Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. odmówił A. E. G. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2010 r.

W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd wskazał, że A. E. G. pismem z dnia [...] stycznia 2010 r., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2010 r. Zarządzeniem z dnia [...] lipca 2010 r. skarżąca została wezwana do wskazania daty, kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca jej dokonanie czynności w terminie oraz do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Odpowiadając na w/w wezwanie wnioskodawczyni wskazała, że "obecność "ciała obcego" w organizmie to główna przyczyna opóźnień w odpowiedziach do Sądu". Nie wskazała natomiast daty ustania przyczyny uniemożliwiającej uiszczenie wpisu w zakreślonym terminie. Zarządzeniem z dnia [...] lipca 2010 r. Sąd wezwał A. E. G. do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu poprzez nadesłanie zaświadczenia o pobycie w szpitalu wskazując, że dotąd skarżąca dołączyła jedynie kserokopię skierowania do szpitala. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżąca poinformowała, że leczenie odbywa się w warunkach domowych, gdyż jej pobyt w szpitalu zależy "od zasadniczej konsultacji i wyboru placówki".

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w przedmiotowej sprawie nie można było ustalić chwili, w której ustała przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wobec czego Sąd był zobligowany ocenić, czy wnioskodawczyni uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz pozostałych pism strony doprowadziła Sąd do konkluzji, iż jedyną przyczyną uchybienia w/w terminu, jaką skarżąca wskazała, było pozostawienie w jej organizmie "ciała obcego". W świetle powyższych okoliczności Sąd Wojewódzki uznał, że skarżąca nie wskazała okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, choć pomimo problemów ze zdrowiem, była ona w stanie odpowiedzieć na zarządzenia Sądu. Skoro bowiem mogła wysłać pisma do Sądu, to była również zdolna do uiszczenia wpisu od skargi lub ewentualnie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni, od dnia odebrania zarządzenia o uiszczeniu wpisu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. E. G., żądając zmiany i uchylenia wskazanego rozstrzygnięcia. Żaląca się wskazała, że udokumentowała, iż stan jej zdrowia uniemożliwiał złożenie odpowiedzi w przepisanym czasie. W określonym terminie odbywała szereg konsultacji medycznych i badań. Skarżąca wskazała, że nie mogła ustalić daty ustania przyczyny. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny powinien uznać że należy przywrócić wspomniany termin.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie skarżącej nie odnajduje uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwana dalej p.p.s.a.) przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. zobowiązana jest złożyć tego rodzaju wniosek w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tego przepisu. Celem ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć.

Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że storna złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ustawowym terminie, a następnie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy.

Odnosząc się od ustaleń, czy skarżąca złożyła w/w wniosek w zakreślonym terminie, Naczelny Sąd Administracyjnym uznał, iż Sąd I instancji, wobec braku możliwości ustalenia dokładnej daty ustania przyczyny uchybienia terminu od uiszczenia wpisu od skargi, zasadnie rozpoznał wniosek merytorycznie.

Naczelny Sąd Administracyjny również w pełni podziela argumentację zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dotyczącą oceny kwestii nieuprawdopodobnienia przez skarżącą w sposób dostateczny braku winy w uchybieniu wskazanemu terminowi. Należy zauważyć, iż samo kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności.

Powiązywanie przez skarżącą braku możliwości uiszczenia w zakreślonym terminie wpisu od wniesionej skargi z okolicznością znajdowania się w jej organizmie "ciała obcego" nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca podnosiła, iż wskazane "ciało" nadal znajduje się w jej organizmie. Nie ulega więc wątpliwości, że tego rodzaju okoliczność, wobec faktu, że skarżąca była w stanie odpowiadać na wezwania sądu, nie wpłynęła na brak możliwości uiszczenia przez nią wpisu od skargi. Skarżąca nie uprawdopodobniła również, że w tym czasie była z innych przyczyn pozbawiona możliwości uzupełnienia braków fiskalnych skargi, chociażby z tego powodu, że znajdowała się miejscu (np. w szpitalu), w którym byłaby obiektywnie pozbawiona takiej możliwości. Powoływanie się na konieczność odbywania wielu konsultacji i przeprowadzania badań nie wyłącza możliwości dokonania tego rodzaju czynności. Wszakże uiszczenie opłaty zasadniczo stanowi czynność techniczną, która mogła zostać wykonana chociażby poprzez dokonanie płatności przez Internet, w placówce bankowej, czy też urzędzie pocztowym. Z pewnością czynność ta nie jest czasochłonna i nie wymaga jakiegoś szczególnego nakładu sił. Jeżeli zatem konsultacje i przeprowadzane badania, na których konieczność odbycia powoływała się skarżąca, rzeczywiście uniemożliwiały uiszczenie wpisu w wymieniony sposób, to skarżąca powinna uprawdopodobnić, również tego rodzaju okoliczność. Samo zaś lakoniczne jej sygnalizowanie nie spełnia powyższych wymogów.

W przytoczonym kontekście należy także uznać, że skarżąca nie uprawdopodobniła, wobec zgłaszanej trudnej sytuacji majątkowej, aby nie mogła z wyżej przedstawionych względów złożyć w tym samym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy we wspomnianym zakresie.

Niezrealizowanie przez skarżącą jednej z podstawowych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, jakim jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności powoduje, że Sąd I instancji zasadnie odmówił jej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.