Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r., na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), odmówił Powiatowi [..] wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 26 stycznia 2016 r., nr [..] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [..] z dnia 28 września 2015 r., nr G-76/15, którą organ zatwierdził podział nieruchomości położonych we wsi [..].

Pismem z dnia 29 lutego 2016 r. Powiat [..] wniósł, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, a następnie pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wydzielenia ww. działek pod nowoprojektowaną drogę powiatową. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że ww. decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [..] w sposób niedopuszczalny narusza interes prawny skarżącego, bowiem skutkuje nabyciem przez Powiat działek wydzielonych pod drogę oraz koniecznością wypłaty na rzecz byłych właścicieli odszkodowania w znacznej wysokości. Wskazano, że koszty te będą dodatkowo zwiększone na skutek konieczności wybudowania przez Powiat Piaseczyński drogi, stanowiącej jedyny dojazd do nowo zagospodarowanych terenów mieszkaniowych i usługowych. Stwierdzono, że w przypadku regulacji stanu prawnego w księgach wieczystych nieruchomości objętych przedmiotową decyzją Powiat zostanie też współobciążony zobowiązaniem finansowym byłego właściciela, tj. hipoteką o znacznej wysokości.

Sąd I instancji stwierdził, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest bezzasadny. W ocenie Sądu I instancji, strona nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować miało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnymi do odwrócenia skutkami. Powoływane zobowiązania pieniężne, w tym m.in. wypłata ewentualnego odszkodowania, jak każde świadczenia finansowe, są bowiem ze swej istoty czynnością "odwracalną" i w każdym czasie można dokonać m.in. zwrotu wypłaconego odszkodowania. Ponadto Sąd wskazał, że samo zatwierdzenie podziału nieruchomości nie skutkuje automatycznie wypłatą odszkodowania. Wprawdzie - stosownie do art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774) - za działki gruntu, których własności (użytkowania wieczystego) dotychczasowy uprawniony został pozbawiony wskutek podziału w warunkach wskazanych w art. 98 ust. 1 tej ustawy przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej pomiędzy tym właścicielem (użytkownikiem wieczystym) a właściwym organem, niemniej ostateczna decyzja zatwierdzająca podział stanowi dopiero podstawę do podjęcia w tym przedmiocie stosownych negocjacji. W przypadku zaś ich negatywnego zakończenia dochodzi do uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego i ustalenia w nim kwoty należnego odszkodowania. Zatem powoływana przez skarżącego okoliczność dotycząca konieczności wypłaty odszkodowania, już na obecnym etapie postępowania w rzeczywistości nie zaistniała. Jednocześnie Sąd podkreślił, że ujawnienie w księdze wieczystej praw Powiatu do działek gruntu wydzielonych pod drogę, którego podstawę stanowi ostateczna decyzja zatwierdzająca podział, również nie może uzasadniać wstrzymania zaskarżonej decyzji, gdyż ewentualne jej uchylenie będzie mogło stanowić podstawę do wykreślenia dokonanego w księdze wieczystej wpisu. Zatem okoliczność ta nie może być traktowana jako wywołująca tak daleko idące skutki, których zniesienie lub odwrócenie byłoby niemożliwe lub znacznie utrudnione, bądź prowadzące do powstania po stronie skarżącego znacznej szkody. Analogicznie Sąd podszedł do kwestii obciążenia Powiatu zadłużeniem zabezpieczonym hipoteką na przejmowanej nieruchomości.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Powiat [..].

W odpowiedzi na zażalenie [..] Sp. z o.o. z siedzibą w [..] wniosła o oddalenie zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, to jest przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.

Stosownie jednak do art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.

Podzielić należało stanowisko przyjęte w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. postanowienie z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt I OZ 770/08, z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 133/12, z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1041/13 i z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2232/14), że w sytuacji, gdy organ administracyjny nie wykonał obowiązku nałożonego przez art. 9 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, to w przypadku skierowania do Sądu wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji niedopuszczalna jest odmowa jego uwzględnienia. Nawet, gdy wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skierowany do sądu sformułowany jest lakonicznie, to okoliczność, że organ, mimo zobowiązania zawartego w art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie wstrzymał wykonania decyzji, znajduje do zaskarżonej decyzji zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a.

Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [..] stanowiły bowiem przepisy art. 93 ust. 1, 2 i 3, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 oraz 98 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to przepisy mieszczą się w dziale III tej ustawy i nie są przepisami stanowiącymi wyjątek, w myśl art. 9 tejże ustawy. Oznacza to zatem, że organ administracyjny – w celu ochrony tymczasowej na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami – powinien z urzędu wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, czego jednakże nie uczynił.

Wobec tego, że Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z przedstawionych wcześniej względów, należało uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2016 r. i wstrzymać wykonanie tej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 188 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji