Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2008 r.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. a Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Ś. K. z siedzibą w S. w sprawie rozpoznania wniosku T. B. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, ze wskazaniem, że organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu do domu pomocy społecznej T. B., jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. K. z siedzibą w S..

W uzasadnieniu organ wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: postanowieniem z dnia [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. K. z siedzibą w S., przekazał do rozpatrzenia Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. wniosek złożony przez T. B., o skierowaniu do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. jest gminą ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały T. B. Ponadto organ wskazał, że T. B. jest osobą bezdomną, a zatem, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. jest właściwy do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.

W związku z powyższymi okolicznościami, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wszczął postępowanie wyjaśniające, w którego trakcie ustalono, że T. B. nie zamieszkuje na terenie K. w lokalu przy ul. [...] od około [...] lat, lecz mieszka w miejscowości Ż. W. w lokalu, który jest lokalem mieszkalnym, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego. W związku z tym organ stwierdził, że nie można uznać T. B. za osobę bezdomną, w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.

Wskazano, że T. B. jest objęty przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. K. z siedzibą w S. pomocą w formie usług opiekuńczych i dotychczas nie zwracano się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o zwrot za przyznane świadczenia.

W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., miejscem zamieszkania T. B. jest w chwili obecnej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, miejscowość Ż. W.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. K. z siedzibą w S., działając z upoważnienia Wójta Gminy Ś. K., w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wskazał, że T. B. przebywa na terenie gminy Ś. K. od [...]r. Wówczas to S. K. zam. Ż. W. ul. [...], zameldował go czasowo na okres od dnia [...] do dnia [...].

W dniu [...]. S. K. zmarł. W [...] T. B. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. K. o przyznanie pomocy.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. K. podał, że w [...] T. B. poinformował tenże ośrodek, iż w wyniku postępowania spadkowego znalazła się spadkobierczyni po zmarłym S. K. i pozwala mu zamieszkiwać w domu jeszcze kilka miesięcy. W [...] z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Ś. K. telefonicznie kontaktowała się właścicielka nieruchomości informując, iż prosi o opuszczenie lokalu z uwagi na wystawienie nieruchomości do sprzedaży.

Wskazano ponadto, że zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, "osoba bezdomna to [...], a także osoba nie zamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania". W przypadku T. B. pozostaje on w chwili obecnej w Schronisku dla bezdomnych mężczyzn w S. ul. [...],[...] M. gmina D. Natomiast w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały nie ma możliwości zamieszkania, a od czasu śmierci użytkownika lokalu w Ż. W. i odnalezieniu spadkobierców - właścicieli lokalu - przebywanie jest bezprawne ze względu na brak zgody właścicieli.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy).

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miejscowość Ż. W., w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania T. B., na co wskazuje okoliczność, że mieszka w tej miejscowości, gdzie jest zameldowany na pobyt czasowy i objęty jest przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. K. z siedzibą w S. pomocą w formie usług opiekuńczych.

Zamiar przebywania na stałe w Ż. W. i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania T. B. w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że to Wójta Gminy Ś. K. uznać należy, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku T. B. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania do Domu Pomocy Społecznej.

Wskazać w tym miejscu należy, że brak tytułu prawnego do konkretnego lokalu nie stanowi również przeszkody dla zainteresowanego, aby zamiarem stałego pobytu objął miejscowość, w której aktualnie przebywa, czyli w niniejszym przypadku Ż. W.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), postanowił, jak w sentencji.