Decyzja Prezes UOKiK z 14 lutego 2013 r.

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-74-127/( 8 )/12/CS

Warszawa, dn. 14 lutego 2013 r.

DECYZJA DIH – 2 Nr 14/2013

Na podstawie art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 12 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monito rowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowa nia administracyjnego wszczętego z urzędu w sprawie zobowiązania kontrolowanego do uiszczenia k woty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki oleju napędowego nies pełniającego wymagań jakościowych, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązuj e przedsiębiorcę „LUKOIL POLSKA” SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Warszawie, do uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów k woty 1476 zł – łączny koszt badania z VAT (słownie: tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć zło tych), stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki oleju napędowego o numerze 0957/12/8470. Uzasadnienie

Pismem z dnia 12 października 2012 r. (k. 1) Śląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej przekazał Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentó w protokół kontroli wraz z materiałami kontroli przeprowadzonej na stacji paliw nr 58 w Gl iwicach, przy ul. Pszczyńskiej 100A, należącej do przedsiębiorcy „LUKOIL POLSKA” SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Warszawie (dalej także: „Przedsiębiorca” lub „Strona”). W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 30 sierpnia 2012 r. (k. 3-5) na ww. stacji paliw, inspektorzy reprezentujący Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlo wej pobrali do badań z partii liczącej 32 831 litrów próbki oleju napędowego, tj. próbkę numer 09 57/12/8470 i próbkę kontrolną numer 4209/12/8470 w ilości 4 litrów każda, na podstawie protokołu pobrania próbek paliw nr 001604 (k. 68). Następnie inspektorzy reprezentujący Śląskiego Woje wódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, przekazali próbkę oleju napędowego do ak redytowanego, niezależnego laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, wed ług protokołu przyjęcia do badania nr 109/2012 (k. 10). 2 Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredyto wane, niezależne laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie (protokół z b adań nr 9C-3247-12) (k. 11-12) wykazały, że oferowany w dniu kontroli olej napędowy (o numerze próbki 0957/12/8470), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kon troli § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymag ań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r. Nr 221, poz. 1441 ze zm.), zwanego dalej: ,,rozporządzeniem”, z uwagi na zaniżoną odporność na utlenianie, której wynik badania wyniósł 13,4 h, przy wymaganiach jakościowych min. 20 h. W toku kontroli w dniu 18 września 2012 r. (k. 15-1 7), inspektorzy reprezentujący Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, poinf ormowali Stronę o wynikach badań próbki oleju napędowego pobranego w dniu 30 sierpnia 2012 r. o numerze 0957/12/8470 oraz poinformowali o możliwości złożenia wniosku o badanie próbki kont rolnej. Strona nie skorzystała z możliwości złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej oleju napędowego nr 4209/12/8470. Egzemplarz protokołu z badań nr 9C-3247-12, doręczono Stronie listem poleconym w dniu 10 września 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów maj ąc na uwadze wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez akredytowane , niezależne laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, zgodnie z ar t. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), pismem z dnia 16 listopada 2012 r., powiadomił Przedsiębiorcę, jako stronę postępowania, o wszczęc iu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości należności pieniężne j stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbek oleju napędowego oraz zobowiązania przedsiębiorcy do jej uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przedsiębiorca został także poinformowany, że przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie, jako stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawo wypowiedzenia się, co do z ebranych dowodów i materiałów oraz żądań zgłoszonych w trakcie postępowania, a także prawo do składania wniosków dowodowych. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i w dniu 28 listopada 2012 r., stawiła się w siedzibie Urzędu na przegląd akt sprawy. Ponadto pi smem z dnia 30 listopada 2012 r. Przedsiębiorca wniósł o nieobciążanie „LUKOIL POLSKA” SPÓŁKA Z OGR ANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Warszawie, kwotą st anowiącą równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Swój wniosek, Strona uzasad niała prawidłowymi wynikami badań oleju napędowego pobranego w późniejszym okresie czasu na kontrolowanej stacji paliw, pracami nad nowelizacją rozporządzenia Ministra Gospodarki z dn ia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r. N r 221, poz. 1441 ze zm.) w zakresie wymagań dotyczących parametru – odporność na utlenianie ora z wątpliwościami co do miarodajności badania przedmiotowego parametru przez laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie. 3 Pismem z dnia 14 grudnia 2012 r. Prezes UOKiK zwróc ił się do laboratorium Polcargo International Sp. z o.o.

w Szczecinie z zapytaniem, czy wyniki badań próbki o numerze 0957/12/8470, mieszczą się w granicach powtarzalności dla metody według której dokonano oznaczenia. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. Prezes UOK iK przedłużył termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 14 stycznia 2012 r. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r. Prezes UOK iK ponownie przedłużył termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 14 lutego 2013 r. oraz w związku z uzyskaną odpowiedzią z laboratorium Polcargo International S p. z o.o. w Szczecinie, poinformował Stronę, że przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w spr awie, jako stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podst awie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawo wypowiedzenia się, co do z ebranych dowodów i materiałów oraz żądań zgłoszonych w trakcie postępowania, a także prawo do składania wniosków dowodowych.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i stwierdził:

Przedsiębiorca „LUKOIL POLSKA” SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Warszawie, wprowadz ił do obrotu olej napędowy niespełniający wymagań jakościowych określonych w r ozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, wydanym na podstaw ie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania ja kości paliw (Dz.U. Nr 169, poz. 1200 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw”. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o systemie monitorow ania i kontrolowania jakości paliw, paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe określone dla danego paliwa, ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach, ciągnikach rolniczych, a także maszynach nieporusza jących się po drogach. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania j akości paliw zabrania się transportowania, magazynowania, wprowadzania do obrotu oraz gromadze nia w stacjach zakładowych paliw ciekłych, jeżeli nie spełniają wymagań jakościowych określony ch w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lub art. 6 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Opierając się na wynikach badań laboratoryjnych prz eprowadzonych przez akredytowane, niezależne laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, Prezes UOKiK stwierdził, że pobrana w dniu 30 sierpnia 2012 r. próbka oleju nap ędowego (o numerze 0957/12/8470), nie spełniała wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zaniżoną odporność na utlenianie, której w ynik badania wyniósł 13,4 h, przy wymaganiach jakościowych min. 20 h. 4 Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitoro wania i kontrolowania jakości paliw jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie speł nia wymagań jakościowych określonych w ustawie, Zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych b adań. Stosownie do przepisu art. 12 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jak ości paliw, zarządzającym jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Odnosząc się do zarzutów Strony podniesionych w piśmie z dnia 30 listopada 2012 r., należy na wstępie wyjaśnić, iż celem jaki legł u podstaw wyda nia ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw – jest ograniczenie neg atywnych skutków oddziaływania paliw na środowisko oraz zdrowie ludzi (art. 1). Dla realiza cji tego celu został stworzony system monitorowania i kontrolowania jakości paliw (art. 1 1) mający za cel przeciwdziałanie transportowaniu, magazynowaniu, wprowadzaniu do obr otu paliw niespełniających wymagań jakościowych określonych w odrębnych przepisach. Do zadań systemu należy m.in. kontrolowanie jakości paliw u przedsiębiorców. Systemem zarządza Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (art. 12), zaś czyni to przy pomocy Ins pekcji Handlowej. W toku postępowania inspektorzy Inspekcji Handlowej pobierają dwie prób ki paliwa (art. 17), a następnie sporządzają protokół pobrania próbki (art. 20 ust. 1). Próbki p rzekazywane są do akredytowanego laboratorium (art. 20). Przepis art. 24 ust. 1 omawianej ustawy, w sytuacji gdy badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych, obliguje zarządzające go systemem do zobowiązania kontrolowanego w drodze decyzji do uiszczenia kwoty stanowiącej ró wnowartość kosztów przeprowadzonych badań. Nie sposób pominąć także faktu, iż Stronie przysług iwało prawo do złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej, z którego to prawa Strona nie sk orzystała, pomimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie. W sytuacji gdyby badania próbki kontrolne j wykazały, iż paliwo spełnia wymagania jakościowe, nie doszłoby do wszczęcia niniejszego p ostępowania, a tym samym Przedsiębiorca nie byłby zobligowany do zwrotu kosztów przeprowadzonyc h badań laboratoryjnych próbki oleju napędowego o numerze 0957/12/8470. Podsumowując nal eży zauważyć, iż w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że paliwo nie spełniało wyma gań jakościowych. A zatem, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wydając decyzję o zobowiązaniu przedsiębiorcy do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzo nych badań wykonuje swój ustawowy obowiązek.

Biorąc powyższe pod uwagę, a zarazem odnosząc się d o argumentów Strony dotyczących prac międzynarodowych gremiów nad zastąpieniem metody ba dawczej wg. normy PN-EN 15751, czy też ewentualnych prac nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, należy zauważyć, iż powyższe argumenty ni e mają znaczenia dla sprawy, gdyż badania laboratoryjne są prowadzone w oparciu o obowiązując e w dacie kontroli przepisy. Także Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje dec yzje w oparciu o obowiązujące w dacie kontroli przepisy, wskazane w treści niniejszej dec yzji. Metoda badawcza wg. normy PN-EN 15751 5 jest przywołana w załączniku do rozporządzenia Mini stra Gospodarki z dnia 25 marca 2010 r. w sprawie metod badania jakości paliw ciekłych (Dz.U. Nr 55, poz. 332)., jako jedna z dwóch metod badania parametru – odporność na utlenianie. Faktem jest, iż w załączniku do rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, me toda ta jest określana mianem dodatkowego wymagania dla oleju napędowego zawierającego powyżej 2% estru metylowego (FAME), lecz badany olej napędowy zawierał powyżej 2% estru metylowego (FAME), co skutkowało zastosowaniem omawianej metody badawczej. Odnosząc się do treści protokołów z badań próbek po branych w dniu 11 września 2012 r., które zostały zbadane w laboratorium J.S. Hamilton Poland Ltd. Sp. z o.o. w Gdyni, trzeba wyraźnie podkreślić, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy zw rotu kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki oleju napędowego o numerze 0 957/12/8470, która została pobrana w toku kontroli w dniu 30 sierpnia 2012 r. Tym samym, nale ży stwierdzić, iż protokoły z badań próbek pobranych w dniu 11 września 2012 r., nie mają zwią zku przedmiotowego z toczącym się postępowaniem, szczególnie, że jak Strona sama podk reśla po 30 września 2012 r. na kontrolowaną stację paliw zrealizowano jeszcze dwie dostawy pali wa. Wypada w tym miejscu ponownie zauważyć, iż w toku kontroli inspektorzy pobierają wyłącznie dwie próbki (próbkę i próbkę kontrolną), zaś ocena jakości paliwa odbywa się wyłącznie poprzez badanie tych próbek, tj. próbki do badań, a próbki kontrolnej tylko na wniosek Strony, co oznacza, że przy ocenie jakości nie brane są pod uwagę żadne inne próbki poza tymi dwiema, a w niniejszej sprawi e tylko jedna – próbka do badań, gdyż Przedsiębiorca nie wniósł o zbadanie próbki kontrolnej. Odnosząc się do kwestionowania miarodajności wynikó w badań parametru odporność na utlenianie przez laboratorium Polcargo Internationa l Sp. z o.o. w Szczecinie, należy wyjaśnić, iż omawiany parametr, był badany w ramach podwykonawstwa przez laboratorium Ośrodka Badawczo – Rozwojowego Przemysłu Rafineryjnego w Płocku, które posiada akredytację AB 297 w zakresie badania odporności na utlenianie. Fakt wykonania ba dania omawianego parametru przez ww. podwykonawcę, jak również posiadanie przez niego ak redytacji, wynika wprost z treści protokołu z badań nr 9C-3247-12, będącego w posiadaniu Strony. Wypada w tym miejscu dodać, iż parametr odporność na utlenianie wg PN-EN 15751 mieścił się w granicach powtarzalności dla metody, według której dokonano oznaczenia. Mając na względzie sugestię Strony, iż Inspekcja Ha ndlowa odstąpiła od dokonywania badań przez laboratorium Polcargo International Sp. z o.o . w Szczecinie z uwagi na niską powtarzalność badań przeprowadzanych w tym laboratorium, należy s twierdzić, iż zarzut ten jest całkowicie bezprzedmiotowy, bowiem nie ma on związku z toczący m się postępowaniem. Inspekcja Handlowa, wbrew twierdzeniom Przedsiębiorcy nie mogła odstąpi ć od umowy z laboratorium Polcargo International Sp. z o.o., gdyż nie była stroną tej umowy. Stroną umowy był natomiast Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ale i w wypadku tego organu, nie miało miejsce odstąpienie od umowy. Laboratoria, które wykonują badania paliw ci ekłych są wyłaniane w drodze przetargu 6 nieograniczonego, zgodnie z ustawą z dnia 29 styczn ia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.). Z laborat orium, które zostanie wyłonione w drodze przetargu nieograniczonego zgodnie z przepisami ust awy - Prawo zamówień publicznych, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zawiera u mowę na czas określony. W przypadku laboratorium Polcargo International Sp. z o.o.

w Sz czecinie, w 2012 r. zawarto umowę obowiązującą do dnia 31 października 2012 r. W toku kolejnego przetargu wyłoniono inne laboratorium. Mając powyższe na względzie, należy jeszcze raz pod kreślić, iż stwierdzenie dotyczące „odstąpienia od dokonywania badań przez laboratoriu m Polcargo International Sp. z o.o. z uwagi na niską powtarzalność badań przeprowadzanych w tym la boratorium” nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Jak wykazano powyżej Prez es Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie odstępował od dokonywania badań w w w. laboratorium z uwagi na jakość tych badań, a w sprawie doszło jedynie do wygaśnięcia za wartej umowy, w terminie w niej określonym. Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie są znane również jakiekolwiek okoliczności, które wskazywałyby na niską powtarzal ność badań wykonywanych przez laboratorium Polcargo International Sp. z o.o.. Laboratorium to posiada – podobnie jak inne laboratoria, w których badane są próbki paliw – stosowną akredytację, wyda ną przez Polskie Centrum Akredytacji. Faktem jest, iż laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. nie posiada akredytacji na badanie parametru odporność na utlenianie, ale może ono – zgodnie z u mową zawartą z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów - podzlecać wykonanie badania tego para metru innemu laboratorium, posiadającemu stosowną akredytację, o czym była mowa powyżej. Pon ownie należy zatem podkreślić, iż laboratorium Ośrodka Badawczo – Rozwojowego Przemys łu Rafineryjnego w Płocku, posiada akredytację AB 297 w zakresie badania odporności na utlenianie. Warunkiem uzyskania akredytacji jest m.in. udział w badaniach biegłości, czy też po równanie wyniku z innego akredytowanego laboratorium, w którym uzyskano pozytywny wynik badań porównawczych. W związku z powyższym Prezes Urzędu Ochrony Konkure ncji i Konsumentów na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i ko ntrolowania jakości paliw, zobowiązuje Przedsiębiorcę, do uiszczenia kwoty stanowiącej rów nowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki oleju napędowego (nr 0957/12/8470), w wysok ości 1476 zł (łączny koszt badania z VAT). Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie monitoro wania i kontrolowania jakości paliw, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił wy sokość należności pieniężnej na podstawie faktury zbiorczej nr DL/93/2012, wystawionej w dniu 5 września 2012 r. przez Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, za badanie próbek paliw ci ekłych oraz załącznika nr 1 do faktury nr DL/93/2012, (w poz. 70 - za badanie próbki nr 0957/ 12/8470) – 1476 zł (łączny koszt badania z VAT). Na podstawie art. 24 ust. 5 ww. ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw w związku z art. 2 § 2 i art. 47 § 1 Ordynacji poda tkowej (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 749), oraz art. 1 30 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 20 00 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Przedsiębiorca, 7 jest obowiązany uiścić ww. należność pieniężną na r achunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O WARSZAWA Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, a w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony i Konkurencji i Konsumentów orzekł jak w sentencji.

Pouczenie:

Na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 5 § 2 pkt. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz w zw. z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego od niniejszej decyzj i stronie nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z niniejszej decyzji może, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, zwrócić się do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Wiceprezes

Małgorzata Kozak

Otrzymuje:

R.pr. Dariusz Kossakowski, ul. Stawki 2A m. 1, 00-193 Warszawa.