Sygn. akt II OZ 1335/11
SENTENCJA
Dnia 4 stycznia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko
po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 października 2011 roku, sygn. akt II SA/Lu 551/10 odmawiające przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.D. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] października 2009 roku, Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych
oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. tutejszy Sąd odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Zażalenia na powyższe postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II OZ 60/11. Ponadto Sąd wskazał, że od czasu wydania powyższych postanowień nie zmieniły się okoliczności sprawy, nie zmieniła się również sytuacja materialna skarżącej. W związku z brakiem podstaw do zastosowana art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. i zmiany, bądź uchylenia, powyższego postanowienia, należało ponownie odmówić przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca podnosząc, że w okresie pomiędzy jej wnioskami o przyznanie prawa pomocy znacznie wzrosły ceny oraz pogorszył się stan zdrowia skarżącej, a także jej męża, co wiąże się ze zwiększonymi kosztami utrzymania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w postępowaniu przez skarżącą. Okoliczność, że skarżącej prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku, ponieważ stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie).
Zgodnie jednak z art. 170 ustawy p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł więc odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni zawartej w prawomocnym postanowieniu z dnia 20 grudnia 2010 r.
Możliwość zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek złożony w trybie art. 165 ustawy p.p.s.a., tj. zmierzający do weryfikacji poprzednich postanowień wskutek zmiany okoliczności sprawy. Rozpoznając ten wniosek, Sąd I instancji zobowiązany był zatem zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że kolejny złożony przez skarżącą wniosek nie wskazuje żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
