Decyzja Prezes UOKiK z 12 kwietnia 2012 r.

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-74- 16/( 13 )/12/CS

Warszawa, dn. 12 kwietnia 2012 r.

DECYZJA DIH – 2 Nr 31/2012

Na podstawie art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 12 ust. 1, art. 7 us t. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrol owania jakości paliw (Dz. U. nr 169, poz. 1200 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowa nia administracyjnego wszczętego z urzędu w sprawie zobowiązania kontr olowanego do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki oleju napędowego, niespełniającego wymagań jakościowych, Prezes Urzędu Ochrony K onkurencji i Konsumentów zobowiązuje przedsiębiorcę Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. z siedzibą w Płocku, do uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwot y 1447,20 zł - łączny koszt badania z VAT (słownie: tysiąc czterysta cz terdzieści siedem złotych dwadzieścia groszy), stanowiącej równowartość kosztów pr zeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki oleju napędowego o numerze 1029/11/6249.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspek cji Handlowej przekazał Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów protokół kontroli wraz z materiałami kontroli przeprowadzonej na stacji paliw nr 37 w Karpaczu, przy ul. Konstytucji 3-go Maja, należącej do Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. z siedzibą w Płocku (dalej także: „Przedsiębiorca” lub „Stron a”). W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2011 r. na ww. stacji paliw, i nspektorzy reprezentujący Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej pobrali do badań z partii liczącej 7025 litrów próbki oleju napędowego, próbkę podstawową nume r 1029/11/6249 i próbkę kontrolną numer 5890/11/6249 w ilości 4 litrów każda, na podstawie prot okołu pobrania próbek paliw nr 0323. 2 Następnie inspektorzy reprezentujący Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w dniu 15 listopada 2011 r. przekazali próbkę ole ju napędowego do akredytowanego, niezależnego laboratorium Instytutu Nafty i Gazu w Kra kowie, według protokołu przyjęcia do badania numer M/TA2/222/2011. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezależn e laboratorium Instytutu Nafty i Gazu w Krakowie (sprawozdanie z badań nr M/TA2/219/2011) wykazały, że oferowany w dniu kontroli olej napędowy (o numerze próbki podstawowej 1029/11/ 6249), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wy magań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r. Nr 221, poz. 1441), zwanego dal ej: ,,rozporządzeniem”, z uwagi na zawyżony parametr – odporność na utleniani e. Wynik badania wyniósł 1988 g/m³, przy wymaganiach jakościowych max. 25 g/m³. W toku kontroli w dniu 24 listopada 2011 r., inspektorzy reprezentujący Dolnoś ląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, poinformowali Stronę o w ynikach badań próbki podstawowej oleju napędowego pobranego w dniu 15 listopada 2011 r. o numerze 1029/11/6249, przekazali jej egzemplarz sprawozdania z badań o numerze M/TA2/219/2011 oraz poinformowali o możliwości złożenia wniosku o badanie prób ki kontrolnej. Kontrolowany, pismem z dnia 25 listopada 2011 r., złożył wniosek o zbadanie p róbki kontrolnej nr 5890/11/6249. Badania laboratoryjne próbki kontrolnej nr 5890/11/6249 przeprowadzone przez akredytowane, niezależne laboratorium Ośrodka Badawczo – Rozwojowego P rzemysłu Rafineryjnego S.A. w Płocku (protokół z badań nr 2871/2011) wykazały, że olej napędowy nie spełnia wymagań jakościowych określonych w §1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zawyżony parametr – odporność na utlenianie. Wynik badania oznaczono jako > 30 g/m³, przy wymaganiach jakościowych max. 25 g/m³, przy czym w uwagach do prot okołu odnotowano, iż wynik badania był poza zakresem akredytacji ww. laboratorium, które wynosi ~ 150 g/m³. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów mając na uwadze wyniki b adań laboratoryjnych przeprowadzonych przez Instytut Nafty i Gazu w Krakowie, zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 107 1 ze zm.), pismem z dnia 17 stycznia 2012 r., powiadomił Przedsiębiorcę, jako str onę postępowania, o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczące j ustalenia wysokości należności pieniężnej stanowiącej równowartość kosztów przeprowadz onych badań próbki oleju napędowego oraz zobowiązania przedsiębiorcy do jej uiszczenia na rachunek Urzędu 3 Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przedsiębiorca został także poinf ormowany, że przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie, jako stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kode ksu postępowania administracyjnego, prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i ma teriałów oraz żądań zgłoszonych w trakcie postępowania, a także prawo do składani a wniosków dowodowych. Pismem z dnia 3 lutego 2012 r. Strona wniosła o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Przedmiotowy wniosek uzasadniono złożeniem odwołania od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocła wiu z dnia 23 grudnia 2011 r. (sygn. DJG-8361.238.2011, DJG-8361.251.2011) zarządzającej wycofanie z obrotu przez Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. z siedzibą w Płocku, 5470 litrów oleju napędowego na stacji paliw nr 37 w Karpaczu, przy ul. Konstytucji 3- go Maja. W ocenie Przedsiębiorcy w treści ww.

odwołania podważono prawidłowość i wyni ki badań będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji, a tym samym postępowanie a dministracyjne w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości należności pieniężnej stanow iącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki oleju napędowego oraz zobowiązani a przedsiębiorcy Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. z siedzibą w P łocku do jej uiszczenia, powinno zostać zawieszone do czasu wydania przez Prezesa Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów decyzji w przedmiocie ww. wycofania z obrotu oleju napędowego. Niezależnie od wniosku o zawieszenie postępowania, Przedsiębiorca przy piśmie z dnia 3 lutego 2012 r. zawarł szereg zarzutów dotyczących prawidłowoś ci wyników badań laboratoryjnych, w tym zarzut, iż pomiędzy wynikami badań próbki podstawowej i kontrolnej są znaczne różnice wykraczające poza zakres odtwarzalności. Pona dto Strona podniosła, iż wynik badania jest niezgodny z zakresem akredytacji oraz zdaniem Pr zedsiębiorcy laboratorium nie posiadało akredytacji do badania odporności na utl enianie. Przedsiębiorca podniósł także zarzut zastosowania do badania parametru odporność na utlenianie oleju napędowego niewłaściwej metody badania. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2012 r. (sygn. DIH-74- 16/(9)/12/CS) Prez es Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmówił uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i stwierdził:

Przedsiębiorca Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. z siedzibą w P łocku, wprowadził do obrotu olej napędowy niespełniający wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłyc h, wydanym na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. Nr 169, poz. 1200 ze zm.), zwanej dal ej ustawą o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe określone dla danego paliw a, ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pra cę silników zamontowanych w pojazdach, ciągnikach rolniczych, a także maszynach nieporuszających się po drogach. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw zabrania się transportowania, magazynowania, wprowa dzania do obrotu oraz gromadzenia w stacjach zakładowych paliw ciekłych, jeżeli nie sp ełniają wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lub art. 6 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Opierając się na wskazanych w sprawozdaniu nr M/TA2/219/2011 wynikach ba dań laboratoryjnych przeprowadzonych przez laboratorium Instytutu Naft y i Gazu w Krakowie, można dojść do wniosku, że pobrana w dniu 15 listopada 2011 r. próbka ol eju napędowego (nr 1029/11/6249) nie spełniała wymagań jakościowych określonych w § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zawyżony parametr – odporność na utlenianie. W ynik badania wyniósł bowiem 1988 g/m³, przy wymaganiach jakościowych max. 25 g/m³. Mając na względzie wyniki badań, należy podkreślić, iż zarówno próbka podstawowa, jak i kontrolna oleju napędowego, pobrane w dniu 15 listopada 2011 r., nie speł niały wymagań jakościowych określonych w § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na za wyżony parametr – odporność na utlenianie. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wym agań jakościowych określonych w ustawie, Zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w dr odze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Stosownie do postanowień art. 12 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowa nia jakości paliw, zarządzającym jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy zauważyć, że w niniejszej spra wie do badania próbek oleju napędowego pobranego w dniu 15 listopada 2011 r. w zakresie p arametru odporność na utlenianie, zastosowano metodę opisaną w normie PN-ISO 12205. Należy podkreślić, że fakt wykonania badania powyżej wskazaną metodą wynikał b ezpośrednio z obowiązującego w dniu kontroli rozporządzenia w sprawie wymagań ja kościowych dla paliw ciekłych. W dniu kontroli bowiem, tj. 15 listopada 2011 r., rozporządzeni e w sprawie wymagań jakościowych określało, iż parametr „odporność na utlenianie ” wyraża się w g/m³, co tym samym oznaczało zastosowanie metody opisanej w normie PN-I SO 12205. Dopiero zmiana rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych, która wesz ła w życie w marcu 2012 r., dopuściła, ale jako wymaganie dodatkowe, oznaczanie parametru „odpor ność na utlenianie” z ograniczeniem do 20 h, co wskazuje na konieczność zastos owania metody opisanej w normie PN-EN 15751. Metoda opisana w normie PN-EN 15751 je st, co wymaga szczególnego podkreślenia, metodą dodatkową w stosunku do metody opisanej w no rmie PNISO 12205 i odnosi się wyłącznie do oleju napędowego zawierającego powyże j 2% estru metylowego (FAME). Fakt ten wynika z załącznika do rozporządzenia w sprawie metod badania jakości paliw ciekłych, a ponadto z normy PN-EN 590 „Paliwa do pojazdów samochodowych. Oleje napędowe. Wymagania i metody badań.”, gdzie wskazuje się, iż wprowadzono dodatkowe wymaganie i metodę badawczą (EN 15751) do oznaczani a odporności na utlenianie z ograniczeniem do 20 h. Należy także dodać, iż w Tablicy 1 – Ogólnie stosowane wymagania i metody, powyższej normy stwierdza si ę, iż stosowanie metody badawczej (EN 15751) stanowi dodatkowe wymaganie dla oleju napędowe go zawierającego powyżej 2% FAME. Z uwagi jednakże na podnoszoną przez Przedsiębiorcę kwestię koniecznoś ci zastosowania metody opisanej w normie PN-EN 15751, należy wyjaśnić, iż pomimo, że w obowiązującym w dniu kontroli rozporządzeniu w sprawie metod badani a jakości paliw ciekłych, wymieniona była metoda opisana w normie PN-EN 15751 do oznacz ania parametru: odporność na utlenianie to rozporządzenie w sprawi e wymagań jakościowych nie określało wówczas dla tego parametru wymagania dodatkowego podawanego w h. Z tego też względu do badania tego parametru, w dniu kontroli, nie można było zast osować metody opisanej w normie PN-EN 15751, a jedynie metodę opisaną w normie PN-ISO 12205. Podkreślenia wymaga również fakt, iż podstawowe zastosowanie w przypadku badania oleju napędowego w zakresie parametru odporność na utlenianie ma metoda opisana w normie PN-ISO 12205, którą zastosowano w badaniu próbek pobranych w dniu 15 listopada 2011 r. W chwili obecnej po zmianie wymagań jakościowych dla parametr u odporność na 6 utlenianie, gdyby pobrana próbka spełniała wymagania jakościowe okr eślone w § 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. max. 25 g/m³ zaś olej napędowy zawierałby powyżej 2% FAME, wówczas do badania dalszego zastosowana zostałaby metoda opisana w normie PN-EN 15751, która jak to powyżej podkreślono, służy do zbadania dodatkowego nie zaś podstawowego wymagania dla oleju napędowego. W przypadku jednak, gdy badania wykazałyby, iż olej napędowy nie spełnia wymagań jakościowych określonych na poziomie max. 25 g/m³, stosowanie do dalszych badań metody opisanej w normie PN-EN 15751, stałob y się bezprzedmiotowe, bowiem nawet w przypadku zastosowania tej me tody i stwierdzenia, że paliwo spełnia wymagania jakościowe, nie spełniałoby ono wymagań okre ślonych na poziomie max. 25 g/m³, przy zastosowaniu metody opisanej w normie PN -ISO 12205, a zatem bezsprzecznie byłoby wadliwej jakości.

Odnosząc się do dalszych zarzutów Strony podniesionych przy piśmie z dnia 3 lutego 2012 r., dotyczących braku akredytacji do badania parametru – odporność na utlenianie, przez Laboratorium Rop i Analiz Standardowych Zakładu Analiz Naftowyc h Instytutu Nafty i Gazu, należy wyjaśnić, iż informacja w nagłówku sprawozdania z bada ń nr M/TA2/219/2011 wskazująca ww. laboratorium, stanowi jedynie informację o tym, któ re z akredytowanych laboratoriów Instytutu Nafty i Gazu jest laboratorium prowadzący m sprawę, to jest laboratorium odpowiedzialnym za przekazanie dostarczonych przez Inspekcję Handlową próbek paliw do badań we właściwych laboratoriach, zebranie w yników badań oraz sporządzenie i wysyłkę sprawozdań. W przedmiotowej sprawie, badanie parametru odporność na utlenianie przekazano do wykonania Laboratorium Badań Właściwości Użytkowych Zakładu Oceny Właściwości Eksploatacyjnych, a Laboratorium Rop i Analiz Standardowych Zakładu Analiz Naftowych sporządziło sprawozdanie. Jak należy przyjąć, Przedsiębiorca posiada jedynie strony nr 8 i 9 sprawozdania nr M/TA2/219/2011, gdzie podane są wyniki badań próbki 1029/11/6249 oraz ocena tych wyników, nie zaś kompletne sprawozdanie (pozostałe strony sprawozda nia dotyczą wyników badań próbek paliw nie związanych z niniejszą sprawą). Na st ronie nr 2 omawianego sprawozdania, w pkt 4 zawarte jest zastrzeżenie o następuj ącej treści: „Przy powoływaniu się na wyniki badań zawarte w niniejszym sprawozdaniu należy zaznacz yć: zbadane przez Zakład Analiz Naftowych i Zakład Oceny Właściwości Eksploatacyj nych INiG, akredytowany przez PCA (Nr certyfikatu: AB 142 i AB 170) w zakresie obejmującym przedmiotowe badania”. Konkludując, należy stwierdzić, iż badanie pró bki nr 1029/11/6249 7 w zakresie parametru – odporność na utlenianie, zostało wykonane przez Laboratorium Badań Właściwości Użytkowych Zakładu Oceny Właściwości Eksploatacyjnych, które posiada stosowną akredytację nr AB 170. Kontynuując podniesioną przez Stronę kwestię zakresu akredytacji, nal eży zauważyć, iż prezentacja wyniku badania w pozycji 13 – odporność na utlenianie , sprawozdania z badań nr M/TA2/219/2011 – „1988 g/m³” jest niezgodna z zakresem akredytacji, któr y dla badającego laboratorium obejmuje dla metody PN ISO 12205 zakres od 1 g/ m³ do 30 g/m³. Powyższą nieprawidłową prezentację potwierdza laboratorium w piśmie z dnia 27 stycznia 2012 r. Niemniej jednak Prezes UOKiK uznał, że nieprawidłowa preze ntacja nie zmienia faktu, iż paliwo nie spełnia wymagań jakościowych w zakresie param etru „odporność na utlenianie”. W kontekście nieprawidłowego sposobu prezentacji wyniku, za bezprzedmiotowe należy uznać natomiast zarzuty Strony dotyczące rozbieżności pomiędzy wynikami badań próbki podstawowej i kontrolnej.

W związku z powyższym Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolow ania jakości paliw, zobowiązuje Przedsiębiorcę, do uiszczenia kwoty stanowiącej rów nowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki oleju napędowego (nr 1029/11/6249), w wysokości 1447,20 zł (łączny koszt badania z VAT). Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o sys temie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsument ów ustalił wysokość należności pieniężnej na podstawie faktury nr 1732 wystawionej w dniu 30 listopada 2011 r. przez Instytut Nafty i Gazu w Krakowie za w ykonanie badań w ramach systemu monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz w rozlicz eniu zbiorczym stanowiącym załącznik nr 1 do faktury nr 1732 w pozycji nr 14, w wysokości 1447,20 zł (łączny koszt badania z VAT). Na podstawie art. 24 ust. 5 ww. ustawy o systemie monitorowania i kont rolowania jakości paliw w związku z art. 2 § 2 i 47 § 1 Ordynacji podatkowej (j .t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), oraz art. 130 Kpa, Przedsiębiorca obowiązany uiścić ww. należność pieniężną na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O /O WARSZAWA Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji a w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpat rzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji utrzymującej w mocy decyz ję organu pierwszej instancji. 8

Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony i Konkuren cji i Konsumentów orzekł jak w sentencji.

Pouczenie:

Na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 5 § 2 pkt. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz w zw. z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego od niniej szej decyzji stronie nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z niniejszej decyzji może, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, zwrócić się do Prezesa Urzędu Ochrony Konkure ncji i Konsumentów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Wiceprezes

Małgorzata Kozak

Otrzymuje:

Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A., ul. Chemików 7, 09-411 Płock.