Postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2017 r.

Określone w art. 398 4 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w [ … ] z dnia 10 stycznia 2017 r. powód J .R. oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłankach określonych w art. 398 9 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, ni erozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.

W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym skarżący, powołując się na wystąpienie w sprawie zagadnienia prawnego, powinien je sformułować, wskazać przepisy prawne, na tle stosowania których ono się wyłoniło, podać argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen, a nadto wykazać, że jego rozwiązane jest istotne nie tylko w rozpoznawanej sprawie, ale także dla praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, Nr 12, poz. 151; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, nie publ.; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, nie publ.; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006, nr 15 - 16, poz. 243; nie publ.; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, nie publ.; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, nie publ.; z dnia 26 czerwca 2008 r. I CSK 108/08, nie publ., z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11, nie publ.; z dnia 5 grudnia 2013 r., II CSK 244/13, nie publ.).

Nie było podstaw do uznania, że sformułowane w skardze kasacyjnej zagadnienia prawne uzasadniają jej przyjęcie do rozpoznania, gdyż problemy prawne w nich zawarte, były przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. W szczególności kwestia dotycząca kryteriów mających zastosowanie do oceny istnienia rażącej niewdzięczności, o której mowa w art. 898 § 1 k.c., była wyjaśniona m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 7 maja 2003 r., IV CKN 115/01, nie publ., z dnia 15 czerwca 2010 r., II CSK 68/10, nie publ., z dnia 15 lutego 2012 r., I CSK 278/11, nie publ., z dnia 6 sierpnia 2014 r., I CSK 592/13, nie publ., z dnia 9 października 2014 r., I CSK 556/13, nie publ. oraz w postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2015 r., III CSK 312/14. Z orzeczeń tych wynika, że o rażącej niewdzięczności nie może zadecydować wyłącznie uwzględnienie kryterium subiektywnego.

Natomiast w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2016 r., I CSK 209/15 (nie publ.) odniesiono się do drugiego z zagadnień sformułowanych w skardze dotyczącego oceny zachowania przez darczyńcę terminu przewidzianego w art. 899 § 3 k.c. do odwołania darowizny, jeżeli naganne zachowanie obdarowanego przybiera postać ciągłego zachowania, powołując się jednocześnie na wcześniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 25 listopada 2004 r., III CK 601/03, nie publ. oraz z dnia 15 czerwca 2010 r., II CSK 68/10, nie publ.). Skarżący nie wykazał także, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona. W yróżniona w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy pra wnej.

Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Tych elementów nie można przypisać przedstawionemu przez skarżącego uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej, w które w ogóle nie wskazano, z jakich przyczyn skargę kasacyjną należy uznać za oczywiście uzasadnioną odwołując się jedynie ogólnie d o uzasadnienia podstaw kasacyjnych.

Wskazać należy, że nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 398 13 § 1 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c. uwzględniając sytuację majątkową i osobistą skarżącego oraz charakter sporu sądowego toczącego się między osobami najbliższymi. kc aj 5