Zarządzenie Sądu Najwyższego z 26 maja 2017 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 49 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub wniosek strony, jeżeli istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepis art. 49 k.p.c., w obecnym brzmieniu nadanym w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., P 8/07 (OTK-A 2008, Nr 5, poz. 84, Dz.U. Nr 119, poz. 772) rozszerzył przyczyny wyłączenia sędziego. Wyłączenie to oparte uprzednio na przesłance osobistego stosunku między sędzią a stroną lub jej przedstawicielem osobistym, mogącego wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, powinno uwzględniać także wykraczające poza ten stosunek okoliczności mogące wzbudzić w odbiorze społecznym takie wątpliwości.

Na podstawie art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony, którego działanie na podstawie art. 52 k.c. nie wiąże się z uruchomieniem toku insta ncji. Sąd Najwyższy rozstrzyga o wyłączeniu sędziego w sprawie rozpoznawanej przez ten sąd a także jako sąd przełożony nad sądem apelacyjnym (uchwała SN z dnia 6 marca 1998 r., III CZP 70/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 132) o wyłączeniu wszystkich sędziów sądu apelacyjnego. Przepis art. 87 1 § 1 k.p.c. ustanawia przymusowe zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Zastępstwo dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym podejmowanych przed sądem niższej instancji.

Zgodnie z tym przymus adwokacko - radcowski obowiązuje w postępowaniu przed Sądem Najwyższym dotyczącym wyłączenia sędziego tego Sądu jak i wyłączenia sędziów sądu apelacyjnego. Wymieniony przepis nie ma zastosowania w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także, gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny, radca Prokuratorii Generalnej (art. 87 1 § 2 k.p.c. ). Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 87 1 k.p.c. podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków na podstawie art. 130 § 5 k.p.c.

Z tych względów wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w […] sporządzony osobiście przez pozwanego, który nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 87 1 § 2 k.p.c. podlegał zwrotowi. jw