Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2008 r.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał D. W. i M. W. prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący uzyskują miesięcznie dochód w wysokości łącznie [...]zł, nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych. Zdaniem Sądu nie jest wystarczające dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy samo stwierdzenie, że skarżący znajdują się w trudnej sytuacji. Natomiast argumenty skarżących dotyczące znacznej liczby postępowań toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i związany z tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych nie może przemawiać za przyznaniem skarżącym zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. W ocenie Sądu skarżący nie wykazali również, iż nie są w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący podnieśli, że nie są w stanie opłacić wszystkich spraw. Skarżący przytoczyli także szereg zarzutów nie dotyczących wprost zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazali dostatecznie, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania rozstrzygające znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody oraz sytuacja rodzinna. Z analizy tych okoliczności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wynika, iż wykazane przez skarżących dochody wynoszą [...] zł miesięcznie oraz, że posiadają nieruchomość o powierzchni [...] m2. Skarżący nie wskazali, w jakiej wysokości ponoszą wydatki związane ze swoim utrzymaniem. Zatem należało dojść do wniosku, iż słusznie Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze stałe dochody skarżących w wysokości [...]zł miesięcznie, uznał, że są oni w stanie ponosić koszty ustanowienia pełnomocnika w tej sprawie oraz każdorazowej opłaty sądowej do wysokości 50 zł. Natomiast powyżej tej kwoty Sąd zwolnił skarżących od obowiązku uiszczania opłat sądowych.

Należy zwrócić uwagę, iż wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" prowadzi do wniosku, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przekonanie skarżących o słuszności ich zarzutów wobec organów administracji nie może być argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Także okoliczność, iż skarżący wnieśli szereg skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych nie może samo przez się przemawiać za zwolnieniem skarżących od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.