Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2011 r.

Zaskarżonym postanowieniem z 11 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 223/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił sprzeciw Stowarzyszenia Zieloni w [...] Oddział Terenowy w [.]..] oraz J.G., J.P. i J.N. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Op 223/10 o odmowie przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu Zieloni w [...] Oddział Terenowy w [....] w sprawie ze skargi J.G., J.P. i J.N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie o odszkodowanie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wyrokiem z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Op 223/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J.G., J.P. i J.N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu podania w sprawie o odszkodowanie za utratę zdrowia spowodowaną skażeniem środowiska.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną od tego wyroku, sporządzoną osobiście przez J.G., a następnie postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. odrzucił zażalenie na powyższe postanowienie.

W dniu 10 listopada 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożony został na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, to jest Stowarzyszeniu Zieloni Oddział Terenowy w [...], podpisany przez J.G., jako Przewodniczącego Zarządu.

Po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt. II SA/Op 223/10, odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy uznając, że Stowarzyszenie Zieloni nie było skarżącym, nie miało statusu uczestnika postępowania i nie zgłosiło wniosku o dopuszczenie do postępowania.

Powyższe postanowienie, wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu, doręczone zostało J.G., jako Przewodniczącemu Zarządu Oddziału Terenowego Stowarzyszenia Zieloni w [...], w dniu 30 listopada 2010 r., za pisemnym pokwitowaniem na pocztowym zwrotnym dowodzie odbioru przesyłki.

W piśmie z dnia 24 marca 2011 r. J.G.wskazał, że wnosi sprzeciw "w imieniu stron i swoim od postanowienia z dnia 22 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Op 223/10 o odmowie przyznania prawa pomocy". Kwestionując to postanowienie podniósł, że "sprawa dotyczy problemu społecznego, a zatem powinna ona być rozpatrywana z urzędu i dlatego nadal uważamy, że do sporządzenia apelacji przysługuje nam adwokat z urzędu, którego przyznania nadal się domagamy"

Odrzucając sprzeciw, Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2010 r., odmawiające przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu Zieloni, doręczone zostało J.G.jako Przewodniczącemu Zarządu Oddziału Terenowego Stowarzyszenia Zieloni w [...], w dniu 30 listopada 2010 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 101 a. sąd.). Do postanowienia dołączono pouczenie, w którego punkcie 1 wskazano termin wniesienia sprzeciwu.

Określony w art. 259 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia, rozpoczął zatem bieg w dniu 1 grudnia 2010 r. i upłynął z dniem 7 grudnia 2010 r., natomiast sprzeciw wniesiony został dopiero w dniu 24 marca 2011 r. (data nadania przesyłki listownej), a więc znacznie po upływie ustawowego terminu.

Mając na uwadze treść sprzeciwu wniesionego przez J.G.reprezentującego Stowarzyszenie Zieloni, który przy tym w postępowaniu głównym, prowadzonym pod sygn. akt II SA/Op 223/10, był jednocześnie skarżącym, jak i pełnomocnikiem pozostałych skarżących, Sąd pierwszej instancji wskazał, że na zasadzie art. 252 § 3 P.p.s.a. postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika zatem, że krąg adresatów postanowienia w przedmiocie prawa pomocy został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do osoby wnioskodawcy. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy jest zatem postępowaniem wpadkowym, niezależnym od postępowania głównego, w związku z czym pozostałe strony i uczestnicy postępowania głównego, o których mowa w art. 32 i art. 33 P.p.s.a., nie są uprawnione do wniesienia sprzeciwu i wobec tego podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, J.G.wniósł o zmianę postanowienia podnosząc, iż jest ono niezgodne ze stanem prawnym i faktycznym jak również narusza podstawowe prawa człowieka.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny bada jedynie, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że należało odrzucić sprzeciw – nie może się zatem wypowiadać w kwestii zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Należy podkreślić, że sąd jest obowiązany badać warunki formalne każdego złożonego sprzeciwu. Jest więc związany treścią art. 259 § 1 P.p.s.a., który wskazuje, że sprzeciw może być złożony tylko w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Dla liczenia terminu do wniesienia sprzeciwu istotne znaczenie ma potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej postanowienie, ponieważ zgodnie z art. 77 § 1 P.p.s.a. zd. pierwsze - odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. W niniejszej sprawie J.G.jako Przewodniczący Zarządu Oddziału Terenowego Stowarzyszenia Zieloni w [...], odpis postanowienia otrzymał w dniu 30 listopada 2010 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki.

Termin do wniesienia sprzeciwu – jak słusznie wykazał Sąd pierwszej instancji – upłynął zatem 7 grudnia 2010 r. Tym samym, pismo nadane 24 marca 2011 r., należało odrzucić jako wniesione po terminie, stosownie do treści art. 259 § 2 P.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że na zasadzie art. 252 § 3 P.p.s.a. postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy, w związku z czym pozostałe strony i uczestnicy postępowania głównego, o których mowa w art. 32 i art. 33 P.p.s.a., nie są uprawnione do wniesienia sprzeciwu i wobec tego podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny.

Zgodnie z powyższym należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie działając w imieniu własnym albo jako pełnomocnik pozostałych skarżących J.G.nie miał legitymacji w kwestionowaniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu Zieloni w [...] Oddział Terenowy w [...], zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo sprzeciw odrzucił.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.