Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2011 r.

Burmistrz Gminy Miejskiej N., reprezentowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., wnioskiem z dnia [...] marca 2011 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy nim a Wójtem Gminy H. – Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej J. H. poprzez wskazanie Wójta Gminy H. – Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż., jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Wójt Gminy H. – Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. przekazał do rozpoznania Burmistrzowi Gminy Miasta N.- Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wniosek o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej J. H. wraz ze sporządzonym wywiadem środowiskowym.

Powyższy wniosek został złożony przez zainteresowanego w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w H. w sytuacji, gdy w dniu jego składania J. H. zamieszkiwał w D. (gmina H.).

Wyjaśniono, że zainteresowany z uwagi na zły stan zdrowia jest osobą wymagającą stałej, całodobowej opieki. Wprawdzie jest na stałe zameldowany w N., ale aktualnie mieszka u swojej bratowej w D., zajmując - w domu stanowiącym własność jego bratanka K. H. - jeden pokój.

Wnioskodawca zaakcentował, że J. H. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania już od 1997 r., kiedy to wyprowadził się z domu. Nie utrzymuje też z żoną ( A. H.) żadnego kontaktu.

Po wyjeździe z N. – wg pisemnego oświadczenia córki J. H. – W. N. – zainteresowany zamieszkiwał około 2-3 lata u swojego brata J. H. we wsi S. koło W. Następnie zamieszkał w miejscowości P. Aktualnie mieszka – jak wspomniano - we wsi D., gdzie był zameldowany na pobyt czasowy w okresie od dnia [...] stycznia 2008 r. do dnia [...] stycznia 2010 r.

We wniosku nadmieniono też, że zainteresowany wnioskował o wydanie skierowania do Domu Pomocy Społecznej, gdyż brak jest możliwości zapewnienia mu usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę ( wywiad środowiskowy z J. H.).

Uzasadniając przedmiotowy wniosek Burmistrz Gminy Miejskiej N., wskazał, że ustawa o pomocy społecznej regulując właściwość miejscową gminy, posługuje się generalnie pojęciem miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przy pomocy tego pojęcia określa się właściwość miejscową gminy w sprawach kierowania do domu pomocy społecznej.

W art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyjęto zatem, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla osoby w dniu jej kierowania. Właściwą zaś gminę wskazuje art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest natomiast w myśl art. 25 Kodeksu cywilnego miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania - w świetle w/w przepisu - decydują dwa czynniki: zewnętrzny ( fakt przebywania) i wewnętrzny ( zamiar stałego pobytu).

W przypadku J. H., zdaniem wnioskodawcy, skoro od wielu lat zamieszkuje on oraz prowadzi życie rodzinne i osobiste w D., mimo iż ma stały meldunek w N., należało uznać, że w D. posiada miejsce swego zamieszkania, a Wójt Gminy H. jest właściwy do wydania decyzji o skierowaniu strony do domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy H. twierdził, że J. H. wyjechał z N. do swojego brata J. H. we wsi S. gmina W. bez zamiaru stałego tam pobytu. Świadczyć miał o tym fakt nie wymeldowania się przez zainteresowanego z mieszkania przy ul. K. [...] w N., ani też zameldowania się w gminie W.

Uczestnik postępowania akcentował, iż w czasie pobytu w D. w gminie H. J. H. zameldowany był tylko na pobyt czasowy i jedynie przez okres dwóch lat. Jeżeli zaś zamierzałby stale zamieszkiwać na tym terenie to – zdaniem uczestnika postępowania - uporządkowałby sprawy związane z meldunkiem.

W tych warunkach Wójt Gminy H. wnosił o uznanie Burmistrza Miasta N. organem właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej J. H.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej – p.p.s.a.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta N. a Wójtem Gminy H. był sporem o właściwość i dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. H. w sprawie skierowania go do Domu Pomocy Społecznej.

Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. ).

Ustawa ta, stanowiąc w art. 101 ust. 1, że właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, nie zawiera jednak legalnej definicji tego ostatniego pojęcia. Z tego powodu zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego ( dalej: k.c.).

W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest bowiem czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że miejscem zamieszkania J. H. – w dacie wystąpienia z wnioskiem o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej - była ta miejscowość D., znajdująca się na obszarze gminy H.

J.H. fizycznie przebywa we wspomnianej wyżej miejscowości, w której – jak wynika to z treści akt administracyjnych – posiada dalszą rodzinę u której zajmuje jeden pokój. Kwestią bezsporną w sprawie było, że od 1997 r. zainteresowany nie utrzymuje kontaktów z żoną i nie przebywa w miejscu swojego zameldowania - to jest w N.

Słusznie zatem wnioskodawca zauważył, iż skoro J. H. od wielu lat prowadzi życie rodzinne i osobiste w D. to, mimo iż ma stałe zameldowanie w N., należało uznać, że w D. posiada miejsce swego zamieszkania, a Wójt Gminy H. jest w związku z tym właściwy do wydania decyzji o skierowaniu strony do domu pomocy społecznej.

Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.