Postanowienie Sądu Najwyższego z 2 stycznia 2019 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie syndyk wniósł skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie zawartego w niej wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania podniósł występowanie na jej tle istotnych zagadnień prawnych, a także oczywistą zasadność skargi. Pierwsze zagadnienie prawne ma dotyczyć potrzeby wykładni w kontekście tej sprawy art. 101 pr. bank., a to kwestii, czy dopuszczalne jest przewłaszczenie na zabezpieczenie kwoty pieniężnej. Zagadnienie takie jednak na tle tej sprawy nie powstaje.

T o w interpretacji skarżącego kwota pieniężna, o którą chodzi, stanowi zabezpieczenie środków powoda – brzmienie § 20 umowy bankomatowej łączącej strony zdaje się prowadzić do innego wniosku. Co więcej, skarżący kwestionuje, na poparcie swojej tezy, ustalenia faktyczne, a więc okoliczność, czy środki pieniężne, które mają zostać wyłączone z masy upadłości, są w wyodrębnionej szafie w siedzibie upadłego – kwestionowanie ustaleń faktycznych w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne, zatem Sąd Najwyższy przyjmuje, że te środki są wyodrębnione, co z kolei potencjalnie umożliwia ich wyłączenie z masy upadłości. Drugie zagadnienie prawne dotyczy tego, czy co do pieniędzy dopuszczalne jest w ramach zasady swobody umów zastrzeżenie własności. Również ta kwestia nie powinna budzić wątpliwości.

O ile pieniądze nie zostaną połączone z środkami pieniężnymi tego, do kogo trafiają, a ten ma je traktować jak rzeczy oznaczone co do gatunku (ma nimi wypełniać bankomaty), o tyle należy uznać, że mogą być wyodrębnione, a więc mogą być własnością innego podmiotu. Trzecie zagadnienie prawne ma dotyczyć tego, czy zawarta przez strony umowa bankomatow a jest umową rachunku bankowego. Kwestia ta nie uzasadnia jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, bo jest zbyt ściśle powiązana z konkretnym stanem faktycznym (interpretacją konkretnej umowy). Ogólnie można jedynie stwierdzić, że bank może zawierać także inne umowy niż umowy rachunku bankowego, a w szczególności należy uznać, że strony, w myśl zasady swobody umów, mogą na innych zasadach niż wynikające z zawarcia umowy rachunku bankowego uregulować kwestie zasad przechowywania środków pieniężnych przez bank.

C zwarte zagadnienie prawne ma się sprowadzać do tego, że Sąd II instancji w tej sprawie traktował gotówkę jednocześnie jako rzeczy oznaczone co do gatunku i rzeczy oznaczone co do to żsamości. Uzasadnienie tego zagadnienia nie jest jednak niczym więcej niż uzasadnieniem zarzutu kasacyjnego – polemiką z rozstrzygnięciem w tej konkretnej sprawie, a więc nie spełnia wymagań stawianych zagadnieniom prawnym mającym uzasadnić przyjęcie skargi do rozpoznania. Piąte zagadnienie prawne znów jest w istocie tylko zarzutem kasacyjnym – oczywiste jest bowiem, że kolejność zaspokajania wierzyciel i regulują przepisy prawa upadłościowego, tyle tylko, że zupełnie odrębną instytucją prawną jest możliwość wyłączenia z masy upadłości, czego dotyczy powództwo w tej sprawie. Szóste zagadnienie to znów tylko zarzut kasacyjny, podobnie zagadnienie siódme i ósme.

Jeśli nawet ostatnio wskazane kwestie należy uznać raczej za uzasadnienie przesłanki oczywistej zasadności skargi, a nie istotne zagadnienia prawne, to i tak wywód prawny je uzasadniający nie wskazuje, że w sposób oczywisty doszło do naruszenia prawa przez jego wykładnię lub zastosowanie. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg i do rozpoznania. aj