Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2008 r.

Wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2008 r. Starosta G. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Starostą G. a Prezydentem Miasta S. w sprawie pism M. i E. M. dotyczących działalności Polskiego Związku [...] - Koło w G..

Organ przedstawił następujący stan faktyczny:

Postanowieniami z dnia [...] i [...] Prezydent Miasta S. przekazał Staroście G. pisma M. i E. M. celem rozpatrzenia według właściwości, wskazując w uzasadnieniu na art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), zgodnie z którym nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia. Zdaniem Starosty G., stanowisko to jest nieuzasadnione. Jak wynika z art. 10 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, statut stowarzyszenia określa m.in. teren działania i siedzibę stowarzyszenia. Zgodnie z tym przepisem statut Polskiego Związku [...] (PZ[...]) uchwalony na Nadzwyczajnym Krajowym Zjeździe Delegatów PZ[...] w dniu [...] w § 2 stanowi, że terenem działania Związku jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej, a siedzibą władz naczelnych miasto [...] W. W § 3 statut postanawia, że Związek ma prawo do tworzenia ogniw organizacyjnych, a okręgi Związku posiadają osobowość prawną. Powyższe, zdaniem Starosty G., prowadzi do wniosku, iż to Okręg Z. PZ[...] jest terenową jednostką organizacyjną Stowarzyszenia posiadającą osobowość prawną zgodnie z art. 17 ust. 1a Prawa o stowarzyszeniach. Potwierdza to aktualny odpis rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej (nr [...]), zgodnie z którym Okręg Z. PZ[...] jest jednostką terenową działającą w oparciu o statut Stowarzyszenia o nazwie "Polski Związek [...]" z siedzibą w W. W dziale 1 w rubryce 3 "jednostki terenowe lub oddziały" brak jest jakichkolwiek wpisów, natomiast w rubryce 8 – "organ sprawujący nadzór" wpisano: "Prezydent Miasta S.". Zdaniem Starosty G., świadczy to, iż Okręg Z. PZ[...] jest terenową jednostką organizacyjną Stowarzyszenia, natomiast Koło w G. takiego przymiotu nie posiada. Za takim stanowiskiem przemawia także brak wpisu Koła w G. jako terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia, w dziale 1 w rubryce 3 "jednostki terenowe lub oddziały". Zgodnie zatem z treścią art. 27 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach, organem nadzorującym terenową jednostkę organizacyjną Stowarzyszenia, w której strukturze działa Koło w G. powołane uchwałą Zarządu Okręgu Z., jest organ właściwy ze względu na siedzibę tej jednostki, tj. Prezydent Miasta S. Tak więc Prezydent Miasta S., a nie Starosta G. jest właściwy do rozpoznania sprawy.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Prezydent Miasta S. podniósł, iż bezspornym jest fakt, że Okręg Z. PZ[...] posiada osobowość prawną pozostając w nadzorze Prezydenta Miasta S. Z § 37 ust. 2 pkt 8 i 9 statutu wynika jednak możliwość powoływania przez Zarząd Okręgu kół, delegatur, filii lub innych jednostek organizacyjnych. Zarząd Okręgu Z. powołał Koło w G., jednak nie dopełnił formalności dotyczących zgłoszenia stosownych zmian do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). W ocenie Prezydenta Miasta S. ujawnienie Koła w KRS ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, brak odpowiedniego wpisu w KRS nie zaprzecza istnieniu kół. Skoro zaś koło stanowi ogniwo stopnia podstawowego dla stowarzyszenia, jakim jest PZ[...], wnioski dotyczące działalności koła PZ[...] w ramach nadzoru ustanowionego ustawą o stowarzyszeniach załatwiać powinien właściwy miejscowo starosta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sporem kompetencyjnym jest sytuacja, w której zachodzi rozbieżność stanowisk między organami co do zakresu ich kompetencji, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Chodzi więc nie o każdą sprawę, którą uprawniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie o indywidualną sprawę administracyjną należącą do jego właściwości (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk. M. Romańska Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi Warszawa 2008 s. 107). Sprawa, której dotyczy niniejszy spór kompetencyjny, nie została określona przez wskazanie jej przedmiotu ani we wszczynającym spór wniosku Starosty G., ani w odpowiedzi na wniosek przedstawionej przez Prezydenta Miasta S. W obu pismach posłużono się jedynie ogólnikowymi określeniami: "sprawa M. i E. M.", "pisma M. i E. M.". W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek Starosty G. Prezydent Miasta S. podał, że M. i E. M. złożyli wiele wniosków dotyczących działalności Polskiego Związku [...], a także działalności Koła PZ[...] w G. Nie wyjaśnia to jednak, czy spór dotyczy upoważnienia do załatwienia indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej, w której organ administracji publicznej jest obowiązany wydać akt (decyzję bądź postanowienie) albo podjąć czynność dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa.

W przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu aktach nie ma pism M. i E. M., o których mowa we wniosku Starosty G.

Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik Prezydenta Miasta S. oświadczyła, że przedmiotem sprawy, na tle której powstał spór kompetencyjny między Starostą G. a Prezydentem Miasta S. jest skarga M. M. na działalność Zarządu Koła PZ[...] w G. i że M. M. skargi swoje składa jako członek PZ[...], a więc sprawy jego powinny być rozpoznawane jako wewnętrzne sprawy stowarzyszenia.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że sprawa, której dotyczy wniosek Starosty G. należy do spraw objętych przepisami rozdziału 3 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach. Przepisy tego rozdziału dotyczą nadzoru nad stowarzyszeniami sprawowanego przez wskazane w nich organy, przy czym z ich treści, jak również z pozostałych przepisów ustawy w żaden sposób nie wynika, by sprawy członkowskie powstające na tle działalności stowarzyszenia załatwiane były na drodze postępowania administracyjnego .

Wobec powyższego należało uznać, że wniosek Starosty G. jako nie dotyczący sporu kompetencyjnego, o jakim mowa w art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a zatem, jako niedopuszczalny, podlegał odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 tej ustawy.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.