Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 20/13, odmówił przyznania A. P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w dniu 6 maja 2013 r. A. P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym domagała się przyznania adwokata w związku z jej trudną sytuacją materialną. W treści wniosku podała, iż przedmiotem zaskarżenia jest akt wydany przez Opiekę Społeczną w Ś. w dniu [...] kwietnia 2013 r. o nr [...], dotyczący wstrzymania wypłaty zasiłku rodzinnego, rehabilitacyjnego, pielęgnacyjnego i z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Zarządzeniem z dnia 17 maja 2013 r. referendarz sądowy wezwał A. P. do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o nadesłanie kopii decyzji Prezydenta Miasta Świętochłowice z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie obrońcy z urzędu. Jednocześnie wyjaśniła, iż w dniu 29 listopada 2012 r. wniosła "pozew" przeciwko Prezydentowi Miasta Ś. do Sądu Rejonowego w Chorzowie, który przekazał go Opiece Społecznej. Ponadto pismem z dnia 18 lutego 2013 r. przedstawiła organowi swoje stanowisko i w odpowiedzi na nie otrzymała "decyzję" Prezydenta z dnia 2 kwietnia 2013 r.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 11 czerwca 2013 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. przesłał pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] wydane przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych tego Ośrodka, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś. Z jego treści wynika, iż wnioskodawczyni została w nim jedynie poinformowana o stanie jej sprawy związanej z odmową przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna.

Dalej Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. przed sądami administracyjnymi zachodzi wtedy, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego pismo mające formę skierowanej do skarżącej informacji wyjaśniającej, że jej prośba dotycząca zwrotu kosztów leczenia została już rozpoznana w trybie administracyjnym jak również, że skarżąca wyczerpała drogę sądowoadministracyjną i organ nie ma możliwości ponownego jej rozpoznania, nie jest ani postanowieniem, ani decyzją administracyjną z art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., ani też czynnością lub aktem z zakresu administracji publicznej określonymi w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Sąd wskazał dalej, że A. P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w związku z przedmiotem zaskarżenia, który okazał się być pismem informacyjnym z dnia 2 kwietnia 2013 r. dotyczącym odmowy przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego. Poza tym wnioskodawczyni nie złożyła w przedmiotowej sprawie skargi na pismo z dnia 2 kwietnia 2013 r. Jednakże nawet gdyby skargę wniosła to z uwagi na jej niedopuszczalność podlegałaby ona odrzuceniu.

W związku z powyższym Sąd odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a.

A. P. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

Zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a.

Jak stwierdził Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu postanowienia wnioskodawczyni nie złożyła jeszcze skargi do Sądu, a jedynie wystąpiła z wnioskiem o prawo pomocy. Określenie w samym wniosku pisma z dnia 2 kwietnia 2013 r. jako przedmiotu zaskarżenia nie było wystarczające aby uznać, że to właśnie pismo wnioskodawczyni zamierza zaskarżyć do Sądu. Istotna jest okoliczność, że strona wskazując na swoją nieporadność wniosła o ustanowienie adwokata. Wniosek o prawo pomocy oraz dalsze pisma strony mogły być tylko podstawą do sprecyzowania sprawy, w ramach której podejmowane jest orzeczenie o prawie pomocy. Sąd natomiast przedwcześnie przyjął, że w sprawie ma miejsce niedopuszczalność skargi, warunkująca zastosowanie art. 247 p.p.s.a.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że wymieniony przepis nie ma zastosowania w zakresie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji, gdy strona z mocy ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.