Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2009 r.

Pismem z dnia 16 września 2008 r. Wojewoda Mazowiecki wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie dotyczącej wydania decyzji nakładających obowiązek ponoszenia zwiększonych kosztów utrzymania rzek Długiej, Czarnej, Beniaminówki na terenie powiatu wołomińskiego w 2008 r. dla Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad spowodowanych odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych, poprzez wskazanie Marszałka Województwa Mazowieckiego jako organu właściwego do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu wniosku Wojewoda wskazał, że postanowieniem Marszałka Województwa z dnia 5 sierpnia 2008 r. przekazano mu sprawę z wniosku Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Warszawie o wydanie decyzji nakładających obowiązek ponoszenia zwiększonych kosztów utrzymania rzek Długiej, Czarnej, Beniaminówki na terenie powiatu wołomińskiego w 2008 r., a w uzasadnieniu tego postanowienia Marszałek stwierdził, że zrzut ścieków dokonywany jest bez pozwoleń wodnoprawnych, zatem Marszałek nie jest kompetentny w sprawie. Tymczasem zdaniem Wojewody, pomimo, iż Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nie posiada aktualnie pozwolenia wodnoprawnego na zrzut ścieków, to jednak zgodnie z art. 22 ust. 2, art. 64 ust. 1a oraz art. 140 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019) ustalenia i podziału kosztów utrzymania urządzeń wodnych dokonuje organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego - w tym przypadku Marszałek Województwa.

W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa wskazał, że korzystanie z wód odbywa się bez pozwolenia wodnoprawnego i nie ma podstaw do wydania decyzji w sprawie ustalenia partycypacji w kosztach utrzymania wód. Wzrost kosztów utrzymania traktować należy jako szkodę w środowisku - negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, spowodowaną bezpośrednio lub pośrednio działalnością prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska, zgodnie z art. 6 ust. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 z późn. zm.). Organem właściwym do ustalenia wysokości odszkodowania za powstałą szkodę, w momencie złożenia wniosku, zgodnie z art. 186 ust. 3 Prawa wodnego był właściwy miejscowo wojewoda.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W świetle art. 64 ust. 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne(Dz.U. Nr 115,poz.1229 ze zm.) w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten , kto odnosi z nich korzyści a ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. W powołanym przepisie nie wspomina się o obowiązku wcześniejszego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i o niemożności dokonania podziału kosztów w sytuacji gdy korzystanie z wód odbywa się bez pozwolenia wodnoprawnego. Mowa jest jedynie o właściwym do dokonania takiego podziału organie, którym w myśl art. 140 ust. 2 Prawa wodnego jest marszałek województwa. Odprowadzanie ścieków bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego niewątpliwie musi być uznane za szkodę w środowisku w rozumieniu art. 6 pkt 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. Nr 75,poz.493 ze zm.) ale szkodę której naprawianie odbywa się na zasadach określonych w art. 186 ust. 3 Prawa wodnego . Zgodnie z tym przepisem na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy marszałek województwa ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji. Decyzja ta jest niezaskarżalna a stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa.

Jak wynika z powyższego, do rozpoznania sprawy objętej wnioskiem Wojewody Mazowieckiego (właściwego w dacie złożenia wniosku a którego stanowisko podtrzymał Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie , obecnie właściwy w sprawach szkód w środowisku) właściwy jest Marszałek Województwa Mazowieckiego.

W tej sytuacji na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.)postanowiono jak w sentencji.