Decyzja Prezes UOKiK z 22 lutego 2013 r.

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

DIH-74- 92/( 14 )/12/BS

Warszawa, dn. 22 lutego 2013 r.

DECYZJA DIH – 2 Nr 9/2013

Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 12 7 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 1, art. 24 ust. 1, 4 i 5 w zw iązku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 200 6 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości pali w (Dz. U. nr 169, poz. 1200 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w pr zedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej zobowiązania przedsiębiorcy STATOIL FUEL & RETAIL Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie (do dnia 14 stycznia 2013 r. przedsiębiorca występował pod nazwą „STATOIL POLAND” Sp. z o. o.), do uiszczenia na rachunek Urzędu Ochr ony Konkurencji i Konsumentów kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych b adań laboratoryjnych próbek oleju napędowego o numerach 0577/12/6825 oraz 0609/12/682 5, niespełniającego wymagań jakościowych, zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren cji i Konsumentów nr DIH-2 Nr 83/2012 z dnia 4 grudnia 2012 r., Prezes Urzędu Ochrony Konk urencji i Konsumentów utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 20 grudnia 2012 r. przedsiębiorca S TATOIL FUEL & RETAIL Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie (do dnia 14 stycznia 2013 r. p rzedsiębiorca występował pod nazwą „STATOIL POLAND” Sp. z o. o.), (dalej: Przedsiębiorca lub St rona) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony K onkurencji i Konsumentów nr DIH-2 Nr 83/2012 z dnia 4 grudnia 2012 r. Opierając się na wynikach badań laboratoryjnych prz eprowadzonych przez akredytowane, niezależne laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, Prezes UOKiK stwierdził, że 2 pobrana w dniu 11 czerwca 2012 r. próbka oleju napędowego (o numerze 0577/12/6825), nie spełniała wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w spra wie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2008 r. Nr 221, poz. 1441), zwanego dalej : ,,rozporządzeniem”, z uwagi na zaniżoną odporność na utlenianie, której wynik badania wynió sł 5,6 h, przy wymaganiach jakościowych min. 20 h. Opierając się na wynikach badań laboratoryjnych prz eprowadzonych przez akredytowane, niezależne laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, Prezes UOKiK stwierdził, że pobrana w dniu 15 czerwca 2012 r. próbka oleju napędowego (o numerze 0609/12/6825), nie spełniała wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zaniżoną odporność na utlenianie, której w ynik badania wyniósł 9,6 h, przy wymaganiach jakościowych min. 20 h. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. Nr 169, poz. 120 0 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw”, jeżel i przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w usta wie, Zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwo ty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Zgodnie z art. 12 ust. 1 us tawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw Zarządzającym jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu Ochrony Konkur encji i Konsumentów na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i ko ntrolowania jakości paliw, zobowiązał Przedsiębiorcę do uiszczenia kwoty stanowiącej równ owartość kosztów przeprowadzonych badań próbek oleju napędowego o numerach 0577/12/6825 oraz 0609/12/6825. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 20 grudnia 2012 r. Strona postępowania podnosi, iż w procesie badania próbki uczestniczyło laboratorium Polcargo International w Chorzowie, które nie posiadało akredytacji w zakres ie paliw płynnych, a tym samym kompetencji i warunków technicznych do badania parametru – odporn ość na utlenianie. Strona podtrzymuje swoje stanowisko, że przekazanie próbek do nieakredytowan ego laboratorium w zakresie badań paliw ciekłych, które nie posiadało kompetencji do przyję cia próbki, a następnie redystrybucji do podwykonawców stawia w wątpliwość uzyskane wyniki b adań, gdyż nie została zachowana ciągłość postępowania procesu badawczego przez akredytowane laboratorium paliw ciekłych. W piśmie Strona zwraca uwagę na fakt, że z protokoł ów badań 9C-3057-12 (dot. próbki o numerze 0577/12/6825) oraz 9C-3072-12 (dot. próbki o numerze 0609/12/6825) wynika, że nie wszystkie badania zostały wykonane w laboratorium P olcargo International zlokalizowanym w Szczecinie. Parametr liczba cetanowa został zbadany przez akredytowanego podwykonawcę Przemysłowy Instytut Motoryzacji, Laboratorium Bada wcze w Warszawie a parametr odporność na 3 utlenianie został zbadany przez laboratorium Ośrode k Badawczo Rozwojowy Przemysłu Rafineryjnego S. A. w Płocku. Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pod nosi, iż w decyzji z dnia 4 grudnia 2012 r. DIH-2 Nr 83/2012 została poinformowana, iż labor atorium Polcargo International w Szczecinie posiada akredytację AB103 w zakresie badania odporn ość na utlenianie, natomiast numer akredytacji AB103 wydanie z dnia 5 czerwca 2012 r. nr 14 oraz z dnia 13 grudnia 2012 r. nr 15 nie zawiera akredytacji w zakresie badania parametru odporność na utlenianie. Pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. Prezes Urzędu Ochr ony Konkurencji i Konsumentów zwrócił się do Prezesa Laboratorium Polcargo International Sp. z o. o.

w Szczecinie o wyjaśnienia wątpliwości zgłoszonych w toku postępowania przez Stronę. Pismem z dnia 7 stycznia 2013 r. Prezes Polcargo In ternational Sp. z o. o. w Szczecinie poinformował Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, iż przy przechowywaniu próbek w laboratorium w Chorzowie zostały zachowane warunk i zabezpieczające produkt przed zmianą jakości i cech charakterystycznych oraz że przygoto wanie próbek do badań jak również transport próbek został przeprowadzony w warunkach prawidłowych. Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r., Prezes Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów powiadomił Przedsiębiorcę, o wszczęciu postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją nr DIH-2 Nr 8 3/2012 z dnia 4 grudnia 2012 r. Przedsiębiorca został także poinformowany, że przed wydaniem decyz ji kończącej postępowanie w sprawie, jako stronie biorącej udział w postępowaniu administracy jnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz żądań zgłoszonych w trakcie postępowania, a ta kże prawo do składania wniosków dowodowych. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r. (sygn. D IH-74- 92/(13)/12/BS) przedłużono termin zakończenia niniejszego postępowania do dnia 22 lutego 2013 r.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i stwierdził:

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności prz edstawionych przez stronę argumentów, stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia zaska rżonej decyzji zobowiązującej Przedsiębiorcę do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów p rzeprowadzonych badań próbek oleju napędowego. Podstawą do zobowiązania Przedsiębiorcy do uiszcze nia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki oleju napędow ego (o numerze 0577/12/6825), były wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez labora torium Polcargo International Sp. z o.o. w 4 Szczecinie, które wykazały, że pobrana w dniu 11 cz erwca 2012 r. próbka oleju napędowego nie spełniała wymagań jakościowych określonych w obowią zującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zaniżoną odporność na ut lenianie, której wynik badania wyniósł 5,6 h, przy wymaganiach jakościowych min. 20 h. Podstawą do zobowiązania Przedsiębiorcy do uiszczen ia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki oleju napędow ego (o numerze 0609/12/6825), były wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez labora torium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, które wykazały że pobrana w dniu 15 cze rwca 2012 r. próbka oleju napędowego nie spełniała wymagań jakościowych określonych w obowią zującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zaniżoną wartość parametru odporność na utlenianie, której wynik badania wyniósł 9,6 h, przy wymaganiach jakościowych min. 20 h. Biorąc powyższe pod uwagę należy podkreślić, iż pró bki oleju napędowego, pobrane w dniach 11 i 15 czerwca 2012 r., nie spełniały wymagań jako ściowych określonych w § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na zaniżoną odporność na utlenianie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o systemie monitorow ania i kontrolowania jakości paliw, paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe określone dla danego paliwa, ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach, ciągnikach rolniczych, a także maszynach nieporuszających się po drogach. Odnosząc się do treści wniosku strony o ponowne roz patrzenie sprawy z dnia 20 grudnia 2012 r., należy na wstępie wyjaśnić, iż w sytuacji, gdy przeprowadzone badania wykazują, że paliwo spełnia wymagania jakościowe, koszt tych badań pono si Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako zarządzający systemem monitorowani a i kontrolowania jakości paliw, na podstawie umowy zawartej z akredytowanym laboratori um. W odmiennym stanie rzeczy, tj. gdy badania wykażą, że paliwo nie spełnia wymagań jakoś ciowych, koszt badań ponosi kontrolowany Przedsiębiorca. Postępowanie toczące się przed Prez esem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jest postępowaniem administracyjnym na podstawie art. 24 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania ja kości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200 ze zm.), zmierzającym do zobowiązania Przedsiębiorcy do uisz czenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu Strony, iż w procesie badan ia próbek uczestniczyło laboratorium Polcargo International w Chorzowie, które nie posia dało akredytacji w zakresie paliw płynnych, a tym samym kompetencji i warunków technicznych do badania parametru – odporność na utlenianie, należy zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o systemie monitoro wania i kontrolowania jakości paliw akredytowane laboratoria, które nie są prowadzone p rzez Inspekcję Handlową, przeprowadzają 5 badania pobranych próbek na podstawie umowy zawarte j z Zarządzającym, a badania próbek kontrolnych na podstawie umowy zawartej z wojewódzkim inspektorem Inspekcji Handlowej. Kwestie wykonywania badań próbek paliw ciekłych w r amach systemu monitorowania i kontrolowania jakości paliw, przez laboratorium Pol cargo International Sp. z o.o. w Szczecinie, reguluje umowa DBA-2/243-47/2012 z dnia 10 maja 201 2 r., zawarta pomiędzy tą Spółką, a Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dostępna na stro nie internetowej UOKiK w zakładce „Zamówienia publiczne”). Warunki badania paliw przez laboratoria akredytowan e określa umowa, do zawarcia której dochodzi w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. W tym trybie została zawarta ww. umowa. Nie jest w sprawie kwestionowane, że strona umowy P olcargo International Sp. z o. o.

w Szczecinie była zobowiązana do przeprowadzenia badań próbek te go paliwa objętego umową. Jej laboratorium jest akredytowanym laboratorium. Odrębną jest kwest ia badań metodą akredytowaną. Według umowy laboratorium wykonujące badanie i metoda badania po winny być akredytowane. Umowa określa jakie badania mogą być przeprowadzane w laboratorium zlok alizowanym w Szczecinie przy ul. Henryka Pobożnego 5, a jakie mogą być zlecane Podwykonawcom . Według § 3 ust. 3 umowy, Wykonawca (strona umowy) może zlecić Podwykonawcom zbadanie p róbki, jeśli „nie posiada akredytacji na metodę badań niezbędną do zbadania tych parametrów” . Jak słusznie Przedsiębiorca zauważa, laboratorium Polcargo International Sp. z o. o. w S zczecinie nie posiada akredytacji w zakresie badania parametru odporność na utlenianie, mogła wi ęc i miała obowiązek, zgodnie z umową, podzlecić zbadanie tego parametru innemu akredytowanemu laboratorium, co uczyniła. W § 3 pkt 9 tej umowy znajduje się postanowienie, iż prób ki, pozostałości po próbkach oraz próbki kontrolne przechowywane będą przez wykonawcę w warunkach zabezpieczających produkt przed zmianą jakości i cech charakterystycznych. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w o dniesieniu do podwykonawstwa nadmienia dodatkowo, iż kwestie badań i wzorcowań r eguluje pkt 4.5 normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji l aboratoriów badawczych i wzorcujących. Zapis pkt 4.5.1 stanowi, że jeżeli laboratorium pod zleca pracę, czy to z powodu nieprzewidzianych przyczyn (np: nadmiernego obciążenia pracą, potrzeb y dodatkowej biegłości technicznej lub tymczasowej niezdolności), czy też jest to stała pr aktyka (np: poprzez stałe podwykonawstwo, umowy ajencyjne lub licencyjne), praca ta powinna być prz ekazana kompetentnemu podwykonawcy, natomiast pkt 4.5.4 mówi o tym, że laboratorium jes t odpowiedzialne przed klientem za pracę podwykonawcy. Z powyższych zapisów wynika również, że laboratorium Polcargo International Sp. z o. o. w Szczecinie mogło podzlecić badania innym po dwykonawcom , co miało miejsce w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z §3 ust. 1 pkt 7 umowy DBA-2/243-47/2012 z dnia 10 maja 2012 r., dostarczenie próbek do badań odbywa się w punkcie przekazania pr óbek w Laboratorium (Pracownia Analiz Paliw Polcargo Inernational Sp. z o. o. w Chorzowie ul. Marii Curie Skłodowskiej 3). Przepis art. 22 ust.1 6 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jak ości paliw, stanowiący, iż inspektor niezwłocznie przekazuje próbki do akredytowanego la boratorium należy odnieść również do art. 25 tejże ustawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i K onsumentów uzyskał od Polcargo International Sp. z o. o. w Szczecinie wyjaśnienia (pismo z dnia 7 stycznia 2013 r.), iż próbka paliwa 0577/12/6825 została dostarczona do laboratorium w Chorzowie w d niu 11 czerwca 2012 r. (pobranie w toku kontroli w dniu 11 czerwca 2012 r.), a laboratorium przekazało ją do laboratorium Ośrodka Badawczo – Rozwojowego Przemysłu Rafineryjnego S. A. w Płock u w dniu 12 czerwca 2012 r. Natomiast próbka 0609/12/6825 dostarczona do laboratorium w C horzowie w dniu 15 czerwca 2012 r. (pobrana w toku kontroli w dniu 15 czerwca 2012 r.) została przekazana do laboratorium Ośrodka Badawczo – Rozwojowego Przemysłu Rafineryjnego S. A. w Płocku w dniu 18 czerwca 2012 r. (16 i 17 czerwca 2012 r. to sobota i niedziela). Z powyższego zestawienia dat wynika jednoznacznie, że próbki pozostawione do badań zostały w sposób oczywisty niezwłocznie dostarczane do bada ń. Powyższe znajduje potwierdzenie w protokołach pobrania próbek paliw i przyjęcia tych próbek do badań. Odnosząc się do zarzutów Strony, że przekazanie pró bek do nieakredytowanego laboratorium w zakresie badań paliw ciekłych, które nie posiadało kompetencji do przyjęcia próbki, a następnie redystrybucji do podwykonawców stawia w wątpliwość uzyskane wyniki badań, gdyż nie została zachowana ciągłość procesu badawczego przez akredyt owane laboratorium paliw ciekłych, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów skierował do laboratorium Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie pismo z dnia 28 grudnia 2012 r. z prośbą o wyjaśnienie powyższych kwestii. Pismem z dnia 7 stycznia 2013 r. laboratorium Polca rgo International Sp. z o.o.

w Szczecinie odpowiedziało, iż odnosząc się do próbek nr 0577/12 /6825 oraz nr 0609/12/6825 badanych w zakresie parametru odporność na utlenianie wyrażonego w h, b yły one przechowywane, przygotowywane do badań jak również transportowane w warunkach zabezp ieczających produkt przed zmianą jakości i cech charakterystycznych. Zasada metody badania par ametru odporność na utlenianie polega na przepuszczeniu przez próbkę strumienia oczyszczoneg o powietrza. Metoda ta polega na konduktometrycznym oznaczeniu lotnych związków pows tałych w czasie utleniania. Istotnym czynnikiem mającym wpływ na wartość tego parametru jest dostęp tlenu. Próbki oleju napędowego nr 0577/12/6825 oraz nr 0609/12/6825 były zarówno transportowane jak i przechowywane w szczelnych, specjalistycznych, nieprzejrzystych, metalowych pojemnikach. Należy podkreślić, iż Laboratorium na własne potrze by dokonało oceny wpływu ekspozycji na warunki zewnętrzne – powietrze i temperaturę – w celu oceny stopnia zmiany parametru odporność na utlenianie. Trzydniowa ekspozycja otwartej próbki w temperaturze pokojowej doprowadziła do zmiany tego parametru o 2,5 h. Laboratorium podniosło jednak, iż były to warunki ekstremalne. W związku z powyższym Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, iż zarzuty Strony w zakresie wątpliwości co do trybu postępowa nia z przyjętymi przez laboratorium w 7 Chorzowie, będącym oddziałem Polcargo International Sp. z o. o. w Szczecinie próbkami, za bezzasadne. Niezależnie od powyższego Prezes Urzędu Ochrony Kon kurencji i Konsumentów podkreśla, iż czynnikiem dodatkowo potwierdzającym prawidłowość p rzechowywania próbek jest fakt, iż po odstępie kilkunastu dni od daty przebadania pierwsz ych próbek, na wniosek Strony zostały przebadane próbki kontrolne przez inne akredytowane laboratorium. Wyniki badań przeprowadzonych przez niezależne laboratorium, w tym przypadku Inst ytut Techniczny Wojsk Lotniczych w Warszawie potwierdziły niewłaściwą jakość badanego oleju napędowego. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzn ał, po dokonaniu ponownej analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodo wego oraz uwzględnieniu okoliczności wskazanych przez stronę w toku postępowania odwoławczego, że decyzja nr DIH-2 Nr 83/2012 z dnia 4 grudnia 2012 r. była prawidłowa, a tym samym brak jest podstaw do jej uchylenia.

W związku z powyższym, Prezes Urzędu Ochrony Konkure ncji i Konsumentów orzekł jak w sentencji.

Pouczenie:

Na decyzję, zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 w z wiązku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dr Małgorzta Krasnodębska - Tomkiel

Otrzymuje:

STATOIL FUEL & RETAIL Sp. z o. o., ul. Puławska 86, 02-603 Warszawa.