Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2005 r.

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt IV SA 427-428/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S., M. S., S. S. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2002 r., Nr [...] wydaną w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił przebieg postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją podając, że decyzją z dnia 23 grudnia 2002 r. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, rozpatrując ponownie odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 28 czerwca 1999 r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na wzniesieniu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem w parterze, garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną w Warszawie przy ul. [...] na działkach o nr ewid.[...] i części działek o nr ewid. [...] , uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji z powodu jego bezprzedmiotowości . Należy w tym miejscu zauważyć, że w sprawie już wcześniej zapadła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 grudnia 1999 r. . Decyzję tę uchylił Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt IV SA 358/00, ze względu na nieustosunkowanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do zarzutów odwołujących się (zaginięcie akt i braku treści odwołań). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie doszło do przekonania, że po wyroku nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy, która spowodowała bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania administracyjnego. Pełnomocnik inwestora pismem z dnia 17 grudnia 2002 r. poinformował bowiem, że przedmiotowa inwestycja nie będzie realizowana, a zatem brak jest podstaw do orzekania co do istoty sprawy.

Złożonej na powyższą decyzję skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił, podkreślając, iż w niniejszej sprawie decydujące znaczenie miał fakt, że termin ważności decyzji wydanej w pierwszej instancji upłynął z dniem 31 grudnia 2000 r. i po tej dacie decyzja ta przestała obowiązywać. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt rezygnacji przez inwestora z zamiaru realizacji powyższej inwestycji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. S., zaskarżając wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie skargi i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania . Niezależnie od tego skargę kasacyjną z żądaniem uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji wniósł S. S..

W skardze kasacyjnej T. S. reprezentowanego przez adw. M. T.-H. postawiono zarzut nieważności postępowania z uwagi na naruszenie art. 46a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, a to w związku z tym, iż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jak również zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 tej ustawy poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji wysokości spornego budynku.

Zarzucono również naruszenie przepisu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak umorzenia postępowania przez organ wówczas, kiedy decyzja ta stała się bezprzedmiotowa. Z kolei pełnomocnik skarżącego S. S. adw. J. Z. zarzucił skarżonemu wyrokowi obrazę art. 145 § 1 lit. a, b i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1271 ze zm. ) , art. 25 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 46 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( tj. Dz. U. Nr 15 z 1999 r. poz. 139 ze zm. ) .

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi kasacyjne nie mają usprawiedliwionych podstaw.

W szczególności zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut skargi kasacyjnej T. S. nieważności postępowania w związku z naruszeniem, zdaniem strony skarżącej, art. 46a , znajdującej zastosowanie w sprawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. Nr 15, poz. 139 ze zm.) . Zarzut ten w związku z zamieszczeniem w skardze kasacyjnej może być odnoszony jedynie do postępowania przed sądem pierwszej instancji . Przesłanki nieważności takiego postępowania zostały enumeratywnie określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i nie ma pośród nich sytuacji, o której mowa w ww. skardze kasacyjnej w tym zakresie .Gdyby zaś przyjąć w/w zarzut jako zarzut naruszenie prawa materialnego to także jawi się on także jako nieusprawiedliwiony albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ponownie rozpoznając odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Warszawy z dnia 28 czerwca 1999 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu , która utraciła już moc , uchyliło ją i umorzyło postępowanie organu I instancji .W tych okolicznościach sprawy zauważyć należy , iż sprawa nie była merytorycznie rozstrzygana stąd też zarzut naruszenia art. 46a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym , który ustanawia sankcję nieważności jeżeli wydana decyzja jest sprzeczna z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest trafny . Nie można też uznać trafności kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej T. S. naruszenia art. 105 § 1 Kpa w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji, którego orzeczenie jest kwestionowane, przepisu tego nie stosował, a jedynie kontrolował jego stosowanie przez organy administracji orzekające w sprawie . Oczywiście można zarzucić sądowi pierwszej instancji , iż ten skargę oddalił , mimo że winien ją uwzględnić z powodu naruszeń przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy , ale wówczas trzeba zarzucić sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , czego T. S. , mimo że reprezentowany przez pełnomocnika , nie zrobił . Zarzut taki znalazł się natomiast w skardze S. S., zobowiązując Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania tego zarzutu . W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego zarzut ten nie ma usprawiedliwionych podstaw . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął , że w tej konkretnej sprawie ,uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania odwoławczego od decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu przedmiotowej inwestycji , nastąpiło w zgodzie z obowiązującym prawem . Jeżeli bowiem decyzja organu pierwszej instancji , w dacie orzekania w postępowaniu odwoławczym , już nie obowiązywała (wygasła) , nie wywołując wcześniej żadnych skutków prawnych to postępowanie to rzeczywiście stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa , wymagając umorzenia . I nie zmienia tego fakt, iż wcześniej orzekał w sprawie sąd administracyjny, zobowiązując organ odwoławczy do merytorycznego orzekania w sprawie. Zobowiązanie to skutkowało w stanie faktycznym i prawnym sprawy z daty wyroku sądowego . Zmiana tego stanu spowodowała , iż wyrok sądu przestał wiązać w sprawie . To zaś oznacza, że nie można skutecznie postawić organowi administracji rozpoznającemu odwołanie, w tej konkretnej sprawie , naruszenia art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego organ odwoławczy będąc związany oceną prawna zawartą w poprzednim wyroku Sądu administracyjnego z dnia 10 stycznia 2002 r. wykonał tę ocenę albowiem zniesiono kwestionowaną odwołaniami decyzję poprzez jej uchylenie a nadto umorzono postępowanie w sprawie .

Nie można skutecznie również zarzucić temu organowi , a tym bardziej sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 25 § 1 Kpa (wyłączenie organu) w sytuacji gdy postępowanie odwoławcze ze względu na jego bezprzedmiotowość zostało umorzone . Umorzenie postępowania wyklucza jakąkolwiek możliwość rozpatrywania sprawy , również w aspekcie badania wyłączenia ze sprawy organu pierwszej instancji . Poza tym na marginesie czynionych rozważań w tym zakresie podkreślić należy , iż przepis art. 25 § 1 k.p.a. stanowi o wyłączeniu od załatwiania sprawy wójta , burmistrza (prezydenta ) a nie gmin . Przepis powyższy nie daje żadnych podstaw do wyłączenia gminy i jej organów od załatwienia spraw . Zatem gdyby sprawa dotyczyła interesu prawnego wójta , burmistrza ( prezydenta ) to wówczas zachodziłaby potrzeba wyłączenie takiego organu od załatwiania sprawy przed organem I instancji . Lecz z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie .

Co do zaś zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 42 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym , co zostało odpowiednio podniesione w ww. skargach kasacyjnych , to zarówno jeden jak i drugi z podniesionych zarzutów nie mają usprawiedliwionych podstaw . Zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 ze względu na to , iż wobec oczekiwania skarżącego T. S. nie przewiduje on obowiązku określenia wysokości inwestycji już w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu , a zarzut naruszenia art. 46 ust1 ze względu na to, iż w sytuacji umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie przepis ten nie był i nie mógł być stosowany .

Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 . ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) .