Decyzja Prezes UOKiK z 12 marca 2018 r.

Inspektorzy reprezentujący Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej – 20 czerwca 2017 r. - działając na podstawie upoważnie ń nr D/PI.NU.8361.86.2017 i D/PI.NU.8361.88.2017, przeprowadzili kontrol e – dotyczące m.in. zamieszczania na stacjach paliw informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych - na stacjach paliw /..../ oraz /..../, należących do przedsiębiorcy POLSKI KONCERN NAFTOWY ORLEN SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Płocku (dalej także: „Strona” lub „Przedsiębiorca”). Następnie i nspektorzy reprezentujący Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej – 5 lipc a 2017 r. - działając na podstawie upoważnienia nr D/PI.NU.8361.101.2017, przeprowadzili kontrolę – dotyczącą m.in. zamieszczania na stacjach paliw informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych - na stacji paliw /..../, należącej do Przedsiębiorcy. W toku ww. kontroli stwierdzono, że Przedsiębiorca zamieścił na kontrolowan ych stacjach paliw informacje dotyczące zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na t ych stacjach o następującej treści: „W trosce o środowisko naturalne benzyny silnikowe oraz oleje napędowe sprzedawane na tej stacji mogą zawierać biokomponenty w standardowych ilościach określonych we właściwych aktach prawnych i powszechnie stosowanych normach technicznych. Paliwa te są w pełni bezpieczne dla twojego silnika. PN -EN 590, PN -EN 228 oraz załączniki nr 2 i 3 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1680). Informacja spor ządzona i rozpowszechniana zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 2014 r., poz. 1728 ze zm.) wprowadzającym obowiązek zamieszczania na stacjach paliwowych czytelnych informacji do tyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzonych do obrotu na tych stacjach”. 3 Powyższe ustalenia udokumentowano w protoko łach kontroli z 20 czerwca 2017 r. nr D/PI.NU.8361.86.2017 i D/PI. NU.8361.88.2017 oraz protokole kontroli z 5 lip ca 2017 r. nr D/PI.NU.8361.101.2017, a także w dokumentacjach fotograficznych, załączonych do akt ww. spraw. W ocenie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej , informacje o wskazanej powyżej treści, zamieszczone na kontrolowanych stacja ch paliw nie spełniały wymogów art. 9a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 201 6 r., poz. 1 928 z późn. zm. ), dalej: „ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw”. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej 20 września 2017 r. skierował do Strony wystąpienia pokontrolne, dotyczące kontroli na stacjach paliw /..../, /..../ oraz /..../. W treści wystąpień wyjaśniono, iż zdaniem organu I instancji treść informacji o zawartości biokomponentów, zamieszczona na kontrolowanych stacjach paliw powinna zawierać czytelne informacje o zawartości biokomponentó w w paliwach ciekłych poprzez wskazanie ich procentowego udziału , w szczególności o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych, gdyż odesłanie konsumenta do treści norm nie daje informacji o zawartości biokomponentów w paliwie nabywanym na kontrolowanych stacjach. W piśmie z 3 października 2017 r., stanowiącym odpowiedź na wystąpienie pokontrolne, Strona stanęła na stanowisku, iż informacje zamieszczone na kontrolowanych stacjach, odpowiadają obowiązkowi wynikającemu z art. 9a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw . W ocenie Przedsiębiorcy, zawarcie w treści informacji pełnych nazw form występowania bioetanolu z procentowym wskazaniem ilościowym tych form – o co wnosił w wystąpieniu pokontrolnym Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Ins pekcji Handlowej – spowodowałoby po stronie konsumentów, niezrozumienie użytej nomenklatury, a w konsekwencji doprowadziłoby do tego, że informacja stałaby się dla konsumentów nieczytelna lub rozumiana opacznie. Strona podkreśliła również, że wskazany przez inspektorów obowiązek informowania o procentowej objętości biokomponentów w oferowanych paliwach, nie wynika z przepisów prawa. Ponadto Przedsiębiorca zwrócił także uwagę na fakt, iż w toku innych kontroli, nigdy nie zakwestionowano treści informacji o zawartości biokomponentów, zamieszczanych na stacjach paliw należących do POLSKIEGO KONCERNU NAFTOWEGO ORLEN SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Płocku. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej pismami z 11 października 4 2017 r. nr D/PI.NU.8361.86.2017/ D/PI.NU.8361.88.2017 oraz nr D/PI.NU.8361.101.2017, poinformował Przedsiębiorcę o wszczęciu post ępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia Przedsiębiorcy administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 5000 zł, określonej zgodnie z dyspozycją art.

35a pkt 4 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, wobec braku zamieszczenia na kontrolowanej stacji paliw informacji o zawartości biokomponentów w oferowanych do sprzedaży paliwa ch oraz o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, moż liwości składania wyjaśnień i wniosków dowodowych. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. 8 listopada 2017 r., Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wydał dwie decyzje o numerach D/PI.NU.8361.86.2017 D/PI.NU.8361.88.2017 oraz D/PI.NU.8361.101.2017, nakładając e na Przedsiębiorcę administracyjn e kary pieniężne, z tytułu niewykonania obowiązku wynikającego z art. 9a ust. 1 i 2 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 2016 r., poz . 1928, z późn. zm.), tj. umieszczenia w sposób widoczny, w miejscu ogólnodostępnym czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych, wprowadzanych do obrotu na kontrolowanych stacjach paliw /..../, /..../ oraz /..../, Przy piśmie z 6 grudnia 2017 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej przekazał do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsument ów odwołanie Strony z 24 listopada 2017 r. wraz z aktami spraw nr D/PI.NU.8361.86.2017 D/PI.NU.8361.88.2017 oraz D/PI.NU.8361.101.2017. W odwołaniu Przedsiębiorca wniósł o uchylenie zaskarżonej dec yzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji. W odwołaniu podniesiono zarzut błę dnej oceny zebranego materiału dowodowego, polegający na uznaniu, że na kontrolowanych stacjach paliw zamieszczono nieczytelne informacje o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Pismem z 14 grudnia 2017 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z 19 września 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: „Kodeks postępowania administracyjnego ”, poinformował Stronę o prawie wypowied zenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz żądań zgłoszonych w trakcie postępowania, składania wniosków dowodowych, a także do zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy w siedzibie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. 5 Postanowieniem z 10 stycznia 2018 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przedłużył termin zakończenia niniejszego postępowania do 9 lutego 2018 r. Postanowieniem z 8 lutego 2018 r. Prezes Urzędu Ochrony Konku rencji i Konsumentów połączył sprawy dotyczące decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z 8 listopada 2017 r., o numerach D/PI.NU.8361.86.2017 D/PI.NU.8361.88.2017 oraz decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z 8 listopada 2017 r., o numerze D/PI.NU.8361.101.2017. Postanowieniem z 9 lutego 2018 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przedłużył termin zakończenia niniejszego postępowania do 23 lutego 2018 r. Postanowieniem z 22 lutego 20 18 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przedłużył termin zakończenia niniejszego postępowania do 23 marca 2018 r.

Rozpoznając odwołanie, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i stwierdził:

Na wstępie należy zauważyć , iż zgodnie z art. 9a ust. 1 i 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw ciekłych na stacjach paliwowych są obowiązani do zamieszczenia na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tych stacjach, w szczególności informacji o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych. Informacje te, należy umieścić na stacji paliwo wej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Przedsiębiorca, który nie zamieszcza na stacji paliwowej lub stacji zakładowej informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji w sposób określony w art. 9a, zgodnie z art. 35a pkt 4, podlega karze pieniężnej. Wysokość kary pieniężnej na poziomie 5000 zł, wynika natomiast wprost z art. 35c ust. 1 omawianej ustawy. Z powołanych wyżej przepisów, wynika iż przedsiębiorcy są obowiązani do zamieszczenia n a stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu, które to informacje należy umieścić na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Niedopełnienie przedmiotowego obowiązku tj. niezamieszczenie takich informacji w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny, powoduje że przedsiębiorca podlega karze pieniężnej. Innymi słowy, aby obciążyć Stronę karą pieniężną, musi ona wymaganych informacji w ogóle 6 nie zamieścić, l ub zamieścić je w miejscu nie będącym ogólnodostępnym (np. na zapleczu), albo uczynić ją niewidoczną (np. zasłaniając plakatem reklamowym), pomimo umieszcz enia w miejscu ogólnodostępnym, albo też zamieścić informację, która będzie dla konsumenta nieczytelna. Za informację czytelną, należy uznać informację zrozumiałą dla konsumenta, a tym samym sformułowaną w sposób przejrzysty i jednoznaczny. Konkludując, sam fakt zamieszczenia informacji na stacji paliw, nie zwalnia Przedsiębiorcy od odpowiedzialności na z asadzie art. 35a pkt 4 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw , o ile nie zostały łącznie spełnione trzy przesłanki wskazane w art. 9a tejże ustawy, a mianowicie: 1) informacja musi być umieszczona w miejscu ogólnodostępnym; 2) informacja musi być umieszczona w sposób widoczny; 3) informacja musi być czytelna. Prezes UOKiK opiera się na dowodach zebranych w toku toczącego się postępowania. Dowodami w sprawie są protokoły kontroli z 20 czerwca 2017 r. nr D/PI.NU.8361.86.2017 i D/PI.NU.8361.88.2017 oraz z 5 lipca 2017 r. nr D/PI.NU.8361.101.2017, a także załączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna . Niniejsze protokoły należy traktować jako dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego , korzystające z wiarygodności zawartych w ni ch ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2016 r., II GSK 140/15). Z treści ww. protokołów kontroli jednoznacznie wynika, iż na kontrolowan ych stacjach paliw zamieszczono – w widocznych i ogólnodostępny ch miejscach - informacje dotyczące zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych . Istota sporu w niniejszej sprawie, sprowadza się zatem do oceny, czy informacje zamieszczone w widocznych i ogólnodostępnych miejscach, na kontrolowanych stacjach były czytelne. W ocenie organu I instancji, zamieszczone informacje były nieczytelne , przy czym zdaniem organu informacją czytelną jest informacja zrozumiała i łatwa do odczytania jej znaczenia, nie zaś wskazanie przepisów i odesłanie do norm, co w opinii organu nie daje konsumentowi inform acji o zawartości biokomponentów, w kupowanym przez niego paliwie. Biorąc powyższe pod uwagę, należy uznać, że meritum sporu sprowadza się do tego , czy informacja o treści - „W trosce o środowisko naturalne benzyny silnikowe oraz oleje napędowe sprzedawane na tej stacji mogą zawierać biokomponenty w standardowych ilościach określonych we właściwych aktach prawnych i powszechnie stosowanych normach technicznych. Paliwa te są w pełni bezpieczne dla twojego silnika. PN -EN 590, PN -EN 228 7 oraz załączniki nr 2 i 3 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1680). Informacja sporządzona i rozpowszechniana zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie m onitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 2014 r., poz.

1728 ze zm.) wprowadzającym obowiązek zamieszczania na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzonych do obrotu na tych stacjach” – jest czytelna, w rozumieniu przepisów ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Odnosząc się do wspomnianej istoty sporu, należy zauważyć, iż cytowana informacja oparta jest na dwóch wyraźnie wyeksponowanych w pierwszym jej zd aniu elementach, dotyczących zawartości biokomponentów. Pierwszy z nich stanowi informacja o treści /…/oleje napędowe sprzedawane na tej stacji mogą zawierać biokomponenty /…/. Drugi, stanowi informacja odsyłająca do przepisów prawa powszechnie obowiązujące go oraz norm /…/ w standardowych ilościach określonych we właściwych aktach prawnych i powszechnie stosowanych normach technicznych /…/. Pozostałą treść informacji stanowi swego rodzaju wykaz aktów prawnych i norm. Biorąc powyższe pod uwagę, należy podkreśl ić, iż użyte przez Przedsiębiorcę sformułowanie „mogą zawierać”, stanowi informację, z której wynika, że oferowane paliwo może zawierać biokomponenty, albo może ich nie zawierać. Trudno jest uznać tak ą informację za czytelną. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wyd. PWN), informacją czytelną jest informacja zrozumiała, sformułowana w sposób przejrzysty. Za taką nie można uznać informacji, z której wynika, że dane paliwo może zawierać, a tym samym równie dobrze może nie zawierać określonego dodatku . W ko nsekwencji konsument nie wie, czy nabywane przez niego paliwo zawiera biokomponenty, czy też ich nie zawiera, a tym samym jest pozbawiony informacji, czy oferowane na danej stacji paliwo może być stosowane w użytkowanym przez niego pojeździe, zgodnie ze ws kazaniami producenta, warunkami udzielonej gwarancji lub oceny, czy nie wywiera ono niekorzystnego wpływu na pojazd (por. wyrok WSA w Warszawie z 27.02.2017 r,. sygn. VI SA/Wa 1919/16). Nie sposób pominąć tu również faktu, że art. 9a ustawy o systemie moni torowania i kontrolowania jakości paliw w sposób jednoznaczny wskazuje na obowiązek zamieszczenia informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na danej stacji. Realizację tego obowiązku stanowiłoby zamieszczenie w info rmacji sformułowania „zawiera biokomponenty” lub sformułowania „nie zawiera biokomponentów” , które byłoby czytelne 8 dla konsumenta. Za takowe nie można uznać sformułowania „mogą zawierać” , gdyż w żadnym wypadku nie informuje ono konsumenta, czy paliwo, któr e właśnie tankuje zawiera, czy też nie zawiera biokomponentów. Analogicznie, jako nieczytelny, należy potraktować sposób podania informacji o zawartości biokomponentów, w której konsumenta odsyła się do przepisów prawa powszechnie obowiązującego i norm jak ościowych. Trudno jest wyobrazić sobie sytuację, że konsumentowi znana jest treść załączników do rozporządzeń, czy też norm, a nawet ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Wizyty konsumentów na stacja ch paliw sprowadzają się – co do zasady - do wyboru określonego paliwa i tankowania pojazdu i ich celem nie jest analiza obowiązujących przepisów prawa, podobnie jak wymogiem zatankowania pojazdu nie jest znajomość tych przepisów. Niezależnie od powyższego, nie można podzielić stanowiska Przedsiębiorcy wyrażonego w odwołaniu, iż zawarcie w treści informacji pełnych nazw form występowania bioetanolu z procentowym wskazaniem ilościowym tych form, mogłoby spowodować po stronie konsumentów, niezrozumienie użytej nomenklatury, a w konsekwencji doprowadziłoby do tego, że informacja stałaby się dla konsumentów nieczytelna lub rozumiana opacznie. Należy bowiem zauważyć, iż POLSKI KONCERN NAFTOWY ORLEN SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Płocku, na swoich stacjach paliw nie stosuje jednolitej treści inform acji o zawartości biokomponentów. Obok bowiem omawianej w niniejszej sprawie formy informacji o zawartości biokomponentów, zawierającej sformułowanie „mogą zawierać” oraz odesłanie do przepisów, Przedsiębiorca stosuje też inną formę, o następujące treści: „Benzyny silnikowe sprzedawane na tej stacji zawierają do 5% bioetanolu, natomiast oleje napędowe do 7% biokomponentów w postaci estrów metylowych kwasów tłuszczowych. Informacja sporządzona i rozpowszechniana zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 25 sierpnia 20 06 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 2014 r., poz. 1728 ze zm.) wprowadzającym obowiązek zamieszczania na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzonych do obrotu na tych stacjach”. Informacja ta jednoznacznie wskazuje, iż tankowane paliwo zawiera w swoim składzie biokomponenty. Tym samym konsument otrzymuje czytelną informację o tankowanym paliwie.

W ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, należy stwierdzić, że zamieszczone przez Przedsiębiorcę informacje były nieczytelne. Tym samym należy uznać, że informacje zamieszczone na kontrolowanych stacjach paliw /..../, /..../ oraz /..../, nie 9 wypełniają obowiązku wynikającego z art. 9a ust. 1 i 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Konkludując, zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, brak jest podstaw do uchylenia decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z 8 listopada 2017 r., o numerach D/PI.NU.8361.86.2017 i D/PI.NU.8361.88.2017 oraz D/PI.NU.8361.101.2017, nakładając ych na Przedsiębiorcę administracyjn e kary pieniężne, z tytułu niewykonania obowiązku wynikającego z art. 9a ust. 1 i 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw , tj. umieszczenia w sposób widoczny, w miejscu ogólnodostępnym czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych, wprowadzanych do obrotu na kontrolowanych stacjach paliw /..../, /..../ oraz /..../. W chwili kontroli obowiązek ten, nie był przez Stronę realizowany, co wynika nie tylko z ustaleń kontroli, ale także załączonej dokumentacji fotograficznej.

Zważywszy na przedstawione okoliczności należało postanowić, jak w sentencji. Decyzja niniejsza jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego.

Pouczenie 1. Decyzja jest ostateczna w toku instancji. W terminie 30 dni od jej doręczenia stronie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę należy wnieść za pośrednictwem Prezes a Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa.

2. Od skarg wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym od strony skarżącej pobierana jest opłata tzw. wpis stały w wysokości 200 zł.

3. W przypadku wniesien ia od niniejszej decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona ma możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie na wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należy złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, ra dcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Podstawa prawna pouczenia:

art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1, art. 230, art. 243 § 1, art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.); § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz 10 szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).

Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Departamentu Inspekcji Handlowej Anna Janiszewska