Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2005 r.

W toku postępowania ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego skarżący kilkakrotnie składał wniosek o przyznanie prawa pomocy w wymiarze całkowitym. Postanowieniem z dnia 24 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia adwokata z urzędu. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie sąd wskazał, że podniesione przez skarżącego okoliczności świadczą, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego utrzymania. Jednocześnie stwierdzono, że wnioskodawca nie udowodnił konieczności pomocy adwokata lub radcy prawnego w przedmiotowej sprawie. Ponadto sąd wskazał, iż ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie wymaga, aby na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego, a rozpatrywana sprawa nie jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym, w stopniu przekraczającym umiejętności i możliwości obrony swych prawa przez skarżącego. W dniu 7 kwietnia 2005 r. J. K. wniósł zażalenie wnioskując o zmianę lub uchylenie postanowienia z dnia 24 marca 2005 r. Skarżący wskazał, że jest osobą schorowaną, cierpiącą m.in. na schorzenia neurologiczne, którą ograniczają mu możliwość poruszania się i tym samym czynnego uczestniczenia w sprawie. Jednocześnie do zażalenia dołącza zaświadczenie lekarskie wskazujące na konieczność stałego stosowania leków. Podnoszony jest również fakt, że w toku innych toczących się postępowań przed sądami administracyjnymi ( m.in. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2004 r., sygn. akt OZ 250/04) sąd przyznał J. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, pomimo że postępowania także toczyło się na etapie rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Instytucja prawa pomocy przyznawanej stronom w toku postępowania przed sądami administracyjnymi uregulowana jest w przepisach art. 243-263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 246 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym tj . obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Pomoc taka powinna być przyznana gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przesłanki przyznania prawa pomocy wskazane w powyższym przepisie odnoszą się tylko i wyłącznie do sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy i nie dotyczą żadnych innych cech strony czy też rozpatrywanej sprawy. W szczególności przyznanie prawa pomocy nie jest uwarunkowane stopniem skomplikowania rozpatrywanej sprawy czy też faktyczną możliwością samodzielnej obrony swych praw przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w wymiarze całkowitym z punktu widzenia nie tylko jego sytuacji materialnej, ale również biorąc pod uwagę stopień prawnej i faktycznej zawiłości sprawy oraz brak tzw. przymusu adwokackiego na etapie rozpatrywania sprawy przez sąd administracyjny I instancji wykroczył poza unormowanie zawarte w treści art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z akt sprawy wynika, że skarżący jest osobą chorą, wymagającą stałej kuracji farmakologicznej, a jego miesięczny dochód wynosi 487,66 złotych brutto miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał analizy przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacji materialnej wnioskodawcy ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.