Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2016 r.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [...] Sp. z o.o. z/s we Wrocławiu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika. Sąd wskazał, iż Spółka, uzasadniając swoje żądanie, podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczałoby dla niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody związanej z poniesionymi kosztami druku podręcznika, koniecznością przechowania i ewentualnej późniejszej utylizacji jego egzemplarzy oraz utraconych korzyści, w związku z niemożnością dalszej sprzedaży. Ponadto strona skarżąca zwróciła uwagę, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty pozycji rynkowej podręcznika. Ponadto wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczałoby także duże problemy dla szkół, związane z brakiem możliwości zachowania ciągłości nauczania informatyki według jednego podręcznika i programu nauczania. Może również narazić szkoły na koszty związane z zakupem dodatkowych podręczników. Ponadto, ustosunkowując się do argumentów przedstawionych przez organ w odpowiedzi na skargę, Spółka podniosła m.in., że książka, która nie jest podręcznikiem dopuszczonym do użytku szkolnego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, ma znacznie gorsze warunki rynkowe, bowiem dyrektorzy wymagają od nauczycieli podania numeru dopuszczenia podręcznika. Z tego względu dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego ma duże znaczenie dla wydawnictw. Sąd I instancji uznał, że brak jest podstaw dla stwierdzenia, że brak wstrzymania decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wskazała konkretnych danych, pozwalających ocenić, że wielkość ewentualnej szkody może być znaczna, a odwrócenie skutków wywołanych wykonaniem zaskarżonej decyzji będzie trudniejsze niż zwykle w tego rodzaju przypadkach. W ocenie Sądu, bez przedstawienia konkretnych kwot i stosownych dokumentów, dotyczących sytuacji finansowej Spółki, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [...] Sp. z o.o. z/s we Wrocławiu, zarzucając naruszenie:

1) art. 141 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez wybiórcze odniesienie się do stanowisk stron oraz brak oceny wszystkich podniesionych przez skarżącą we wniosku okoliczności;

2) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez:

a) nieuwzględnienie wniosku skarżącej, podczas gdy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;

b) uznanie, że skarżąca powinna udowodnić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas, gdy wystarczające jest ich uprawdopodobnienie, jak również nie uwzględnienie, że w odniesieniu do niektórych okoliczności , dowodzenie ani przedstawienie wymiernych wartości nie jest możliwe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718), dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie istnienia tych przesłanek - jednej z nich lub obu - spoczywa na stronie.

W niniejszej sprawie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Spółka podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczałoby dla niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody związanej z poniesionymi kosztami druku ww. podręcznika, koniecznością przechowania i ewentualnej późniejszej utylizacji jego egzemplarzy oraz utraconych korzyści, w związku z niemożnością dalszej sprzedaży. Ponadto strona skarżąca zwróciła uwagę, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty pozycji rynkowej podręcznika. Tak sformułowanego uzasadnienia wniosku nie można uznać za wystarczające w postępowania o wstrzymanie wykonania decyzji. Strona nie odniosła się w żaden sposób do swojej sytuacji materialnej, nie wskazała w jaki dokładnie sposób wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na proces inwestycyjny czy na jej interes finansowy. Podmiotem w niniejszej sprawie nie jest osoba fizyczna a spółka i udzielenie tego typu informacji, nawet jeżeli miałby one zostać jedynie zawarte we wniosku i niepoparte dodatkowymi dokumentami, jest niezbędnym do prawidłowej oceny czy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Innymi słowy, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych okoliczności. Sąd nie zna z urzędu sytuacji finansowej Spółki, ani jej udziału procentowego w omawianym rynku, biorąc pod uwagę wskazaną przez skarżącą konkurencję.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje utratę pozycji rynkowej skarżącej Spółki należy podkreślić, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie oznacza, że skarżąca nie może nadal wydawać przedmiotowej książki. Wprawdzie cofnięcie dopuszczenia książki do użytku podręcznika szkolnego może mieć wpływ na osiągane przez skarżącą przychody i może skutkować powstaniem szkody, jednakże brak jest podstaw do twierdzenia, że szkoda ta będzie znaczna, a tylko taka – stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. – uzasadniałaby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .