
niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.
Art. 64.
§ 1.
Jeżeli mąż matki został całkowicie ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej
lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych, na które zapadł w ciągu terminu do wytoczenia
powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, powództwo może wytoczyć jego przedstawiciel ustawowy.
Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia ustanowienia
przedstawiciela ustawowego, a jeżeli przedstawiciel powziął wiadomość o urodzeniu
się dziecka dopiero później - sześć miesięcy od dnia, w którym tę wiadomość powziął.
§ 2.
Jeżeli przedstawiciel ustawowy męża całkowicie ubezwłasnowolnionego nie wytoczył powództwa
o zaprzeczenie ojcostwa, mąż może wytoczyć powództwo po uchyleniu ubezwłasnowolnienia.
Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia uchylenia
ubezwłasnowolnienia, a jeżeli mąż powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero
później - sześć miesięcy od dnia, w którym tę wiadomość powziął.
Art. 65.
Jeżeli mąż matki zapadł na chorobę psychiczną lub innego rodzaju zaburzenia psychiczne
w ciągu terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa i mimo istnienia podstaw
do ubezwłasnowolnienia całkowitego nie został ubezwłasnowolniony, może on wytoczyć
powództwo w ciągu sześciu miesięcy od ustania choroby lub zaburzeń, a gdy powziął
wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero później - w ciągu sześciu miesięcy od dnia,
w którym tę wiadomość powziął.
Art. 66.
Mąż matki powinien wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i
matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.
Art. 67.
Zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka.
Art. 68.
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie
zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.
Art. 69.
§ 1.
Matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy
od urodzenia dziecka.
§ 2.
Matka powinna wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko mężowi i dziecku,
a jeżeli mąż nie żyje - przeciwko dziecku.
§ 3.
Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.
Art. 70.
§ 1.
Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa
męża swojej matki, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.
§ 2.
Dziecko powinno wytoczyć powództwo przeciwko mężowi swojej matki i matce, a jeżeli
matka nie żyje - przeciwko jej mężowi. Jeżeli mąż matki nie żyje, powództwo powinno
być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.
§ 3.
Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.
Art. 71.
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.
Art. 72.
§ 1.
Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie
takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie ojcostwa
albo na mocy orzeczenia sądu.
§ 2.
Uznanie ojcostwa nie może nastąpić, jeżeli toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa.
Art. 73.
§ 1.
Uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy
przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka
potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny,
że ojcem dziecka jest ten mężczyzna.
§ 2.
Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym złożyć oświadczenia
konieczne do uznania ojcostwa przepisy regulujące obowiązki i prawa wynikające z uznania,
przepisy o nazwisku dziecka oraz różnicę pomiędzy uznaniem ojcostwa a przysposobieniem
dziecka.
§ 3.
Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania
ojcostwa, jeżeli uznanie jest niedopuszczalne albo gdy powziął wątpliwość co do pochodzenia
dziecka.
§ 4.
Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym, a za granicą również
przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula, jeżeli
uznanie dotyczy dziecka, którego oboje rodzice albo jedno z nich są obywatelami polskimi.
Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio.
Art. 74.
§ 1.
W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki dziecka lub mężczyzny,
od którego dziecko pochodzi, oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może zostać
zaprotokołowane przez notariusza albo złożone do protokołu wobec wójta (burmistrza,
prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy.
Przepisy art. 73 § 1-3 stosuje się odpowiednio.
§ 2.
Protokół podpisuje osoba, która przyjęła oświadczenie, oraz osoba, która je złożyła,
chyba że nie może ona go podpisać. Przyczynę braku podpisu należy podać w protokole.
§ 3.
Protokół zawierający oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa powinien być niezwłocznie
przekazany do urzędu stanu cywilnego właściwego do sporządzenia aktu urodzenia dziecka.
Art. 75.
§ 1.
Można uznać ojcostwo przed urodzeniem się dziecka już poczętego.
§ 2.
Jeżeli dziecko urodziło się po zawarciu przez matkę małżeństwa z innym mężczyzną niż
ten, który uznał ojcostwo, przepisu art. 62 nie stosuje się.
Art. 76.
§ 1.
Uznanie ojcostwa nie może nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.
§ 2.
Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, uznanie ojcostwa może nastąpić
w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym mężczyzna składający oświadczenie o uznaniu
dowiedział się o śmierci dziecka, nie później jednak niż do dnia, w którym dziecko
osiągnęłoby pełnoletność.
Art. 77.
§ 1.
Oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może złożyć osoba, która ukończyła szesnaście
lat i nie istnieją podstawy do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.
§ 2.
Osoba, o której mowa w § 1, jeżeli nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych,
może złożyć oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa tylko przed sądem opiekuńczym.
Art. 78.
§ 1.
Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności
uznania w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od
niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego
bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka.
§ 2.
Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.
Art. 79.
Przepisy o ustaleniu bezskuteczności uznania ojcostwa stosuje się odpowiednio do matki
dziecka, która potwierdziła ojcostwo.
Art. 80.
Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania
ojcostwa nie może być wytoczone ani przez matkę dziecka, ani przez mężczyznę, który
uznał ojcostwo.
Art. 81.
§ 1.
Dziecko może żądać ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa, jeżeli uznający mężczyzna
nie jest jego ojcem.
§ 2.
Z żądaniem tym dziecko może wystąpić po dojściu do pełnoletności, nie później jednak
niż w ciągu trzech lat od jej osiągnięcia.
§ 3.
Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio.
Art. 82.
§ 1.
Mężczyzna, który uznał ojcostwo, wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania
przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.
§ 2.
Matka wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko dziecku
i mężczyźnie, który uznał ojcostwo, a jeżeli mężczyzna ten nie żyje - przeciwko dziecku.
§ 3.
Dziecko wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko mężczyźnie,
który uznał ojcostwo i przeciwko matce, a gdy matka nie żyje - tylko przeciwko temu
mężczyźnie. Jeżeli mężczyzna ten nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko
kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.
Art. 83.
§ 1.
Po śmierci dziecka ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne.
§ 2.
Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, stosuje się odpowiednio przepisy
art. 82 § 1 i 2, przy czym powództwo powinno być wytoczone nie później niż do dnia,
w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność, przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez
sąd opiekuńczy na miejsce dziecka.
Art. 84.
§ 1.
Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec
dziecka. Jednakże matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z takim żądaniem po
śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.
§ 2.
Dziecko albo matka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu,
a gdy ten nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.
§ 3.
Domniemany ojciec dziecka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko dziecku
i matce, a gdy matka nie żyje - przeciwko dziecku.
§ 4.
W razie śmierci dziecka, które było powodem w sprawie o ustalenie ojcostwa, ustalenia
mogą dochodzić jego zstępni.
Art. 85.
§ 1.
Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej
niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem
się dziecka.
§ 2.
Okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą
do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego
mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.
Art. 86.
Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania
ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona
interesu społecznego; wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie
bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli
uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo
o ustalenie bezskuteczności uznania.
”
;
7)
art. 87-89 otrzymują brzmienie:
„
Art. 87.
Rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się.
Art. 88.
§ 1.
Dziecko, co do którego istnieje domniemanie, że pochodzi od męża matki, nosi nazwisko
będące nazwiskiem obojga małżonków. Jeżeli małżonkowie mają różne nazwiska, dziecko
nosi nazwisko wskazane w ich zgodnych oświadczeniach. Małżonkowie mogą wskazać nazwisko
jednego z nich albo nazwisko utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem
ojca dziecka.
§ 2.
Oświadczenia w sprawie nazwiska dziecka są składane jednocześnie z oświadczeniami
o nazwiskach, które będą nosić małżonkowie. Jeżeli małżonkowie nie złożyli zgodnych
oświadczeń w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko składające się z nazwiska
matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.
§ 3.
Przy sporządzeniu aktu urodzenia pierwszego wspólnego dziecka małżonkowie mogą złożyć
przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne oświadczenia o zmianie wskazanego
przez nich nazwiska dziecka albo oświadczenia, o których mowa w § 1, jeżeli nazwisko
dziecka nie zostało przez nich wskazane.
§ 4.
Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do nazwiska dziecka, którego rodzice zawarli
małżeństwo po urodzeniu się dziecka. Do zmiany nazwiska dziecka, którego rodzice zawarli
małżeństwo po ukończeniu przez dziecko trzynastu lat, jest potrzebna jego zgoda.
Art. 89.
§ 1.
Jeżeli ojcostwo zostało ustalone przez uznanie, dziecko nosi nazwisko wskazane w zgodnych
oświadczeniach rodziców, składanych jednocześnie z oświadczeniami koniecznymi do uznania
ojcostwa. Rodzice mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko utworzone przez
połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka. Jeżeli rodzice nie złożyli zgodnych
oświadczeń w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko składające się z nazwiska
matki i dołączonego do niego nazwiska ojca. Do zmiany nazwiska dziecka, które w chwili
uznania już ukończyło trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda.
§ 2.
W razie sądowego ustalenia ojcostwa sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalającym
ojcostwo, stosując odpowiednio przepisy § 1. Jeżeli dziecko ukończyło trzynaście lat,
do zmiany nazwiska jest potrzebna jego zgoda.
§ 3.
Jeżeli ojcostwa nie ustalono, dziecko nosi nazwisko matki.
§ 4.
Dziecku nieznanych rodziców nazwisko nadaje sąd opiekuńczy.
”
;
8)
po art. 89 dodaje się art. 891 w brzmieniu:
„
Art. 891.
Dzieci pochodzące od tych samych rodziców noszą takie samo nazwisko, z zastrzeżeniem
przepisów, które do zmiany nazwiska dziecka wymagają jego zgody.
”
;
9)
art. 90 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 90.
§ 1.
Jeżeli matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, który nie jest ojcem
tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne
oświadczenia, że dziecko będzie nosić takie samo nazwisko, jakie zgodnie z art. 88
nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko. Do zmiany nazwiska dziecka, które ukończyło
trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda.
§ 2.
Nadanie dziecku nazwiska, o którym mowa w § 1, nie jest dopuszczalne, jeżeli nosi
ono nazwisko ojca albo nazwisko utworzone na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców
dziecka przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka.
§ 3.
Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio, gdy ojciec małoletniego dziecka zawarł małżeństwo
z kobietą, która nie jest matką tego dziecka.
”
;
10)
po art. 90 dodaje się art. 901 w brzmieniu:
„
Art. 901.
Nazwisko dziecka utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka
albo przez połączenie nazwiska jednego z rodziców z nazwiskiem jego małżonka, od którego
dziecko nie pochodzi, nie może składać się z więcej niż dwóch członów; w skład nazwiska
dziecka wchodzą pierwsze człony nazwisk podlegających połączeniu, chyba że w wyniku
połączenia powstałoby nazwisko, którego człony są jednakowe.
”
;
11)
w art. 93 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka może
orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub
obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109-111 stosuje się odpowiednio.
”
;
12)
w art. 94 uchyla się § 2;
13)
w art. 95:
a)
§ 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
§ 1.
Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania
pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego
godności i praw.
§ 2.
Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach,
w których może samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno
wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra.
”
,
b)
po § 3 dodaje się § 4 w brzmieniu:
„
§ 4.
Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku
dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości
dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.
”
;
14)
w art. 96 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:
„
§ 2.
Rodzice, którzy nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych uczestniczą w sprawowaniu
bieżącej pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy ze
względu na dobro dziecka postanowi inaczej.
”
;
15)
art. 100 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 100.
§ 1.
Sąd opiekuńczy i inne organy władzy publicznej są obowiązane udzielać pomocy rodzicom,
jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej. W szczególności
każde z rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka od osoby
nieuprawnionej, a także zwrócić się do sądu opiekuńczego lub innego właściwego organu
władzy publicznej o zapewnienie dziecku pieczy zastępczej.
§ 2.
W wypadkach, o których mowa w § 1, sąd opiekuńczy lub inne organy władzy publicznej
zawiadamiają jednostkę organizacyjną pomocy społecznej o potrzebie udzielenia rodzinie
dziecka odpowiedniej pomocy. Jednostka organizacyjna pomocy społecznej jest obowiązana
informować sąd o rodzajach udzielanej pomocy i jej rezultatach
”
;
16)
art. 104 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 104.
§ 1.
Sąd opiekuńczy może nakazać rodzicom, żeby sporządzili inwentarz majątku dziecka i
przedstawili go sądowi oraz zawiadamiali sąd o ważniejszych zmianach w stanie tego
majątku, w szczególności o nabyciu przez dziecko przedmiotów majątkowych o znacznej
wartości.
§ 2.
Sąd opiekuńczy może w uzasadnionych wypadkach ustalić wartość rozporządzeń dotyczących
ruchomości, pieniędzy i papierów wartościowych, których dziecko lub rodzice mogą dokonywać
każdego roku bez zezwolenia sądu opiekuńczego, z zastrzeżeniem art. 103.
”
;
17)
art. 106 i 107 otrzymują brzmienie:
„
Art. 106.
Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy może zmienić orzeczenie o władzy
rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania zawarte w wyroku orzekającym rozwód, separację
bądź unieważnienie małżeństwa, albo ustalającym pochodzenie dziecka.
Art. 107.
§ 1.
Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd
opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania.
§ 2.
Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając
władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby
dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili
zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej
i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać
w sprawach dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka
wymaga innego rozstrzygnięcia.
”
;
18)
w art. 109:
a)
w § 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania lub skierować rodziców
do placówek albo specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących
rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania
wydanych zarządzeń,
”
,
b)
§ 4 otrzymuje brzmienie:
„
§ 4.
W wypadku, o którym mowa w § 2 pkt 5, sąd opiekuńczy zawiadamia o wydaniu orzeczenia
właściwą jednostkę organizacyjną pomocy społecznej, która udziela rodzinie dziecka
odpowiedniej pomocy i składa sądowi opiekuńczemu sprawozdania dotyczące sytuacji rodziny
i udzielanej pomocy, w terminach określonych przez sąd, a także współpracuje z kuratorem
sądowym. Sąd opiekuńczy, ze względu na okoliczności uzasadniające umieszczenie małoletniego
w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej, może także ustanowić
nadzór kuratora sądowego nad sposobem wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim.
”
;
19)
art. 112 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 112.
Pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może być orzeczone także w wyroku
orzekającym rozwód, separację albo unieważnienie małżeństwa.
”
;
20)
art. 1121 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1121.
§ 1.
Obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad osobą dziecka umieszczonego w rodzinie
zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jego wychowania i reprezentowania
w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń alimentacyjnych, należą
do rodziny zastępczej albo placówki opiekuńczo-wychowawczej. Pozostałe obowiązki i
prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka.
§ 2.
Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli sąd opiekuńczy postanowił inaczej.
”
;
21)
po art. 1122 dodaje się wyrazy „Oddział 3. Kontakty z dzieckiem”;
22)
art. 113 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 113.
§ 1.
Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek
utrzymywania ze sobą kontaktów.
§ 2.
Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny,
spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie
się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się
na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.
”
;
23)
po art. 113 dodaje się art. 1131-1136 w brzmieniu:
„
Art. 1131.
§ 1.
Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów
z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem
dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga
sąd opiekuńczy.
§ 2.
Przepisy § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców,
a pieczę nad nim sprawuje opiekun lub gdy zostało umieszczone w rodzinie zastępczej
albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Art. 1132.
§ 1.
Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów
rodziców z dzieckiem.
§ 2.
Sąd opiekuńczy może w szczególności:
1)
zakazać spotykania się z dzieckiem,
2)
zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,
3)
zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo
opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd,
4)
ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość,
5)
zakazać porozumiewania się na odległość.
Art. 1133.
Jeżeli utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka
lub je narusza, sąd zakaże ich utrzymywania.
Art. 1134.
Sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców
do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów
zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną
pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.
Art. 1135.
Sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego
dobro dziecka.
Art. 1136.
Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków,
powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy
czas pieczę nad dzieckiem.
”
;
24)
w art. 119 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Do przysposobienia jest potrzebna zgoda rodziców przysposabianego, chyba że zostali
oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi
napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.
”
;
25)
art. 1241 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1241.
W wypadku gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na jego
przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiającego, nie jest dopuszczalne ustalenie
pochodzenia przysposobionego przez uznanie ojcostwa, sądowe ustalenie lub zaprzeczenie
jego pochodzenia, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.
”
;
26)
w art. 133 po § 2 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego,
jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie
dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.
”
;
27)
w art. 135:
a)
§ 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie
utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości
lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego;
w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu
w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.
”
,
b)
po § 2 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Świadczenia z pomocy społecznej lub funduszu alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
(Dz. U. Nr 192, poz. 1378 oraz z 2008 r. Nr 134, poz. 850) podlegające zwrotowi przez zobowiązanego do alimentacji oraz świadczenia dla rodziny
zastępczej nie wpływają na zakres obowiązku alimentacyjnego.
”
;
28)
w art. 137 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:
„
§ 2.
Niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed wniesieniem powództwa o alimenty
sąd uwzględnia zasądzając odpowiednią sumę pieniężną. W uzasadnionych wypadkach sąd
może rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.
”
;
29)
po art. 144 dodaje się art. 1441 w brzmieniu:
„
Art. 1441.
Zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego,
jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy
to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka.
”
;
30)
w art. 148:
a)
§ 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Nie może być ustanowiona opiekunem osoba, która nie ma pełnej zdolności do czynności
prawnych albo została pozbawiona praw publicznych.
”
,
b)
po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:
„
§ 1a.
Opiekunem małoletniego nie może być ustanowiona także osoba, która została pozbawiona
władzy rodzicielskiej albo skazana za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub
obyczajności albo za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby lub przestępstwo
popełnione na szkodę małoletniego lub we współdziałaniu z nim, albo osoba, wobec której
orzeczono zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją
małoletnich lub opieką nad nimi, lub obowiązek powstrzymywania się od przebywania
w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami
lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu.
”
;
31)
w art. 149 § 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
W braku takich osób sąd opiekuńczy zwraca się o wskazanie osoby, której opieka mogłaby
być powierzona, do właściwej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej albo do organizacji
społecznej, do której należy piecza nad małoletnimi, a jeżeli pozostający pod opieką
przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej albo innej podobnej placówce, w zakładzie
poprawczym lub w schronisku dla nieletnich sąd może się zwrócić także do tej placówki
albo do tego zakładu lub schroniska.
”
;
32)
uchyla się art. 150;
33)
art. 158 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 158.
O decyzjach w ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego
opiekun powinien informować jego rodziców, którzy uczestniczą w sprawowaniu bieżącej
pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu.
”
;
34)
art. 162 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 162.
§ 1.
Sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie
okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od
niej.
§ 2.
Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub
gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo
czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
§ 3.
Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została
ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie
jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.
”
;
35)
w art. 163 po § 2 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Przepis art. 162 § 3 stosuje się odpowiednio.
”
;
36)
w art. 179 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie
za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby,
dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów
lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora.
”
.
Art. 2.
W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) art. 6801 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 6801.
§ 1.
Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe,
jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych
założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Jeżeli między
małżonkami istnieje Rozdzielność majątkowaUstrój majątkowy małżonków, w którym każdy z nich zachowuje własny majątek i samodzielnie nim zarządza. Może wynikać z umowy majątkowej małżeńskiej albo z orzeczenia sądu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu albo rozdzielność majątkowa z wyrównaniem
dorobków do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o Wspólność ustawowaUstrój majątkowy powstający między małżonkami z chwilą zawarcia małżeństwa, jeżeli nie zawrą oni umowy majątkowej małżeńskiej. Obejmuje przede wszystkim przedmioty nabyte w czasie jej trwania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
§ 2.
Ustanie wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa nie powoduje ustania wspólności
najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Sąd, stosując
odpowiednio przepisy o ustanowieniu w wyroku rozdzielności majątkowej, może z Ważne powodyKlauzula generalna pozostawiająca sądowi albo organowi ocenę, czy okoliczności sprawy uzasadniają określony skutek, np. rozwiązanie spółki albo zmianę nazwiska.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na żądanie jednego z małżonków znieść wspólność najmu lokalu.
”
.
Art. 3.
W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 17:
a)
pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw
o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania
ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia,
”
,
b)
pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„
4)
o prawa majątkowe, w których Wartość przedmiotu sporuWartość dochodzonego roszczenia pieniężnego albo prawa majątkowego wskazywana w sprawie cywilnej. Wpływa między innymi na właściwość sądu, wysokość opłaty i dopuszczalność niektórych środków zaskarżenia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu przewyższa siedemdziesiąt pięć
tysięcy złotych, a w postępowaniu w sprawach gospodarczych sto tysięcy złotych, oprócz
spraw o AlimentyŚwiadczenia służące zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb osoby, która nie może utrzymać się samodzielnie. Obowiązek alimentacyjny wynika przede wszystkim z pokrewieństwa, małżeństwa albo przysposobienia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, o naruszenie posiadania i o ustanowienie Rozdzielność majątkowaUstrój majątkowy małżonków, w którym każdy z nich zachowuje własny majątek i samodzielnie nim zarządza. Może wynikać z umowy majątkowej małżeńskiej albo z orzeczenia sądu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
między małżonkami oraz spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym
stanem prawnym,
”
;
2)
art. 32 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 32.
Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane
z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.
”
;
3)
w art. 47 w § 2 w pkt 2 lit. c otrzymuje brzmienie:
„
c)
ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa,
”
;
4)
w art. 87 § 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
W sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka i o roszczenia alimentacyjne
pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy
społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji społecznej,
mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie.
”
;
5)
w art. 144 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu
strony nie jest znane. W sprawach o roszczenia alimentacyjne, jak również w sprawach
o ustalenie pochodzenia dziecka i o związane z tym roszczenia, przewodniczący przed
ustanowieniem kuratora przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca
zamieszkania lub pobytu pozwanego.
”
;
6)
po art. 216 dodaje się art. 2161 w brzmieniu:
„
Art. 2161.
§ 1.
Sąd w sprawach dotyczących osoby małoletniego dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój
umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala. Wysłuchanie odbywa się
poza salą posiedzeń sądowych.
§ 2.
Sąd stosownie do okoliczności, rozwoju umysłowego, stanu zdrowia i stopnia dojrzałości
dziecka uwzględni jego zdanie i rozsądne życzenia.
”
;
7)
art. 4451 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 4451.
§ 1.
Jeżeli sprawa o rozwód lub o separację jest w toku, nie może być wszczęte odrębne
postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron
lub o ustalenie kontaktów z nimi. W razie potrzeby orzeczenia o władzy rodzicielskiej
lub o kontaktach stosuje się przepisy o postępowaniu zabezpieczającym.
§ 2.
Postępowanie w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej lub kontaktów wszczęte przed
wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację ulega z urzędu zawieszeniu, a o władzy
rodzicielskiej lub kontaktach przez cały czas trwania sprawy o rozwód lub o separację
sąd orzeka w postępowaniu zabezpieczającym. Sąd postanowi podjąć postępowanie dotyczące
władzy rodzicielskiej lub kontaktów, jeżeli w prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie
w sprawie o rozwód lub o separację nie orzeczono o władzy rodzicielskiej lub kontaktach.
W przeciwnym wypadku postępowanie ulega umorzeniu.
”
;
8)
art. 451 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 451.
Przepisy art. 444, 445 i 4451 stosuje się odpowiednio w sprawach o unieważnienie małżeństwa.
”
;
9)
art. 452 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 452.
W sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami stosuje się odpowiednio
przepisy art. 426, 431, 432, 435 § 1, 441 i 446.
”
;
10)
art. 453 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 453.
Przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia
dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia.
”
;
11)
po art. 453 dodaje się art. 4531 w brzmieniu:
„
Art. 4531.
W sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o ustalenie bezskuteczności
uznania ojcostwa matka i ojciec dziecka mają zdolność procesową także wtedy, gdy są
ograniczeni w zdolności do czynności prawnych, jeżeli ukończyli lat szesnaście.
”
;
12)
w art. 454:
a)
§ 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
W sprawach o ustalenie macierzyństwa albo ojcostwa prokurator wytaczając powództwo
wskazuje w pozwie dziecko, na którego rzecz wytacza powództwo, oraz pozywa odpowiednio
matkę dziecka albo domniemanego ojca, a jeżeli osoby te nie żyją - kuratora ustanowionego
na ich miejsce.
”
,
b)
po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu:
„
§ 11.
W sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa prokurator, wytaczając powództwo, pozywa kobietę
wpisaną jako matka w akcie urodzenia dziecka oraz mężczyznę, którego ojcostwo zostało
ustalone z uwzględnieniem jej macierzyństwa, a jeżeli osoby te nie żyją - kuratora
ustanowionego na ich miejsce oraz dziecko.
”
,
c)
§ 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
W sprawach o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa prokurator, wytaczając powództwo,
pozywa dziecko oraz mężczyznę, który uznał ojcostwo, a jeżeli ten nie żyje - kuratora
ustanowionego na jego miejsce, a także matkę dziecka, jeżeli ta żyje; w razie uznania
ojcostwa po śmierci dziecka prokurator pozywa ustanowionego na miejsce dziecka kuratora.
”
;
13)
art. 4541 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 4541.
§ 1.
Powództwo wzajemne o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, o ustalenie lub zaprzeczenie
ojcostwa, a także o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne.
§ 2.
W czasie trwania procesu o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, o ustalenie lub
zaprzeczenie ojcostwa albo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie może być
wszczęta odrębna sprawa o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, o ustalenie lub
zaprzeczenie ojcostwa albo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.
§ 3.
Strona pozwana może jednak również żądać ustalenia lub zaprzeczenia macierzyństwa,
ustalenia lub zaprzeczenia ojcostwa albo ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa.
”
;
14)
art. 456 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 456.
§ 1.
Postępowanie umarza się w razie śmierci jednej ze stron, a jeżeli w charakterze tej
samej strony występuje kilka osób, w razie śmierci wszystkich tych osób, z zastrzeżeniem
§ 2 i 3.
§ 2.
W sprawie wytoczonej przez dziecko o ustalenie albo zaprzeczenie macierzyństwa, o
zaprzeczenie ojcostwa albo ustalenie bezskuteczności uznania, jak również w sprawie
wytoczonej przez dziecko albo jego matkę o ustalenie ojcostwa, postępowanie zawiesza
się w razie śmierci pozwanych do czasu ustanowienia przez sąd orzekający kuratora,
który wstępuje do sprawy na miejsce zmarłego. Przepis ten stosuje się w sprawie o
rozwiązanie przysposobienia w razie śmierci przysposabiającego.
§ 3.
W sprawie o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa
oraz w sprawie o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa postępowanie umarza się
w razie śmierci dziecka, chyba że dziecko, które wytoczyło powództwo o ustalenie macierzyństwa
albo o ustalenie ojcostwa, pozostawiło zstępnych; w takim wypadku postępowanie zawiesza
się. Jeżeli zstępni w ciągu sześciu miesięcy od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu
postępowania nie zgłoszą wniosku o jego podjęcie, sąd postępowanie umorzy.
”
;
15)
po art. 456 dodaje się art. 4561 w brzmieniu:
„
Art. 4561.
§ 1.
W sprawach o ustalenie macierzyństwa przewodniczący zawiadamia o toczącym się procesie
mężczyznę, którego dotyczy domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki, doręczając
mu odpis pozwu.
§ 2.
W sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa przewodniczący zawiadamia o toczącym się procesie
mężczyznę, którego ojcostwa dotyczy wynik postępowania, doręczając mu odpis pozwu.
”
;
16)
art. 457 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 457.
W sprawach o zaprzeczenie pochodzenia dziecka lub o ustalenie bezskuteczności uznania
ojcostwa, albo o rozwiązanie przysposobienia odpis pozwu doręcza się prokuratorowi
i zawiadamia się go o terminach rozprawy.
”
;
17)
art. 5701 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 5701.
Sąd opiekuńczy może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego,
a także zwrócić się o informację do właściwej jednostki pomocy społecznej w celu ustalenia
danych dotyczących małoletniego i jego środowiska, a w szczególności dotyczących zachowania
się i warunków wychowawczych małoletniego, sytuacji bytowej rodziny, przebiegu nauki
małoletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego kontaktów środowiskowych, stosunku
do niego rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań wychowawczych, stanu zdrowia
i znanych w środowisku uzależnień małoletniego.
”
;
18)
w art. 576 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój
umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę
możliwości jego rozsądne życzenia. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych.
”
;
19)
art. 579 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 579.
Postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie, zawieszenie, pozbawienie
i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie albo zakazanie kontaktów
z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także zmiany
rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód, separację,
unieważnienie małżeństwa albo ustalającym pochodzenie dziecka. Postanowienia takie
stają się skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się.
”
;
20)
art. 5791 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 5791.
§ 1.
Po powzięciu wiadomości o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej albo w placówce
opiekuńczo-wychowawczej bez orzeczenia sądu opiekuńczego sąd ten niezwłocznie wszczyna
postępowanie opiekuńcze.
§ 2.
Sąd opiekuńczy okresowo, nie rzadziej niż raz na sześć miesięcy, dokonuje oceny sytuacji
dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej;
jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd wszczyna postępowanie o pozbawienie władzy rodzicielskiej
jego rodziców.
”
;
21)
art. 581 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 581.
§ 1.
Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym niewłaściwym według przepisów
ogólnych. W takim wypadku o uznaniu zawiadamia się właściwy sąd opiekuńczy.
§ 2.
Jeżeli kierownik urzędu stanu cywilnego odmówił przyjęcia oświadczeń koniecznych do
uznania ojcostwa, uznanie ojcostwa może nastąpić wyłącznie przed sądem opiekuńczym,
właściwym ze względu na siedzibę urzędu stanu cywilnego, którego kierownik odmówił
przyjęcia tych oświadczeń.
§ 3.
Sąd opiekuńczy odmawia przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa, jeżeli
uznanie jest niedopuszczalne albo poweźmie wątpliwość co do pochodzenia dziecka.
”
;
22)
po art. 582 dodaje się art. 5821 w brzmieniu:
„
Art. 5821.
§ 1.
W sprawach o kontakty z dzieckiem przepis art. 582 stosuje się odpowiednio.
§ 2.
Sąd opiekuńczy w celu zapewnienia wykonywania kontaktów może w szczególności:
1)
zobowiązać osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem lub osobę, pod której pieczą dziecko
pozostaje, do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka lub także osoby towarzyszącej
dziecku, w tym kosztów powrotu do miejsca stałego pobytu,
2)
zobowiązać osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek depozytowy
sądu odpowiedniej kwoty pieniężnej w celu pokrycia wydatków uprawnionego związanych
z wykonywaniem kontaktu na wypadek niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez
osobę zobowiązaną obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach; nie dotyczy
to rodzin zastępczych i placówek opiekuńczo-wychowawczych,
3)
odebrać od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której pieczą
dziecko pozostaje, przyrzeczenie określonego zachowania.
”
;
23)
art. 597 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 597.
§ 1.
W postanowieniu o przyznaniu opiekunowi wynagrodzenia sąd upoważnia opiekuna do pobrania
wynagrodzenia z dochodów lub majątku osoby pozostającej pod opieką, bądź ustala, że
wynagrodzenie ma być wypłacone ze środków publicznych.
§ 2.
Postanowienie, o którym mowa w § 1, staje się wykonalne dopiero po jego uprawomocnieniu
się.
”
;
24)
po art. 59812 dodaje się art. 59812a w brzmieniu:
„
Art. 59812a.
Postępowanie określone w art. 5986-59812 może być podjęte na nowo na podstawie tego samego postanowienia, o którym mowa w
art. 5985, jeżeli zobowiązany w okresie trzech miesięcy od wydania tego postanowienia postąpił
sprzecznie z treścią postanowienia dotyczącego władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania,
opieki lub kontaktów z dzieckiem, a okoliczności uzasadniające jego wydanie nie uległy
zmianie.
”
.
Art. 4.
W ustawie z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o Akta stanu cywilnegoAkty potwierdzające zdarzenia dotyczące stanu cywilnego osoby, w szczególności urodzenie, małżeństwo i zgon. Sporządza je kierownik urzędu stanu cywilnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu
(Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 7 po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
„
3a.
Jeżeli kierownik urzędu stanu cywilnego odmówił przyjęcia oświadczeń koniecznych do
uznania ojcostwa, nie później niż w terminie siedmiu dni na piśmie powiadamia mężczyznę,
który twierdzi, że jest ojcem dziecka, i matkę dziecka o przyczynach odmowy i możliwości
uznania ojcostwa przed sądem opiekuńczym; odpis pisma przesyła do urzędu stanu cywilnego
właściwego do sporządzenia aktu urodzenia dziecka.
”
;
2)
w art. 40 po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
„
3a.
Przyjęcie w sprawie nazwiska dziecka oświadczeń, o których mowa w art. 88 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wymaga sporządzenia protokołu. Odpis protokołu przesyła się do urzędu stanu cywilnego,
w którym sporządzono akt małżeństwa rodziców.
”
;
3)
w art. 42 po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło przed urodzeniem się dziecka już poczętego, a dziecko
urodziło się martwe, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio.
”
;
4)
w art. 43 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
W razie uznania ojcostwa przed konsulem, konsul sporządza protokół przyjęcia oświadczenia
o uznaniu i przesyła go niezwłocznie do urzędu stanu cywilnego, o którym mowa w art.
14 ust. 2. Przepis art. 7 ust. 3a stosuje się odpowiednio.
”
;
5)
w art. 44 po ust. 4 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
„
5.
Jeżeli uznanie ojcostwa albo sądowe ustalenie ojcostwa następuje po sporządzeniu aktu
zgonu, także do tego aktu wpisuje się wzmiankę dodatkową zawierającą dane określone
w ust. 3 i 4.
”
.
6)
w art. 62 po ust. 5 dodaje się ust. 6 w brzmieniu:
„
6.
Przyjęcie do protokołu oświadczeń o nazwisku dziecka złożonych na podstawie art. 88 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest podstawą wpisania wzmianki dodatkowej do aktu małżeństwa rodziców dziecka.
”
;
Art. 5.
W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
(Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.) w art. 21 w ust. 1 po pkt 79 dodaje się pkt 79a w brzmieniu:
„
79a)
wynagrodzenie za sprawowanie opieki przyznane przez sąd na podstawie art. 162 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
”
.
Art. 6.
W ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, Nr 171, poz. 1056 i Nr 216, poz. 1367) wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 8 w ust. 1 zdanie wstępne otrzymuje brzmienie:
„
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a,
78 i 91 przysługuje:
”
;
2)
w art. 18:
a)
w ust. 1 po pkt 8 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 9 w brzmieniu:
„
9)
wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki.
”
,
b)
po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Koszty obsługi zadania, o którym mowa w ust. 1 pkt 9, wynoszą 1,5% otrzymanej dotacji
celowej na wypłacanie wynagrodzeń za sprawowanie opieki.
”
;
3)
w art. 36 w pkt 1 po lit. g średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. h
w brzmieniu:
„
h)
wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd;
”
;
4)
po art. 53 dodaje się art. 53a w brzmieniu:
„
Art. 53a.
Wynagrodzenie za sprawowanie opieki wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Wynagrodzenie
to obliczone w stosunku miesięcznym nie może przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego
wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez
Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia.
”
.
Art. 7.
1.
Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o uznaniu dziecka należy przez to rozumieć
uznanie ojcostwa, a gdy mowa jest o unieważnieniu uznania, należy przez to rozumieć
ustalenie bezskuteczności uznania.
2.
Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o nadaniu dziecku nazwiska męża matki,
należy przez to rozumieć nadanie dziecku nazwiska na podstawie art. 90 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Art. 8.
Nie może być ustanowiona opiekunem osoba, która została pozbawiona praw rodzicielskich
lub praw opiekuńczych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny
(Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.).
Art. 9.
1.
Przepisy ustawy stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed
dniem jej wejścia w życie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.
2.
Do wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy spraw o ustalenie lub zaprzeczenie
pochodzenia dziecka, a także spraw o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa
stosuje się przepisy dotychczasowe.
3.
Do uznania dziecka, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
stosuje się dotychczasowe przepisy o unieważnieniu uznania dziecka.
4.
W stosunku do dziecka, które urodziło się nie dawniej niż osiemnaście lat przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy i zmarło przed jej dniem wejścia w życie nie uzyskawszy
pełnoletności, uznanie ojcostwa może nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w
życie niniejszej ustawy.
Art. 10.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.
