Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2016 r.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 166/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie o przyznanie prawa pomocy J. J. w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I wskazał, że J. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie m.in. bezczynność Sądu Okręgowego w W. polegającą na nieuchyleniu postanowienia tego Sądu z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...] w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności. Skarżący zażądał w szczególności, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał Sąd Okręgowy w W. do uchylenia wskazanego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2013 r. odrzucił powyższą skargę. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne od dnia 7 listopada 2013 r.

W dniu 29 stycznia 2014 r. Sąd postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, które nie zostało zaskarżone.

W piśmie z dnia 10 lutego 2014 r. Sąd poinformował skarżącego, na skutego jego pisma z dnia 27 stycznia 2014 r., że skarga została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 13 września 2013 r. oraz że wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 13 września 2013 r. został rozpoznany (oddalony) postanowieniem Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r., a ponadto, że wniosek o przyznanie prawa pomocy po sprzeciwie został rozpoznany (odmówiono przyznania prawa pomocy) postanowieniem Sadu z dnia 29 stycznia 2014 r.

W dniu 1 marca 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym wskazał, że dotyczy on skargi o stwierdzenie nieważności z prawem orzeczenia, jakim w ocenie skarżącego jest pismo Sądu z dnia 10 lutego 2014 r.

Wniosek ten rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2016 r., w którym odmówiono przyznania prawa pomocy.

Na postanowienie to skarżący wniósł sprzeciw. Na skutek wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 249a, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

W sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne. Należy bowiem mieć na uwadze, że postanowieniem z dnia 13 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Orzeczenie to stało się prawomocne. Prawomocnie zostały również rozpoznane wszelkie pisma procesowe i środki zaskarżenia złożone przez stronę po wydaniu powyższego postanowienia. Wniosek nie wskazuje też, by celem strony było wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 13 września 2013 r. We wniosku skarżący wskazuje, że dotyczy on skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2014 r. Jednakże pismo to nie jest orzeczeniem o jakim mowa w dziale VIIa ustawy w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd wskazał, że w literaturze przyjmuje się, że przepis art. 249a powołanej ustawy należy interpretować w sposób rozszerzający tzn. obejmujący również takie sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku zachodziła już w momencie jego złożenia – tak jak w rozpoznawanej sprawie (por. R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, s. 990 oraz postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II GZ 520/16, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący i wskazał m.in., że przyjęta strategia administrowania mająca na celu pozbawienie strony skarżącej rozpoznania istoty sprawy polega na odrzucaniu środków prawnych strony skarżącej przez Sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Ma rację sąd I instancji, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne w rozumieniu art. 249a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O konieczności zastosowania tej regulacji zadecydował, jak słusznie wywiedziono w zaskarżonym postanowieniu stan sprawy(prawomocnie zakończone postępowanie) oraz treść wniosku, w którym brak było żądań co do wzruszenia końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Z tego względu zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało uznać za prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.