Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2011 r.

Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2011 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Ko. w przedmiocie rozpoznania wniosku M. H. – I. z dnia [...] marca 2011 r. o skierowanie jej ojca S. H. do domu pomocy społecznej.

Prezydent Miasta K. nie zgadzając się z postanowieniem Wójta Gminy Ko. z dnia [...] maja 2011r., nr [...] o przekazaniu według właściwości w/w wniosku Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K., domagał się ustalenia, że organem właściwym jest Ośrodek Pomocy Społecznej w Ko. – jako ośrodek właściwy ze względu na miejsce stałego zameldowania S. H.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta K. wskazał, że S. H., zameldowany na pobyt stały w Ko. przy ul. [...], ze względu na stan zdrowia przebywa obecnie w prywatnym Domu Opieki "[...]" w K., jednakże z miejscem tym nie ma zamiaru wiązać się na stałe, traktując je jako okresowe miejsce pobytu. Jak wynika z oświadczenia córki S. H. z dnia [...] maja 2011 r. oraz wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego, docelowym miejscem pobytu S. H. ma być Dom Pomocy Społecznej w Z. (powiat [...]). S. H. nie przebywa zatem w K. z zamiarem stałego pobytu, brak jest także podstaw do uznania, że nastąpiło przeniesie jego centrum życiowego do K. i uznania tego miasta za ośrodek osobistych i majątkowych interesów. Prezydent Miasta K. powołując się na wystawione w dniu [...] marca 2011 r. przez lekarza prowadzącego z Ko. zaświadczenie lekarskie uznał, że fakt ten potwierdza istniejące trwałe związki S. H. z miejscem jego stałego zameldowania. Wskazał także na fakt wypłaty S. H. renty inwalidzkiej na adres w Ko.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Ko. w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poprzez wskazanie Prezydenta Miasta K. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.

W uzasadnieniu podniósł, że S. H. mieszkając na terenie Gminy Ko. nie ubiegał się o wydanie skierowania do domu pomocy społecznej, a do prywatnego Domu Opieki "[...]" w K. nie był kierowany przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Ko., gdyż nie było wymagane. Zdaniem Wójta S. H. z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia zamieszkał w powyższym domu opieki koncentrując tam swoje czynności życiowe. W K. mieszka jedyna rodzina S. H. – córka M. H.- I., która z uwagi na jego zły stan zdrowia podejmuje w jego imieniu różne czynności, w tym wystąpiła ze spornym wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej. Podkreślił również, że S. H. jest osobą samotną, w podeszłym wieku ([...] lat), wymagającą pomocy i stałej opieki ze strony osób trzecich. W miejscu stałego zameldowania nie ma żadnych bliskich, wszelka korespondencja do niego adresowana kierowana jest przez Urząd Pocztowy w Ko. na adres Domu Opieki "[...]" w K.

W piśmie procesowym z dnia 1 stycznia 2011 r. Prezydent Miasta K. wskazał, że S. H. z uwagi na stan zdrowia jest osobą niezdolną do orientacji w czasie, miejscu i przestrzeni, niewykazującą żadnych planów życiowych. Można więc postawić tezę, że wskazanie miejscowości, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu nie jest możliwe, stąd biorąc pod uwagę art. 21 § 1 pkt 3 Kpa i art. 14 ustawy o pomocy społecznej za miejsce pobytu należy ustalić mieszkanie w Ko. przy ul. [...]. Nadto Prezydent Miasta K. podniósł, że w dokumentach brak pełnomocnictwa udzielonego M. H. – I. do wystąpienia z wnioskiem o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

W punkcie wyjścia rozważań należy stwierdzić, że istotnie pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy Ko. powstał spór o właściwość do rozpoznania sprawy z wniosku M. H. – I. o umieszczenie jej ojca S. H. w domu pomocy społecznej. Żaden z wymienionych organów nie uznaje bowiem swojej właściwości do rozpoznania tej sprawy, co w świetle art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny do rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.

Zasady określenia właściwości miejscowej gminy reguluje przepis art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 101 ust. 1 zasadą jest, że właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis ten koresponduje z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania", odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że pojęcie miejsca zamieszkania nie jest pojęciem tożsamym z miejscem zameldowania danej osoby pod określonym adresem. Na gruncie obowiązywania przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego ukształtował się pogląd, że pojęcie miejsca zamieszkania zawiera w sobie dwa ściśle ze sobą związane elementy: zamiar stałego przebywania i faktyczne przebywanie osoby w danej miejscowości ( por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt I OW 163/05 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób przyjąć, że faktycznym miejscem zamieszkania, w którym koncentrują się w chwili obecnej sprawy życiowe S. H., jest Ko., a zatem miejscowość, w której jest zameldowany na pobyt stały.

Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że S. H. jest osobą niepełnosprawną, całkowicie zależną od pomocy innych osób, stąd wymagającą stałej i bezpośredniej opieki. Wobec tego, że w Ko. i najbliższej okolicy nie ma rodziny oraz z uwagi na stan zdrowia umieszczony został w Domu Opieki "[...]" w K. Mając na względzie treść zaświadczeń lekarskich trudno nawet założyć, by pobyt S. H. poza miejscem zameldowania na pobyt stały był jedynie przejściowym. Okoliczność, że jedno z tych zaświadczeń wystawił lekarz mający gabinet w Kościelisku nie przesądza o faktycznym przebywaniu w tej miejscowości. Te same uwagi należy odnieść do faktu doręczenia na adres w Ko. decyzji przez organ emerytalny. Pomijając kwestię, na jakiej podstawie umieszczono S. H. w Domu Opieki "[...]" w K., można i należy przyjąć, że w chwili obecnej w tym miejscu koncentrują się wszystkie jego sprawy osobiste, co zresztą zostało stwierdzone w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Nie można podzielić argumentacji Prezydenta Miasta K., by w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe wskazanie miejscowości, w której przebywa S. H. z zamiarem stałego pobytu, a zatem by przepis art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie znajdował zastosowania. Takiego twierdzenia nie uzasadnia treść zaświadczeń lekarskich zarówno specjalisty medycyny rodzinnej, jak i lekarza psychiatry.

W tej sytuacji należało wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy z wniosku M. H. – I. o umieszczenie S. H. w domu pomocy społecznej. Należy jednak zauważyć, co trafnie dostrzegł Prezydent Miasta K., że zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. W przedstawionych aktach administracyjnych brak jest pełnomocnictwa udzielonego M. H. – I., brak również zgody S. H. na wystąpienie z takim wnioskiem. Akta administracyjne nie zawierają również dokumentu stwierdzającego, by M. H. – I. była przedstawicielem ustawowym S. H., względnie by zachodziły podstawy do umieszczenia S. H. w domu pomocy społecznej przy zastosowaniu przepisów rozdziału 4 ustawy z dnia 19 sierpnia

1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego ( Dz. U. Nr 111, poz. 539 ze zm.). Zagadnienie to, przekraczające ramy postępowania w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy, stanowiło będzie przedmiot zainteresowania wyznaczonego organu.

Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.