Postanowienie Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r.

W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawcy A.O. od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt V Ca […]/17 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne.

Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 398 9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały jednak sp ełnione. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższe go z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, nie publ.). Skarżący pomimo powołania art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. nie sformułował zagadnienia prawnego, natomiast treść wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie wskazują na podstawę określoną w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

Według skarżącego zachodzi potrzeba wykładni art. 172 k.c. w zw. z art. 336 k.c. i art. 339 k.c. w celu ujednolicenia w orzecznictwie zastosowania tych przepisów, w szczególności w odniesieniu do charakteru posiadania i możliwości zasiedzenia nieruchomości odpowiadających pięciu odrębnym działkom z obrębu […] przy ul. […] , przekazanych pięciu odrębnym osobom fizycznym (rzemieślnikom) w dniu 16 października 1979 r. dla celów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy udziale […] Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu Usług […] w W., w odniesieniu do których toczyły się postępowania sądowe, skutkujące orzeczeniami rozbieżnej treści przy identycznym stanie faktycznym.

W niniejszej sprawie wykładni wyżej powołanych przepisów dokonał Sąd Najwyższy w kasatoryjnym postanowieniu z dnia 11 października 2013 r. (I CSK […]/13) i wyjaśnił, że wejście w posiadanie gruntu przez rzemieślników - członków Spółdzielni, w tym przez ojca wnioskodawczyni, wynikało z umowy. Dysponowanie nieruchomością na podstawie stosunków prawnych oddających nieruchomość w posiadanie zależne podważa domniemanie samoistności posiadania. W takim wypadku zmiana charakteru posiadania, jakkolwiek możliwa, wymaga wykazania przez posiadacza, że jego władztwo nad rzeczą oderwało się od zakresu przekazanych mu uprawnień i stało się samoistnym, właścicielskim, niezależnym od istniejących stosunków umownych, a zmiana była dostrzegalna dla innych, także właściciela nieruchomości.

Ocena charakteru posiadania musi być przeprowadzona w realiach faktycznych, do których należy nie tylko treść stosunków prawnych dotyczących nieruchomości, ale także fakt powiązań organizacyjnych rzemieślników ze Spółdzielnią i powzięcia przez walne zgromadzenie tej Spółdzielni w 1996 r. uchwały wyrażającej zgodę na przekazanie rzemieślnikom zajmowanych działek. Stosownie do art. 398 20 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. jw ał