Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2004 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw Sławomira P. na postanowienie tego Sądu z dnia 17 czerwca 2004 r. odmawiające mu przyznania prawa pomocy w sprawie jego skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji o cofnięciu pozwolenia na broń palną gazową.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący Sławomir P., kwestionując nieuwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie z powodów, które Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był podnieść z urzędu. Niezależnie bowiem od podniesionych zarzutów i argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie, należało ocenić zastosowany przez Sąd I instancji tryb postępowania w niniejszej sprawie.

Instytucja prawa pomocy uregulowana jest przepisami od art. 243 do art. 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2004 r. Powyższa regulacja przewiduje specyficzny tryb orzekania w sprawach o przyznanie prawa pomocy, polegający na fakultatywnym udziale w rozpoznawaniu wniosków w tym przedmiocie przez referendarza sądowego. W myśl bowiem art. 258 par. 1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Instytucja referendarza sądowego ma przyczynić się do uproszczenia postępowania, poprzez odciążenie od obowiązków orzeczniczych sędziów, natomiast nie stanowi wprowadzenia kolejnej instancji do rozpoznania złożonego wniosku. Od postanowień i zarządzeń wydawanych przez referendarza sądowego przysługuje bowiem szczególny środek zaskarżenia określony w art. 259 tej ustawy, a mianowicie sprzeciw. Z wniesieniem sprzeciwu ustawa w art. 260 wiąże określone skutki prawne, mianowicie w przypadku jego wniesienia, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu jest on skierowany, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Dopiero od wydanego postanowienia przez sędziego lub asesora sądowego służy zażalenie na zasadach ogólnych. Powyższa regulacja nie przewiduje zatem możliwości rozpoznawania sprzeciwu co do istoty, tak jak ma to miejsce w przypadku zażalenia. Możliwe jest jedynie jego odrzucenie na zasadach określonych w art. 259 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem, że sprawa powinna być rozpoznana od samego początku tak, jakby w ogóle nie była przedmiotem rozpoznania. W niniejszej sprawie natomiast nie został dochowany wyżej przedstawiony tryb, co powoduje konieczność uchylenia postanowienia, gdyż wobec faktu, iż postanowienie wydane przez referendarza sądowego w dniu 17 czerwca 2004 r. straciło moc, sprawa powinna być rozpoznana od początku przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 par. 1 w związku z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.