Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2017 r.

Pismem z dnia 8 marca 2017 r. P. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - za pośrednictwem organu - skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem nr [...] Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] października 2015 r.

Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 10 kwietnia 2017 r. i została zarejestrowana w dniu 11 kwietnia 2017 r. pod sygn. akt II SA/Wa 552/17.

W odpowiedzi z dnia 5 kwietnia 2017 r. na ww. skargę organ, wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej.

Natomiast, jak wynika z akt sprawy o sygn. akt II SA/Wa 216/17, pismem z dnia 2 stycznia 2017 r., sprecyzowanym ostatecznie pismem z dnia 17 marca 2017 r. P. Z. wniósł do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 lutego 2017 r., nr 10/MON/2017. Skarga ta wpłynęła do Sądu w dniu 8 lutego 2017 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 216/17.

Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 552/17, wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 i § 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Sąd stwierdził, że przedmiotowa sprawa jest tożsama z zawisłą wcześniej przed tutejszym Sądem sprawą o sygn. akt II SA/Wa 216/17, która została wszczęta na skutek skargi z dnia 2 stycznia 2017 r. i na dzień orzekania przez Sąd sprawa ta jest w toku.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. Z. Zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., polegającym na uznaniu przez Sąd, że niniejsza sprawa dotyczy sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą, która zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Warszawie i zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Wa 216/17, w której to przedmiotom zaskarżenia stało się postanowienie Dyrektora Departamentu Wojskowej Służby Zdrowy Nr 10/MON/2017 z dnia 13 lutego 2017 r., gdy tymczasem skarga ta została wniesiona na pismo Dyrektora Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia z dnia 13 grudnia 2016 r., które to mylnie zostało zrozumiane przez skarżącego - jako załatwiające sprawę P. Z., co zostało przez niego wyjaśnione w piśmie procesowym z dnia 17 marca 2017 r., w którym wniósł on o wycofanie skargi i umorzenie postępowania sądowego, a zatem w konsekwencji wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd w niniejszej sprawie doszło do nieuzasadnionego odrzucenia skargi;

II. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., polegające na niewłaściwej ocenie i kontroli sądowej, jak również ustaleniach faktycznych, jakie poczynił Sąd z urzędu w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Wa 216/17, w konsekwencji czego doszło do nieuzasadnionego wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, gdy tymczasem zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany był z urzędu poczynić prawidłowe ustalenia, co do ustalenia formy i rodzaju aktu prawnego, który został zaskarżony przez P. Z. w postępowaniu o sygn. akt. II SA/Wa 216/17.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżone postanowienie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Warunkiem skutkującym powstanie stanu sprawy w toku jest tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej.

Instytucja "stanu sprawy w toku" oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens) polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. W obu postępowaniach muszą więc występować te same podmioty oraz te same elementy przedmiotowe. W doktrynie oraz w orzecznictwie zwraca się przy tym uwagę, że zarzut sprawy w toku może być zgłoszony aż do prawomocnego ukończenia postępowania a ponadto, niezależnie od zarzutu, okoliczność tę – jako bezwzględną, negatywną przesłankę procesową - sąd bierze pod uwagę z urzędu, w każdym stanie sprawy.

Nie można jednak mówić o zaistnieniu takiego stanu rzeczy, który uzasadniałby zastosowanie powyższego przepisu w sytuacji, w której obie skargi znajdują się na etapie badania ich w postępowaniu sądowym pod kątem formalnym. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż o sprawie w toku, można mówić dopiero wówczas, gdy wcześniej złożona przez tę samą stronę i w tym samym przedmiocie skarga rozpoznawana jest merytorycznie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 222/12). Dopiero zatem przystąpienie przez sąd do badania skargi pod w/w kątem legitymuje go do odrzucenia później wniesionej, przez tą samą stronę oraz w tym samym przedmiocie, skargi.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji przedwcześnie przyjął, że wniesiona przez skarżącego skarga z dnia 8 marca 2017 r. była tożsama podmiotowo i przedmiotowo ze skargą z dnia 2 stycznia 2017 r., która zainicjowała postępowanie prowadzone przed tym Sądem w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 216/17. Oceniając prawidłowość odrzucenia skargi należało uwzględnić, że została ona wniesiona w czasie, gdy wcześniejsza skarga z dnia 2 stycznia 2017 r. znajdowała się na etapie badania pod względem formalnym. Jak już wyżej wskazano o zaistnieniu przesłanki sprawy w toku nie można mówić w sytuacji gdy obie skargi znajdowały się na etapie badania w postępowaniu sądowym pod kątem formalnym por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 468/12; z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 528/17, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Postanowienie odrzucające skargę z dnia 8 marca 2017 r. na skutek przyjęcia istnienia przesłanek z art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., było – w dacie orzekania kontrolowanego – co najmniej przedwczesne.

Istotne znaczenie miał w tym względzie wynik badania pierwotnej skargi pod względem formalnym. Pominięcie tego aspektu przez Sąd pierwszej instancji zablokowało w istocie możliwość kwestionowania postanowienia z dnia 13 lutego 2017 r.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.