Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2022 r.

TEZY

1. Złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie przepisów Działu V ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.) wszczyna postępowanie, którego przedmiotem jest udzielenie zgody na pobyt czasowy w oparciu o konkretną podstawę prawną, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych związanych z deklarowanym we wniosku celem pobytu.

2. Nie jest dopuszczalna zmiana podstawy faktycznej i prawnej wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy na etapie postępowania odwoławczego. Działanie takie prowadziłoby do zmiany przedmiotu sprawy, a w konsekwencji do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2749/19 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 lipca 2019 r. nr DL.WIIIPO.410.1668.2018.WZ w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2749/19 oddalił skargę A.B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 lipca 2019 r. nr DL.WIIIPO.410.1668.2018.WZ w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 3 czerwca 2017 r. A.B.1 wystąpiła do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jej małoletniemu synowi A.B., z uwagi na pobyt dziecka z rodziną.

Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda Śląski decyzją z 6 listopada 2017 r. nr SOII.6151.2527.2017 odmówił udzielenia małoletniemu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 187 pkt 8 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.; na datę wydania decyzji przez organ odwoławczy: Dz.U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach). Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że pobyt małoletniego A.B. jest integralnie związany z pobytem jego matki A.B.1, której Wojewoda Śląski decyzją z 6 listopada 2017 r. nr SOII.6151.2152.2017 odmówił udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające pobyt małoletniego cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Po rozpatrzeniu odwołania A.B.1, jako przedstawiciela ustawowego małoletniego A.B., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) decyzją z 30 lipca 2019 r. nr DL.WIIIPO.410.1668.2018.WZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy za kluczową kwestią uznał fakt, że pobyt małoletniego A.B. jest integralnie związany z pobytem jego matki, na której utrzymaniu pozostaje. Wojewoda Śląski decyzją z 6 listopada 2017 r. nr SOII.6151.2152.2017 odmówił A.B.1 udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Szefa Urzędu decyzją z 19 czerwca 2019 r. nr DL.WIPO.410.1276.2017.IE, wydaną na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w związku z brakiem posiadania przez ww. cudzoziemkę stosownych zezwoleń uprawniających do pobytu w Polsce, nie ma podstaw do udzielenia jej małoletniemu synowi A.B. zezwolenia na pobyt czasowy. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka z art. 100 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach, która obliguje organ do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

A.B.1 wniosła w imieniu małoletniego skarżącego A.B. skargę na powyższą decyzję. Zarzuciła organowi naruszenie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 10 i art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.)

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

W ocenie Sądu organy administracji dokonały prawidłowej interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie i ustaliły kwestie niezbędne do wyjaśnienia w ramach tego postępowania. W sprawie okolicznością uzasadniającą pobyt małoletniego skarżącego na terytorium Polski był pobyt z matką A.B.1. W tym kontekście organy prowadzące sprawę zobligowane były w pierwszej kolejności do przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy matka skarżącego posiada zezwolenie na pobyt na terytorium Polski. W przypadku negatywnej odpowiedzi nie zachodziła przesłanka do udzielenia skarżącemu zezwolenia. W sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu dostatecznym i materiał ten został poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postępowanie dowodowe przeprowadzono w niezbędnym zakresie a wobec dokonanych ustaleń nie było konieczne prowadzenie dalszych czynności dowodowych. Okoliczność mająca uzasadniać pobyt małoletniego skarżącego w Polsce, czyli pobyt z matką, nie mogła uzasadniać pobytu w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące, z uwagi na wydanie decyzji orzekającej o odmowie udzielenia matce skarżącego zezwolenia na pobyt czasowy. W tej sytuacji organy słusznie uznały, że nie zachodzi żadna przyczyna, która uzasadniałaby, że pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w celu wskazanym we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, powinien być dłuższy niż 3 miesiące. Pobyt małoletniego skarżącego w Polsce był ściśle związany z pobytem jego matki, pod której opieką pozostaje. W przypadku małoletniego nie można było stwierdzić żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających jego dalszy pobyt w Polsce niezależnie od pobytu matki A.B.1. Powoływane przez matkę skarżącego okoliczności, takie jak np. podjęcie nauki w szkole, nie mogły zostać ocenione bez uwzględnienia faktu, że opiekunowi prawnemu małoletniego odmówiono udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd wskazał na związany charakter zaskarżonej decyzji, determinowany przepisem art. 100 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie Sądu decyzja ta nie narusza także przepisów Konwencji o prawach dziecka, skoro odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie prowadzi do rozdzielenia dziecka z matką, a tym samym nie narusza jego praw chronionych.

W ocenie Sądu nie można również stwierdzić naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, na które wskazano w skardze, ani innych, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W szczególności nie może stanowić skutecznego zarzutu podniesienie w skardze konieczności przesłuchania strony. Dowód z przesłuchania strony byłby uzasadniony tylko wówczas, gdyby strona wskazała na konkretne istotne okoliczności faktyczne niezbędne do wyjaśnienia, które dotychczas nie zostały wyjaśnione lub sprzeczności w tych dokumentach czy zeznaniach w porównaniu z dotychczas zebranym materiałem dowodowym. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. W toku postępowania administracyjnego matka małoletniego skarżącego nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałoby coś odmiennego niż z dotychczas zebranych dowodów.

Również jako niezasadny Sąd ocenił zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia zmiany okoliczności uzasadniających udzielenie zezwolenia małoletniemu ze względu na dobro dziecka, a tym samym zmiany podstawy prawnej zezwolenia na pobyt czasowy. Wyjaśnił, że w świetle art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach postępowanie w sprawie zezwoleń na pobyt czasowy jest postępowaniem sformalizowanym, inicjowanym na wniosek składany na urzędowym formularzu, zawierającym m.in. informację o deklarowanym celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazany we wniosku cel pobytu determinuje zakres postępowania dowodowego. Zmiana w toku postępowania odwoławczego celu pobytu, a więc podstawy materialnoprawnej wniosku, jest niedopuszczalna. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, podczas gdy organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym, niż to uczynił przed nim organ pierwszej instancji. Brak tożsamości rozpatrywanej sprawy w postępowaniu odwoławczym ze sprawą rozpatrzoną przez organ pierwszej instancji (z zastrzeżeniem wyjątków co do uwzględnienia zmiany stanu prawnego i faktycznego) powoduje natomiast pojawienie się nowej sprawy administracyjnej i jej rozpoznanie przez organ odwoławczy stanowiłoby rażące naruszenie prawa. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające w sprawie związane były treścią wniosku z 3 czerwca 2017 r., który zdeterminował zakres postępowania dowodowego.

Zdaniem Sądu nie doszło zatem do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani też innych przepisów, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. zaskarżona decyzja została również właściwie uzasadniona, a strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.

Małoletni skarżący A.B., działający przez przedstawiciela ustawowego – matkę A.B.1, wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.

Sądowi pierwszej instancji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez to, że Sąd nie uwzględnił skargi na decyzję oraz błędnie przyjął, że organ drugiej instancji mógł nie uwzględnić zmiany okoliczności uzasadniających udzielenie zezwolenia małoletniemu ze względu na dobro dziecka, w sytuacji, gdy Sąd powinien był uwzględnić skargę na decyzję i zarzuty zawarte w skardze, ponieważ strona ma prawo przedstawiać nowe okoliczności oraz ma prawo zmodyfikować swój wniosek także na etapie odwoławczym do czasu wydania decyzji ostatecznej, a jeśli powstają jakiekolwiek wątpliwości co do treści zmodyfikowanego wniosku, organ ma obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy, aby ten sprecyzował swoje żądania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez to, że nie uwzględnił skargi na decyzję i nie uchylił decyzji, pomimo tego, że organ drugiej instancji miał obowiązek rozpoznać sprawę merytorycznie, a zatem miał obowiązek odnieść się do nowych okoliczności sprawy, ustalić, czy strona zmodyfikowała swój pierwotny wniosek oraz podjąć wszystkie czynności niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym wyjaśnienia nowych okoliczności, a zatem organ drugiej instancji nie mógł ograniczyć się wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji oraz nie mógł pominąć nowych okoliczności w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 86 w zw. z art. 30 § 2 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez to, że Sąd nie uwzględnił skargi na decyzję i nie uchylił decyzji, pomimo tego, że organ drugiej instancji miał obowiązek przesłuchać przedstawiciela ustawowego skarżącego w charakterze strony, aby w ten sposób odnieść się do nowych okoliczności sprawy, ustalić, czy strona zmodyfikowała swój pierwotny wniosek oraz podjąć wszystkie czynności niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym wyjaśnienia nowych okoliczności, a bez przesłuchania przedstawiciela ustawowego skarżącego organ drugiej instancji nie mógł w sposób rzetelny, dokładny i wszechstronny zbadań nowych okoliczności sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego, wg norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej – jako pełnomocnik z urzędu skarżącego – wniósł dodatkowo o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kosztów za postępowanie kasacyjne, oświadczając, że opłata ta nie została zapłacona w całości ani w części. Strona wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że matka skarżącego powołała się na etapie postępowania odwoławczego na nowe okoliczności w sprawie i wskazała, że kwestia dobra małoletniego dziecka powinna stanowić przesłankę do wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy. Nowe okoliczności zostały wskazane w jej piśmie z 31 maja 2019 r., gdzie powołano się na to, że skarżący uczęszcza do polskiej szkoły podstawowej już drugi rok oraz na konieczność umożliwienia małoletniemu możliwości kontynuowania nauki w szkole. Pomimo tego organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności, aby ustalić, czy strona zmodyfikowała swój wniosek wszczynający postępowanie oraz jaką treść ma zmodyfikowany wniosek, a ponadto organ ten nie odniósł się w żaden sposób do nowych okoliczności sprawy i nie podjął w tym zakresie żadnych czynności dowodowych i wyjaśniających. Skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja w ogóle nie odnosi się do nowych okoliczności sprawy, w tym do kwestii dobra małoletniego dziecka oraz nie zawiera w tym żadnych rozważań w zakresie nowych okoliczności sprawy.

W piśmie z 16 października 2021 r. skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Ponadto strona podtrzymała stanowisko i zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Analiza zarzutów skargi kasacyjnej, jej uzasadniania oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ odwoławczy zobowiązany był do uwzględnienia dokonanej przez cudzoziemca na etapie postępowania odwoławczego modyfikacji wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy. Skarżący kasacyjne, reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową – matkę A.B.1 (oraz na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika) zwracał uwagę Sądu na pismo z dnia 31 maja 2019 r., w którym matka małoletniego wskazała na istotne, w jej ocenie, okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, a które miałyby uzasadniać zmianę podstawy faktycznej i prawnej wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy. Wskazano w tym piśmie, że udzielenie zgody na pobyt czasowy dla małoletniego jest uzasadnione ze względu na inny cel, jakim jest dobro małoletniego dziecka i umożliwienie mu kontynuowania nauki w polskiej szkole podstawowej. Dla przypomnienia, pierwotne żądanie udzielenia zgody na pobyt czasowy uzasadnione było "innymi okolicznościami (pkt C I.11 wniosku), które skonkretyzowano jako "pobyt z matką".

Sąd pierwszej instancji oceniając trafność zarzutów związanych z nieuwzględnieniem zmiany podstawy faktycznej i prawnej wniosku stwierdził, że zmiana taka nie jest dopuszczalna. Skarżący kasacyjnie zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego kwestionuje przyjęte przez Sąd wojewódzki stanowisko.

Odnosząc się do tak skonkretyzowanej istoty sprawy stwierdzić należy, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że zmiana taka nie była dopuszczalna, a w konsekwencji okoliczności wskazane w piśmie z 31 maja 2019 r., które miałyby uzasadniać zmianę podstawy wniosku, nie mogły zostać uwzględnione w tym postępowaniu.

Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przyjęcie za prawidłowy poglądu prezentowanego przez wnioskodawcę prowadziłoby do naruszenia wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Wprawdzie zgodnie z tą zasadą zadaniem organu odwoławczego jest nie tylko ocena zgodności decyzji organu pierwszej instancji z przepisami prawa materialnego i procesowego, ale i ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji przez ten organ (tak m.in. NSA w wyroku z 24 kwietnia 2020 r., I OSK 3400/19; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), jednakże działanie w zgodzie z tą zasadą nie oznacza dowolności po stronie organu odwoławczego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji muszą wszak być tożsame pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Innymi słowy, organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa (tak m. in. NSA w wyroku z 8 października 2019 r., II OSK 2778/17; dostępne w CBOSA).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro nie jest dopuszczalna zmiana podstawy faktycznej i prawnej wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy na etapie postępowania odwoławczego, to uwzględnienie żądania zawartego w piśmie z 31 maja 2019 r. nie było możliwe. Działanie takie prowadziłoby bowiem do zmiany przedmiotu sprawy a w konsekwencji do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Analiza przepisów ustawy o cudzoziemcach, w szczególności Działu V i ich wykładnia systemowa prowadzi bowiem do stwierdzenia, że złożenie omawianego wniosku wszczyna postępowanie, którego przedmiotem jest udzielenie zgody na pobyt czasowy w oparciu o konkretną podstawę prawną, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych związanych z deklarowanym we wniosku celem pobytu, np. udzielenie zgody na pobyt czasowy i pracę (Dział V, Rozdział 2), zezwolenie na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach (Dział V, Rozdział 6). Odmienne stanowisko czyniłoby nieracjonalnym działanie ustawodawcy polegające na takim ukształtowaniu przepisów, które w odrębnych rozdziałach regulują kwestie związane z przesłankami do udzielenia zgody na pobyt czasowy w zależności od celu pobytu w sytuacji, gdy część tych wymogów jest tożsama dla kilku rodzajów pozwoleń.

Za taką wykładnią przemawia także treść art. 98 i art. 100 ustawy o cudzoziemcach. W pierwszym ze wskazanych przepisów ustawodawca nakazuje organom administracji badanie zasadności wniosku z punktu widzenia deklarowanego celu pobytu. A zatem nie jest obowiązkiem organów poszukiwanie innych przyczyn udzielenia omawianej zgody niż te, które zostały wskazane przez wnioskodawcę

Stanowisko co do wąskiego rozumienia "przedmiotu sprawy" w sprawach dotyczących udzielenia zgody na pobyt czasowy wynika również z art. 100 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis ten wymienia okoliczności, których zaistnienie obliguje organ do odmowy udzielenia zgody na pobyt czasowy, a w punkcie 1 wskazuje się na sytuację, gdy organ stwierdzi, że deklarowany cel pobytu jest inny niż rzeczywisty.

Uwzględnienie wykładni zaproponowanej przez autora skargi kasacyjnej prowadziłoby do konieczności badania przez organ spełnienia wszystkich potencjalnych przesłanek o udzielenia zgody na pobyt czasowy, co stoi w sprzeczności z jednobrzmiącym przepisem prawa.

I wreszcie, przyjęcie takiego stanowiska mogłoby prowadzić do obejścia art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym jeżeli termin do złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został zachowany (...), to pobyt cudzoziemca uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Umożliwienie zmiany celu pobytu na każdym etapie postępowania prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania postępowania z uwagi na konieczność ponawiania lub uzupełniania postępowania dowodowego w zakresie nowych przesłanek wskazanych przez wnioskodawcę.

Konkludując, trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji co do niedopuszczalności zmiany celu pobytu na etapie postępowania odwoławczego. W konsekwencji nieodniesienie się przez organ odwoławczy do wniosków zawartych w piśmie z 31 maja 2019 r. pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się natomiast do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2764/17, którego obszerne fragmenty zostały zacytowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazać należy, że stanowisko to nie wiąże Sądu w niniejszej sprawie i jest poglądem odosobnionym.

Podsumowując, jako nieuzasadnione należało ocenić zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3, art. 63 § 2 oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 15 k.p.a., którego autor skargi kasacyjnej upatruje w nieuwzględnieniu zmiany okoliczności uzasadniających udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniego cudzoziemca

Niezależnie od wyżej podniesionych okoliczności wskazać natomiast należy, że analiza pisma z 31 maja 2019 r. prowadzi do wniosku, że matka cudzoziemca nie wskazała na inne przyczyny ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy niż te, które zostały zawarte we wniosku z 3 czerwca 2017 r. Trafnie bowiem organ administracji ocenił, że pobyt małoletniego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej jest ściśle związany z pobytem jego matki. Wskazanie we wniosku wszczynającym postępowanie jako jego uzasadnienie "pobyt z matką" faktycznie sprowadza się do konieczności oceny sytuacji małoletniego z punktu widzenia konieczności poszanowania jego praw określonych w Konwencji o prawach dziecka. Co więcej, ww. pismo nie wskazuje na szczególne, inne niż we wniosku z 2017 r. okoliczności dotyczące indywidualnie małoletniego skarżącego. Za takie nie można wszak uznać konieczności kontynuowania nauki w polskiej szkole podstawowej, biorąc pod uwagę, że decyzja organu odwoławczego została wydana dnia 30 lipca (2019 r.), a zatem po zakończeniu kolejnego roku szkolnego. Czyni to nieuzasadnionym powoływanie się na konieczność uczestniczenia w zajęciach lekcyjnych. Pozostałe okoliczności wskazane w ww. piśmie odnoszą się ściśle do matki skarżącego, w stosunku do której równolegle toczyło się postępowanie o udzielenie zgody na pobyt czasowy. To ostatnie zostało zakończone decyzją Wojewody Śląskiego z 6 listopada 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją Szefa Urzędu z 19 czerwca 2019 r., w stosunku do której prawomocnym wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2750/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę (odnosząc się w uzasadnieniu również do treści pisma z 31 maja 2019 r.).

Nietrafnie w skardze kasacyjnej zarzuca się również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 86, art. 30 § 2 i art. 10 § 2 k.p.a., którego upatruje się w nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania w charakterze strony matki małoletniego cudzoziemca na okoliczność rzeczywistej treści żądania. Podkreślenia wymaga, że ani z przepisów ustawy o cudzoziemcach, ani Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika obowiązek przeprowadzenia przez organy administracji dowodu z przesłuchania stron. Dowód taki ma charakter posiłkowy, a organ może rozważyć jego przeprowadzenie, gdy w sprawie zostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie fakty niezbędne do wydania decyzji zostały wyjaśnione przez organ innymi dowodami, w tym m.in. zebranymi w sprawie o udzielenie zgody na pobyt matki skarżącego, a to skutkowało, iż po stronie organu nie powstał obowiązek przeprowadzenia tego środka dowodowego.

W tych okolicznościach należało uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, a to skutkuje koniecznością jej oddalenia.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.