Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2012 r.

Postanowieniem z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 493/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 19 sierpnia 2004 r. Gmina Miejska K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury. W dniu 12 lipca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwrócono adresowaną do uczestnika postępowania J. K. przesyłkę pocztową z adnotacją o śmierci adresata, natomiast przy piśmie z dnia 17 sierpnia 2011 r. Urząd Stanu Cywilnego w M. przesłał skrócony odpis aktu zgonu J. K. Z tego względu Sąd I instancji zawiesił postępowanie w sprawie, stosownie do przepisu art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 7 września 2011 r. wniosła Z. M.-T., zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 pkt 1 i art. 12 p.p.s.a. co ma istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez przyjęcie, że J. K. jest uczestnikiem toczącego się postępowania, a więc jej śmierć stanowi przesłankę obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowego z urzędu, podczas gdy nabyła ona jedynie lokal mieszkalny od spółdzielni mieszkaniowej będącej wieczystym użytkownikiem nieruchomości, będącej przedmiotem decyzji wywłaszczeniowej, a więc nie posiadała ona interesu prawnego w braniu udziału w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności tej decyzji wywłaszczeniowej, ani w toczącym się postępowaniu sądowym, ponieważ rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w żaden sposób nie wpływało na jej prawo do lokalu, co przejawiało się także w fakcie stwierdzenia wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do dalszego postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania nie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Przyczyną zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie było uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż z uwagi na śmierć uczestnika postępowania J. K., wypełniona została przesłanka zawieszenia postępowania sądowego przewidziana w art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Takie stanowisko było właściwe, zgodnie bowiem z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania.

Zgodnie z art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ponadto, w myśl art. 33 § 1 tej ustawy osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi jest uczestnikiem postępowania na prawach strony, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Uczestnicy postępowania na prawach strony, o których mowa w powołanym przepisie, stają się nimi z mocy prawa z chwilą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Taka pozycja tych osób w omawianym postępowaniu nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie (np. wyrok NSA z 28 października 2010 r., sygn. akt I GSK 220/09, LEX NR 744735, J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka, Komentarz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 186-187).

Odmienna natomiast sytuacja następuje w przypadku osób, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, a które – jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego - mogą zgłosić swój udział w charakterze uczestnika w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a. W takim przypadku o dopuszczeniu do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania rozstrzyga Sąd, który ocenia, czy osoba ta ma interes prawny w danej sprawie.

Poza sporem jest, że J. K. brała udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją, okoliczność tę potwierdza dokumentacja aktowa sprawy.

Skoro więc J. K. była uczestnikiem postępowania na prawach strony w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. i zgodnie z art. 12 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania, to wobec jej śmierci Sąd obowiązany był zawiesić postępowanie z urzędu na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W związku z powyższym należy wskazać, iż zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.