o przewozie towarów niebezpiecznych
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r., tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 643, 135 artykułów. Obowiązuje. Historia tekstów jednolitych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa zasady prowadzenia działalności w zakresie krajowego i międzynarodowego
przewozu drogowego, koleją i żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych oraz organy
i jednostki realizujące zadania związane z tym przewozem.
Art. 2.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)
ADR - Umowę europejską dotyczącą międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych
(ADR), sporządzoną w Genewie dnia 30 września 1957 r.
(Dz. U. z 2023 r. poz. 891), wraz ze zmianami obowiązującymi od dnia ich wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej
Polskiej, ogłoszonymi we właściwy sposób;
2)
RID - Regulamin dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID),
stanowiący załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzonej w Bernie dnia
9 maja 1980 r.
(Dz. U. z 2007 r. poz. 674 i 675, z 2009 r. poz. 1318, z 2011 r. poz. 804 i 805 oraz z 2015 r. poz. 1726), wraz ze zmianami obowiązującymi od dnia ich wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej
Polskiej, ogłoszonymi we właściwy sposób;
3)
ADN - Umowę europejską dotyczącą międzynarodowego przewozu śródlądowymi drogami wodnymi
towarów niebezpiecznych (ADN), zawartą w Genewie dnia 26 maja 2000 r.
(Dz. U. z 2010 r. poz. 1537 i 1538), wraz ze zmianami obowiązującymi od dnia ich wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej
Polskiej, ogłoszonymi we właściwy sposób;
4)
towar niebezpieczny - materiał lub przedmiot, który zgodnie z ADR, RID lub ADN nie
jest dopuszczony, odpowiednio, do przewozu drogowego, przewozu koleją lub przewozu
żeglugą śródlądową albo jest dopuszczony do takiego przewozu na warunkach określonych
w tych przepisach;
5)
przewóz drogowy towarów niebezpiecznych - każde przemieszczenie towarów niebezpiecznych
pojazdem po Droga publicznaDroga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem i przepisami ruchu drogowego. Zarządzanie drogą wykonuje właściwy zarządca.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub po innych drogach ogólnodostępnych, z uwzględnieniem
postojów wymaganych podczas tego przewozu oraz czynności związanych z tym przewozem;
6)
przewóz koleją towarów niebezpiecznych - każde przemieszczenie towarów niebezpiecznych
wagonem, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przewozu oraz czynności
związanych z tym przewozem;
7)
przewóz żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych - każde przemieszczenie towarów
niebezpiecznych statkiem po wodach śródlądowych, z uwzględnieniem postojów wymaganych
podczas tego przewozu oraz czynności związanych z tym przewozem;
8)
uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych - podmioty wymienione w ADR, RID lub ADN
lub jednostka wojskowa, prowadzące działalność związaną z przewozem towarów niebezpiecznych;
9)
osoba wykonująca czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych - osobę fizyczną
zatrudnioną przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych albo wykonującą czynności
na jego rzecz;
10)
zaświadczenie ADR - dokument potwierdzający ukończenie przez kierowcę kursu ADR i
złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu dla kierowców wykonujących przewóz drogowy
towarów niebezpiecznych;
11)
świadectwo eksperta ADN - dokument potwierdzający ukończenie kursu i złożenie z wynikiem
pozytywnym egzaminu kończącego kurs na eksperta ADN;
12)
pojazd - pojazd samochodowy albo zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego
i przyczepy lub naczepy, lub z ciągnika rolniczego i przyczepy, w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, z późn. zm.);
13)
wagon - pojazd kolejowy bez własnego układu napędzającego, który porusza się na własnych
kołach po torach kolejowych i jest używany do przewozu towarów;
14)
statek - urządzenie pływające o napędzie mechanicznym lub bez napędu mechanicznego
używane do przewozu towarów;
15)
środek transportu - pojazd, wagon lub statek używany do przewozu towarów niebezpiecznych;
16)
urządzenie transportowe - urządzenie umieszczane w środku transportu lub trwale z
nim połączone, wykorzystywane do przewozu towaru, w szczególności: cysternę, kontener,
kontener do przewozu luzem, wagon-baterię, pojazd-baterię, pojazd MEMU, wieloelementowy
kontener do gazu (MEGC), duży pojemnik do przewozu luzem (DPPL);
17)
siły zbrojne - Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej lub siły zbrojne państw obcych
przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz członków ich personelu cywilnego,
jeżeli pozostają w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile umowa międzynarodowa,
której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej;
18)
ciśnieniowe urządzenia transportowe:
a)
naczynia ciśnieniowe, w stosownych przypadkach ich zawory i inne wyposażenie, objęte
działem 6.2. ADR, RID lub ADN,
b)
zbiorniki, pojazdy-baterie, wagony-baterie, wieloelementowe kontenery do gazu (MEGC),
w stosownych przypadkach ich zawory i inne wyposażenie, objęte działem 6.8 odpowiednio
ADR, RID i ADN
- jeżeli urządzenia określone w lit. a lub b są używane zgodnie z odpowiednio ADR,
RID i ADN w transporcie gazów klasy 2, z wyłączeniem gazów lub przedmiotów mających
w kodzie klasyfikacyjnym cyfry 6 i 7, oraz w transporcie niektórych towarów niebezpiecznych
innych klas określonych w ustawie. Ciśnieniowe urządzenia transportowe obejmują naboje
gazowe (UN 2037), ale nie obejmują aerozoli (UN 1950), otwartych naczyń kriogenicznych,
butli do aparatów oddechowych, gaśnic (UN 1044), ciśnieniowych urządzeń transportowych
wyłączonych zgodnie z podrozdziałem 1.1.3.2 odpowiednio ADR, RID i ADN i ciśnieniowych
urządzeń transportowych wyłączonych z zakresu stosowania zasad budowy i badań opakowań
zgodnie z przepisami szczególnymi działu 3.3 odpowiednio ADR, RID i ADN;
19)
udostępnienie na rynku - każde dostarczenie ciśnieniowego urządzenia transportowego
w celu jego dystrybucji lub użytkowania na rynku unijnym w ramach działalności handlowej
lub działalności użyteczności publicznej odpłatnie lub nieodpłatnie;
20)
UżytkowanieOgraniczone prawo rzeczowe pozwalające korzystać z cudzej rzeczy i pobierać jej pożytki w zakresie określonym przez ustawę lub czynność prawną. Użytkowanie jest niezbywalne i co do zasady wygasa najpóźniej ze śmiercią użytkownika.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu - napełnianie, okresowe przechowywanie połączone z przewozem, opróżnianie
lub ponowne napełnianie ciśnieniowych urządzeń transportowych;
21)
podmiot uczestniczący w obrocie ciśnieniowymi urządzeniami transportowymi - producenta,
upoważnionego przedstawiciela, importera, dystrybutora, właściciela lub użytkownika,
prowadzącego działalność gospodarczą lub świadczącego usługi publiczne odpłatnie lub
nieodpłatnie;
22)
ocena zgodności - ocenę i procedurę oceny zgodności określona odpowiednio w ADR, RID
i ADN;
23)
znak zgodności - oznakowanie potwierdzające zgodność ciśnieniowego urządzenia transportowego
z wymaganiami określonymi odpowiednio w ADR, RID i ADN oraz w przepisach ustawy;
24)
ponowna ocena zgodności - podjętą na wniosek właściciela lub użytkownika procedurę
późniejszej oceny zgodności ciśnieniowego urządzenia transportowego;
25)
autoryzacja, dystrybutor, importer, producent, upoważniony przedstawiciel - autoryzację,
dystrybutora, importera, producenta, upoważnionego przedstawiciela, w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1854);
26)
jednostka kontrolująca - jednostkę oceniającą zgodność, o której mowa w art. 2 pkt 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia
9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące
się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG)
nr 339/93
(Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, str. 30), i jednocześnie spełniającą wymagania, o których mowa w 1.8.6.8 ADR, RID i ADN;
27)
wprowadzenie do obrotu - udostępnienie wyrobu na rynku po raz pierwszy.
Art. 3.
1.
Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu towarów niebezpiecznych:
1)
w przypadkach wskazanych odpowiednio w ADR, RID lub ADN;
2)
statkami morskimi na morskich wodach wewnętrznych;
3)
promami pływającymi po wodach morskich, przepływającymi po śródlądowej drodze wodnej
lub przez port;
4)
wykonywanego w całości w granicach obszaru niebędącego obszarem ogólnodostępnym.
2.
Przy krajowym przewozie towarów niebezpiecznych nie obowiązują wymagania odpowiednio
ADR, RID lub ADN, dotyczące używania języków innych niż język polski.
Art. 4.
W sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych,
w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR,
RID lub ADN.
Art. 5.
1.
Zezwala się na przewóz towarów niebezpiecznych, określonych odpowiednio w ADR, RID
lub ADN jako towary dopuszczone do przewozu, wyłącznie na warunkach określonych w
tych przepisach.
2.
Zabrania się przewozu towarów niebezpiecznych określonych odpowiednio w ADR, RID lub
ADN jako towary niedopuszczone do przewozu.
3.
Zabrania się przewozu towarów niebezpiecznych środkami transportu innymi niż wymienione
w art. 2 pkt 15.
Art. 6.
Przy przewozie koleją towarów niebezpiecznych do i z państw niebędących stronami Konwencji
o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzonej w Bernie dnia 9 maja 1980 r.,
stosuje się przepisy o przewozie koleją towarów niebezpiecznych, ustalone między stronami,
pod warunkiem że uczestnicy przewozu zagwarantują poziom bezpieczeństwa zgodny z RID.
Art. 7.
Statki żeglugi śródlądowej mogą przewozić towary niebezpieczne na wodach morskich,
zgodnie z przepisami kodeksu IMDG - międzynarodowego morskiego kodeksu towarów niebezpiecznych
Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO), stanowiącego załącznik do Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu, 1974, sporządzonej w Londynie
dnia 1 listopada 1974 r.,
(Dz. U. z 2016 r. poz. 869 oraz z 2017 r. poz. 142) wraz z Protokołem z 1978 r. dotyczącym Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu, 1974, sporządzonym w Londynie
dnia 17 lutego 1978 r.
(Dz. U. z 1984 r. poz. 320 i 321).
Art. 8.
1.
Dopuszcza się odstępstwa od przepisów ustawy w przypadku krajowego przewozu towarów
niebezpiecznych środkami transportu należącymi do sił zbrojnych lub środkami transportu,
za które siły zbrojne są odpowiedzialne.
2.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
warunki krajowego przewozu towarów niebezpiecznych środkami transportu należącymi
do sił zbrojnych lub środkami transportu, za które siły zbrojne są odpowiedzialne,
2)
szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać pojazdy oraz urządzenia transportowe
i opakowania mające zastosowanie w przewozie towarów niebezpiecznych, o którym mowa
w ust. 1,
3)
warunki i tryb wydawania wojskowego świadectwa dopuszczenia do przewozu towarów niebezpiecznych,
a także wzór i sposób jego wypełniania
- mając na uwadze konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz
potrzebę ujednolicenia sposobu postępowania podmiotów właściwych w tym zakresie.
Art. 9.
1.
Jeżeli przepisy odpowiednio ADR, RID lub ADN zobowiązują właściwą władzę lub upoważnione
przez nią jednostki do wykonywania odpowiednich czynności administracyjnych, czynności
te wykonują:
1)
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego - w sprawach kontroli bezpieczeństwa przewozu
koleją towarów niebezpiecznych;
2)
wojewódzki inspektor Transport drogowyZarobkowy przewóz osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi po drogach publicznych oraz inne czynności przewidziane w przepisach szczególnych. Działalność ta może wymagać uzyskania zezwolenia, licencji albo spełnienia warunków ustawowych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu - w sprawach kontroli bezpieczeństwa przewozu
drogowego towarów niebezpiecznych;
3)
dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej - w sprawach:
a)
świadectwa dopuszczenia statku ADN do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych,
zwanego dalej „świadectwem dopuszczenia statku ADN”, oraz tymczasowego świadectwa
dopuszczenia statku do przewozu towarów niebezpiecznych, zwanego dalej „tymczasowym
świadectwem”,
b)
świadectwa eksperta ADN, świadectwa eksperta ADN do spraw przewozu gazów i świadectwa
eksperta ADN do spraw przewozu chemikaliów,
c)
kontroli bezpieczeństwa przewozu żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych;
4)
Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego, zwany dalej „Dyrektorem TDT” - w sprawach:
a)
warunków technicznych i badań urządzeń transportowych przeznaczonych do przewozu drogowego,
koleją i żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych,
b)
warunków technicznych i badań nadwozi pojazdów do przewozu luzem towarów niebezpiecznych
w przewozie drogowym,
c)
warunków technicznych i badań naczyń ciśnieniowych przeznaczonych do przewozu gazów,
d)
świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, zwanego
dalej „świadectwem dopuszczenia pojazdu ADR”,
e)
świadectwa doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych w zakresie
przewozu drogowego, przewozu koleją i przewozu żeglugą śródlądową;
5)
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki - w sprawach warunków przewozu materiałów promieniotwórczych;
6)
minister właściwy do spraw gospodarki w sprawach:
a)
warunków technicznych i badań opakowań towarów niebezpiecznych,
b)
badań, klasyfikacji oraz warunków dopuszczania do przewozu towarów niebezpiecznych;
7)
minister właściwy do spraw zdrowia - w sprawach warunków przewozu materiałów zakaźnych;
8)
minister właściwy do spraw transportu - w pozostałych sprawach.
2.
Właściwi ministrowie mogą upoważnić, w drodze zarządzenia, na określonych warunkach,
podległe lub nadzorowane jednostki do wykonywania czynności w sprawach, o których
mowa w ust. 1 pkt 6-8, mając na uwadze usprawnienie procedury, kompetencje jednostki
i kwalifikacje jej personelu.
2a.
Minister właściwy do spraw gospodarki może upoważnić, w drodze rozporządzenia, instytuty
działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz do wykonywania czynności administracyjnych
w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 6, mając na uwadze usprawnienie procedury,
kompetencje instytutów i kwalifikacje ich personelu.
3.
Właściwymi organami w zakresie krajowego przewozu towarów niebezpiecznych środkami
transportu należącymi do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej są:
1)
Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w sprawach:
a)
zaświadczeń ADR dla kierowców pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przewożących
towary niebezpieczne,
b)
kontroli jednostek wojskowych prowadzących kursy, o których mowa w ustawie;
2)
Szef Wojskowego Dozoru Technicznego w sprawach:
a)
warunków technicznych i badań urządzeń transportowych przeznaczonych do przewozu drogowego,
koleją i żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych,
b)
wojskowego świadectwa dopuszczenia do przewozu towarów niebezpiecznych.
Art. 10.
1.
Organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach, o których mowa w art. 9 ust. 1:
1)
pkt 3 - jest minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej;
2)
pkt 4 - jest minister właściwy do spraw transportu.
2.
Organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach, o których mowa w art. 9 ust. 3, jest Minister Obrony Narodowej.
